ultratovush tekshiruv usuli

DOCX 13 pages 519.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 519.3 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi tibbiy ta'limni rivojlantirish markazi toshkent tibbiyot akademiyasi tibbiy radiologiya kafedrasi mavzu: ultratovush tekshiruv usuli o‘quv qo‘llanma (3 kurs talabalar uchun) toshkent 2021 ultratovush tashxis reja: 1. ultratovush tekshiruv usulining fizik asoslari 2. ultratovush tekshiruv usulining turlari 3. afzalliklari va kamchiliklari ultratovush diagnostikasi (uzd, sonografiya, ultrasonografiya) inson tanasining ichki organlari tasvirini olish uchun yuqori chastotali tovush (ultratovush) to‘lqinlardan foydalanadigan nur tashhisi usuli hisoblanadi. ushbu usul asosida ultratovush to‘lqinlarining ichki a’zolardan aks qaytgan – eho ro‘yxatga olinishi yotadi. ultratovush klinik amaliyotda keng ishlatiladi. so‘nggi bir necha o‘n yilliklar mobaynida ushbu usul ko‘plab kasalliklarning tashxislashda eng keng tarqalgan muhim usullardan biri bo‘ldi. uttga qarshi ko‘rsatma yo‘q, u xavfsiz, u yuqori diagnostik samaradorligi bilan ajralib turadi (diagnostikani aniqligi bir qator kasalliklarda potomorfologik ma’lumotlar bilan taqqoslaganda 80% dan oshadi), soddaligi, nurlanishni yo‘qligi ( homilador ayollar va bolalarni tekshirish imkonini beradi), noninvaziv, bir necha marta tekshirish imkonini beradi, real vaqtda tekshiriladi. …

2 / 13

imlarni (o‘pka, ichki suyak tuzilishi, bosh miya kata yoshlilarda, gaz bilan to‘lgan ichak) o‘rganishda cheklovlar mavjud; · olingan tasvirning sifati qurilma sinfiga bog‘liq bo‘lishi; · sub’yektivlik- olingan tasvirlarni talqin qilishda, ya’ni tashxisni aniqligi shifokorning malakasiga bog‘liqligi; shunga qaramay, ultratovush hozirgi vaqtda klinik amaliyotda eng ko‘p ishlatiladigan usulga aylandi. bir qator organlar va tizimlarning kasalliklarini tashxislashda bu usul asosiy diagnostikaning afzal usuli sifatida qaraladi. ultratovush natijalari klinik jihatdan murakkab holatlarda bemorlarni yanada samarali nur tashxissi usullari bilan tekshirish rejasini belgilashga imkon beradi. ultratovush turli organlar va tizimlarning kasalliklarini aniqlash uchun keng qo‘llaniladi. ayniqsa, ovqat hazm qilish tizimi (jigar, o‘t pufagi, o‘t yo‘llari, me’da osti bezi), yurak, qon-tomir tizimi, siydik ayiruv, jinsiy a’zolar (buyrak, bachadon, tuxumdonlar, prostata), akusherlik (prenatal diagnostika), yuzaki joylashgan organlar (sut bezlari, qalqonsimon bez, limfa tugunlari) va boshqalarda utt diagnostikasi yuqori samaradorlikga ega. uzdning fizik asoslari. ultratovush to‘lqinlari tashxis qo‘yish uchun foydalanishga imkon beruvchi o‘ziga xos xususiyatlarga ega: · …

3 / 13

lalardagi tovush tebranishlari, kema dvigatellari, samolyotlar dvigatellari tomonidan chiqarilgan tovushlar) tegishli. ultratovush-20 kgs dan ortiq chastotali tovush tebranishlari sanaladi. 25-500 kgs diapazonidagi chastotalardan tabiatdagi tirik organizmlar – ko‘rshapalak, delfinlar va kitlarning ayrim turlari foydalanishadi. inson eshitish zonasining ovozi kabi, ultratovush ham o'zgaruvchan siqish zonalari shaklida va salınımlı harakatlarni amalga oshiruvchi modda molekulalarining yo‘q bo‘lib ketishi kabi muhitda tarqaladi (15-rasm.). 15-rasm. tovush (ultratovush) to‘lqinining tarqalish diagrammasi manba tomonidan ishlab chiqarilgan muhitda. ultratovush to‘lqinlarining asosiy xususiyatlari tebranish davri (t) – moddaning molekulasi yoki zarralari bir vaqtda to‘liq tebranish, chastota (v) – bir vaqtning o‘zida tebranishlar soni, uzunlik (l) - bir faza nuqtalari orasidagi masofa va tarqalish tezligi (c). to‘lqin uzunligi uning chastotasiga teskari proporsionaldir. ultratovushni tarqalish tezligi (c) – to‘lqinning muhitda harakatlanishi tezligi. ultratovush tarqalishining tezligi faqat atrof-muhit (to‘qima) xususiyatlari, asosan zichlik va elastiklik bilan belgilanadi. to‘qima c (m/s) miya jigar buyrak mushaklari yog‘ to‘qimasi suyak qon yumshoq to‘qimalar (o‘rtacha) havo 1510 …

