mustaqil ish - "dunyoviy bilimlar rivoji va falsafa tarixiy uyg`unligi"

PPTX 17 pages 375.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 375.0 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ttatf davolash ishi fakulteti 109ª-guruh talabasi saidova yulduzning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: dunyoviy bilimlar rivoji va falsafa tarixiy uyg`unligi ma'lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o'z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo'llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo'lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, obir yo'qotishlar davri ham bo'ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o'z aksini topdi, uning turli yo'nalish va oqimlari shubullangan muammolarning salmobi, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nihoyatda xilma — xil oqim va yo'nalishlar mavjud. o'z navbatida bu ilm-fan va amaliyotning hamda xix asrning ikkinchi yarmi va hozirgacha bo'lgan falsafa ilmi rivojining asosiy xususiyatlarini belgilaydi hozirgi zamon falsafasining eng asosiy tamoyillari umuminsoniylikning ustuvorligi, uning milliylik bilan uybunligi, demokratik erkinliklar, inson qadri, biror ta'limotni mutlaqlashtirmaslikdir. babrikenglik va tolerantlik hozirgi falsafiy ta'limotlar rang-barangligini ta'minlaydi. an'anaviy falsafada, …

2 / 17

oshlandi. an'anaviy falsafada hodisalar mexanika qonunlari asosida tushuntirishga harakat qilingan bo'lsa, endi bunday tahlil doirasidan chetda qolgan muammolar o'rganila boshlandi. bugungi kunga kelib ko'pgina falsafiy oqimlar o'zlarining an'anaviy falsafaga aloqador ekanliklarini hamda ulardan farq qilishlarini ta'kidlash maqsadida, nomlariga «neo», ya'ni yangi, zamonaviylashgan degan ma'noni anglatuvchi qo'shimchani qo'shganlar. masalan, neopozitivizm, neotomizm va boshqalar shular jumlasiga kiradi. fanning jamiyat hayotidagi o'rnini belgilash va unga nisbatan munosabatga qarab, zamonaviy falsafiy ta'limotlarni asosan ikki yo'nalishga ajratish mumkin. ulardan biri — ssientizm (lot scientia — fan) ya'ni fan mavjud barcha ijtimoiy muammolarni hal etishi mumkinligini ilm-fan taraqqiyotining doimiy ijobiyligini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. ssientizm boyalari, neopozitivizm, texnologik determinizm kabi ta'limotlarning asosini tashkil etadi. ikkinchisi — antissientizm, ya'ni fan taraqqiyoti jamiyat hayotiga salbiy ta'sir ko'rsatishini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. bunday dunyoqarash ekzistensializm, frankfurt ijtimoiy-falsafiy maktabi, rim klubining bir qator tarmoqlarini, ba'zi diniy-falsafiy oqimlarning fanga munosabatini ifodalaydi. antissientizm ilm-fan taraqqiyotining natijalarini nazorat ostiga olish, bu masalada jamiyat hayotini xavf …

3 / 17

na intilish tarzida tushunadi. maxluqotlarning instinktlari, xatti-harakatlari — irodaning namoyon bo'lishidir. inson faoliyati ham aqldan begona bo'lgan irodaning natijasidir. shuning uchun inson mohiyati irrotsional asosga ega. aql esa tasodifiydir. inson hayoti doimo aylanib turgan iroda bildiragiga bobliqdir. neotomizm — xx asrdagi eng yirik diniy-falsafiy oqim bo'lib, u o'rta asrlardagi (xiii asr) foma akvinskiyning ta'limotini qaytadan tikladi. u (neo — yangi, tomizm — «foma», transkripsiyada «toma» bo'lib o'zgargan) foma akvinskiyning yangi, zamonaviy ta'limoti demakdir. bu ta'limotga ko'ra, ilm va e'tiqod o'rtasida to'la muvofiqlik, uybunlik bor. ular bir-birini to'ldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan xaqiqat neotomistlar dunyoni, jamiyatni xudo yaratgan, jamiyat taraqqiyoti xudoning rejasi asosida boradi, deydilar. diniy teologiya oqimi bo'lganligidan neotomizm albatta, ilohiy qadriyatlarni ustuvor qo'yadi. ammo u din va uning jamiyatdagi o'rniga, o'zining nomi kelib chiqishiga sabab bo'lgan, foma akvinskiy zamonidan farqli yondoshadi. fomadan keyingi davr yevropada xristianlikning sofligini saqlash boyasi, asta-sekin mutlaqlashib, o'rta asr aqidaparastligining ma'lum ko'rinishlaridan …