4 / 13

o‘tish qulayligi qisman zarrachalarning massasiga (to‘qimalarning zichligini aniqlaydigan) va qisman – zarralarni bir-biriga jalb qiluvchi elastiklik kuchlariga bog‘liq. ultratovushni to‘qima orqali o‘tish tezligi asosan uning elastikligi bilan belgilanadi. to‘qimaning zichligi va elastikligi uning akustik qarshiligi (z = pc, bu yerda z – akustik qarshilik, p – zichlik, c – ultratovushni to‘qimaga tarqatish tezligi) bilan belgilanadi. chastota qanchalik baland bo‘lsa (to‘lqin uzunligi shunga mos ravishda kichikroq), ultratovushli qurilmaning aniqlik darajasi shuncha baland bo‘ladi ya'ni rasmdagi kichikroq qismlarni ko‘rish qobiliyati imkoniyati keng bo‘ladi. boshqa tomondan, chastota qanchalik baland bo‘lsa, skanerlash qobiliyati yoki tovush to‘lqinlarini chuqur kirishi kam bo‘ladi. utt diagnostikada 2-15 mgs diapazonidan foydalanish tananing yumshoq to‘qimalariga ultratovushni chuqur kirishidagi chastotasini farqlari taxminan quyidagicha: 1 mgs – 50 sm gacha 3,5 mgs-30 sm 5 mgs-15 sm 7,5 mgs-7 sm 10 mgs-5 sm ultratovush to‘lqinlarini ishlab chiqarish va qabul qilish uchun qurilmalar. ultratovush to‘lqinlarni olish uchun asos 1881 yilda aka-uka kyurilarning piezoelektrik ta’siri …

5 / 13

ezoelementlarning yana bir (teskari) xususiyati – o‘zgaruvchan elektr zaryadi monokristallarga uzatilganda, ularning mexanik tebranishlari paydo bo‘ladi, bu esa elektr tokining muayyan parametrlarida ultratovush to‘lqinlarini hosil qilishi mumkin. bu teskari piezoelektrik ta'sir (17-rasm.). istochnik istochnik pezoe deformatsiya 17-shakl. teskari piezoelektrik ta'sir sxemasi. piezoelementlarning bu xususiyatlari ultratovush qurilmalarida ishlatilgan, chunki bir xil piezokristal ham qabul qiluvchi, ham ultratovush to‘lqinlarining manbai bo‘lishi mumkin. ultratovushli qurilmaning bu qismi transdusser deb ataladi, (inglizchadan transducer- paydo qilib beruvchi), eng ko‘p – ishlatiladigan ultratovush datchigi hisoblanadi. transduser energiyaning bir shaklini – boshqa elektr energiyasiga- ya’ni ultratovush tebranish energiyasiga yoki aksiga aylantirib beradi. zamonaviy ultratovush qurilmalarida ultratovush datchiklarining bir nechta asosiy turlari mavjud bo‘lib, ular ish chastotasi (skanerlash chuqurligi va olingan tasvir yoki piksellar sonini sifati), shuningdek, skanerlash yuzasining kattaligi va shakli bilan farqlanadi. ultratovush datchiklarlarning asosiy turlari: 1. chiziqli datchik (18-rasm) - 5-15 mgs chastotali yuqori chastotali datchik, ko‘pincha 7,5 mgs, asosan yuzaki joylashgan organlarni (qalqonsimon bez, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ultratovush tekshiruv usuli"

o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi tibbiy ta'limni rivojlantirish markazi toshkent tibbiyot akademiyasi tibbiy radiologiya kafedrasi mavzu: ultratovush tekshiruv usuli o‘quv qo‘llanma (3 kurs talabalar uchun) toshkent 2021 ultratovush tashxis reja: 1. ultratovush tekshiruv usulining fizik asoslari 2. ultratovush tekshiruv usulining turlari 3. afzalliklari va kamchiliklari ultratovush diagnostikasi (uzd, sonografiya, ultrasonografiya) inson tanasining ichki organlari tasvirini olish uchun yuqori chastotali tovush (ultratovush) to‘lqinlardan foydalanadigan nur tashhisi usuli hisoblanadi. ushbu usul asosida ultratovush to‘lqinlarining ichki a’zolardan aks qaytgan – eho ro‘yxatga olinishi yotadi. ultratovush klinik amaliyotda keng ishlatiladi. so‘nggi bir necha o‘n yilliklar ...

This file contains 13 pages in DOCX format (519.3 KB). To download "ultratovush tekshiruv usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: ultratovush tekshiruv usuli DOCX 13 pages Free download Telegram