4 / 17

eng oliy maqsaddir. shunday ekan, inson hayotidan kimdir o'z maqsadlarini amalga oshirish uchun vosita sifatida foydalanishi mumkin emas. erkin mavjudot deganda, kant izdoshlari o'zi xohlagan ishlarni qiluvchi kishini emas, balki jamotchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o'z haq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar shundan so'ng postpozitivizm (ya'ni keyingi pozitivizm) vakili k. popper falsifikatsiyalash metodini ilgari surdi. bunga ko'ra, inson ba'zi nazariy bilimlarning xaqiqatligini emas, xato ekanligini isbotlashi kerak. oxir-oqibatda neopozitivizm vakillari falsafa bilimlarning xaqiqiyligini mantiqiy — lingvistik usul orqali isbotlashi va sistemalashtirishi kerak, degan xulosaga keldilar. xx asrning 60 — 70 yillariga kelib, neopozitivizmning mavqei kamayib, asosiy o'ringa strukturalizm va germenevtika chiqdi. strukturalizm (asosiy vakillari levi — stross va fuko) bilishda strukturaviy usulning ahamiyatini mutlaqlashtiradi. bu oqim tarafdorlari narsa va hodisaning strukturasini bilish uning ob'ektiv mohiyatini bilish demakdir, deb hisoblaydilar. masalan levi-stross mifologik tafakkurni tahlil etib, turli joylarda yashagan qadimgi qabilalar va xalqlar yaratgan afsonalarning umumiy strukturaga …

5 / 17

kllandi. ularga ko'ra, jamiyat tarixi — o'ziga xos madaniyatlarning birligi emas, xilma-xilligidan iborat shu ma'noda u organik tabiatdagi hayot shakllarining rang-barangligiga qiyoslanadi. demak, tabiat qanday xilma-xillikning birligi bo'lsa, jamiyat ham ana shunday rang-baranglikning uybunligidir. jamiyatda ham hamma va har bir narsaning o'z o'rni bor. yangi davr falsafasida tarqalgan ana shunday oqimlardan biri marksizm bo'lib, uning asoschisi nemis iqtisodchisi va faylasufi k. marksdir (1818 — 1883). uning ijtimoiy falsafasi kapitalizmda sinfiy kurashning mutlaq antogonizm darajasiga ko'tarilishi, oxir-oqibat proletariat diktaturasining o'rnatilishi va shu yo'l bilan sinfsiz jamiyatga o'tishni tarbib qiladigan va real hayotni aks ettirmaydigan nazariyadir image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image1.jpeg

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil ish - "dunyoviy bilimlar rivoji va falsafa tarixiy uyg`unligi""

ttatf davolash ishi fakulteti 109ª-guruh talabasi saidova yulduzning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: dunyoviy bilimlar rivoji va falsafa tarixiy uyg`unligi ma'lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o'z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo'llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo'lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, obir yo'qotishlar davri ham bo'ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o'z aksini topdi, uning turli yo'nalish va oqimlari shubullangan muammolarning salmobi, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nihoyatda xilma — xil oqim va yo'nalishlar mavjud. o'z navbatida b...

This file contains 17 pages in PPTX format (375.0 KB). To download "mustaqil ish - "dunyoviy bilimlar rivoji va falsafa tarixiy uyg`unligi"", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil ish - "dunyoviy biliml… PPTX 17 pages Free download Telegram