falsafiy dunyoqarashning shakllanishi

PPTX 15 sahifa 871,5 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 871,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

ttatf davolash ishi yo’nalishi 1-bosqich 106-a guruh talabasi parmonova rayxonaning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishisi toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 109-guruh talabasi abdullayev behruzning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu:dunyoviy bilimlar rivoji va falsafiy tafakkur. falsafiy dunyoqarash kundalik faoliyat, dunyoviy, diniy, ilmiy bilimlar, hayotiy kuzatishlar va ijtimoiy tarbiya ta`sirida shakllanadi hamda rivojlanadi. fanda ijtimoiy borliqning barcha jihatlari aks etadi. dunyoqarashning shakllanishida his-tuyg’u, aql-idrok va tafakkur ham muhim o’rin tutishi tabiiy. uning shakllanishi kishilarning hissiy kechinma va kayfiyatlariga ham bog’liq bo’lib, inson kayfiyatida uning hayot sharoitlari, ijtimoiy ahvoli, milliy hususiyati, madaniy saviyasi, shahsiy taqdiri, yoshi va hokazolar aks etadi. muayyan davr dunyoqarashida zamon ruhi, ijtimoiy kuchlarning kayfiyati, intilishi ham o’z ifodasini topadi.masalan, bugungi o’zbekiston mustaqilligini mustahkamlash zarurati istiqlol dunyoqarashini shakllantirishga ulkan ta`sir ko’rsatmoqda. falsafiy dunyoqarash murakkab tuzilishga ega. u muayyan bilimlar, kelajakka qaratilgan g’oya va maqsadlar, tabiiy va ijtimoiy fan yutuqlari, diniy tasavvurlar, qadriyatlar, ishonch, e`tiqod, fikr, hissiyot kabi tarkibiy qismlardan …

2 / 15

hayot va kasb-kordan mamnunlik yoki norozilik, hayratlanish, havotirlanish, asabiylashish, yolg’izlik, zaiflik, ruhiy tushkunlik, g’am-g’ussa, nadomat, o’z yaqinlari va vatani taqdirini o’ylash kabi hilma-hil shakllarda namoyon bo’ladi. ana shular barchasining uyg’unligi dunyoni his etishga olib keladi.dunyoni his qilish esa, uni aqliy tushunishga, muayyan dunyoqarashning shakllanishiga asos bo’ladi. inson aqli unga hos hissiyot va tasavvurlar asosida ilmiy dunyoqarashni shakllantiradi va takomillashtiradi. har bir kishiga hos hissiyot va fikr, bilim va e`tiqod, intilish va kayfiyat, orzu-umid va qadriyatlar dunyoqarash tarkibida yaxlitlashadi va olamni bir butun holda aks ettiradi. bir butun, yahlit dunyoqarashning shakllanishi bolalikdan boshlanib, inson hayotining ohirigacha davom etadi.bu holat individual dunyoqarashning asosiy tamoyillaridan birini ifodalaydi. falsafiy dunyoqarashning shakllanishida bilim g’oyatda muhim ahamiyat kasb etadi.bilimda dunyoqarashning barcha belgilari mavjud. lekin, bilim va dunyoqarash aynan bir narsa emas. olamni tushunish bilimlar paydo bo’lishi uchun asosdir. bilim inson ongida hissiy va aqliy bilish jarayonida hosil bo’ladi, u dunyoqarashning asosi, uning uzviy qismidir. bilim muayyan …

3 / 15

o’zi hayot nima uchun berilgan, dunyoga kelishdan maqsad nima, umrni mazmunli o’tkazishning qanday yo’llari bor, degan talay savollarga javob topish zarurati tufayli vujudga kelgan. falsafiy dunyoqarash o’zining nazariy asoslangani va puhta ishlangani bilan ajralib turadi. shu ma`noda, u boshqa fan yoki faoliyat sohasi uchun umumiy uslub vazifasini ham bajaradi. g‘arbiy yevropa falsafasi rivojining keyingi bosqichlari uyg‘onish davri, yangi va eng yangi zamon degan nomlar bilan atala boshlandi. ba'zida bu bosqichlarning davrlarga bulinishi quyidagi tarzda beriladi: uyg‘onish davri falsafasi, yangi zamon falsafasi, ma'rifatparvarldik falsafasi, mumtoz (nemis) falsafasi, hozirgi zamon falsafasi. sharq falsafasiga nisbatan ham yangi va eng yangi zamon tushunchasini qo‘llash mumkin. biroq u yoki bu bosqichlarning xususiyatlariga asoslangan davrlashtirish ko‘proq mazmunli va mavzuga yaqindan aloqadordir. masalan, xx asrdagi markaziy osiyo mamlakatlari falsafa tarixi haqida gapirganda, biz ma'rifatparvarlik, sho‘rolar va sho‘rolar davridan keyingi bosqichldar haqida so‘z yuritishimiz mumkin. tarixiy-falsafiy jarayonlarning g‘arbda va sharqda davrlarga bo‘lish qoidalari bilan bir qatorda, falsafada g‘arbiy …

4 / 15

q arastuchiligi (peripatetizm) nomini oldi. o‘z navbatida, bu yo‘nalish yevropadagi o‘rta asr falsafasi rivojiga qayta ta'sir ko‘rsatdi, jumladan, rasmiy katolikchilik va o‘rta asr sxolastikasiga muxolifatda bo‘lgan «lotincha averroizm» (ibn rushd ismining lotinchalashtirilganligi - averroes) falsafiy oqimini vujudga kelishiga sabab bo‘ldi. xiii asrda g‘arbiy yevropada uning vakillari bo‘lgan parij universitetining professori siger brabantskiy (1240-1282 yillarga yaqin) va uning izdoshlari «cherkov otalari» bo‘lgan anselm kenterberiyskiy va akvinalik fomaga faylasuflar bilan ilohiyotchilar o‘rtasida bo‘lgan mashhur bahslarda arastu merosi bo‘yicha ularga qarshi turdilar. falsafani qadimgi sharqda ham, qadimgi g‘arbda ham muayyan davrlarda paydo bo‘lish hodisasi tasodifiy emas. unga ehtiyoj ibtidoiy jamoa tuzumining tanazzuli va jamiyatni yangi taraqqiyot bosqichiga o‘tishi munosabati bilan bog‘liq ravishda paydo bo‘ldi. bu bosqich uchun sivilizatsiya, davlat, sinfiy shakllanish, aqliy mehnatning jismoniy mehnatdan ajralishi va boshqa shu kabi insoniyat taqdiri uchun tarixiy bo‘lgan institutlar va jamiyatning yashash shakllari bo‘lgan hodisalarning paydo bo‘lishi xosdir. eramizdan oldingi iii-ii asrlardagi ilk sinfiy jamiyatlarda paydo …

5 / 15

gorliklarida biz keyinchalik falsafa muammolariga kirgan dunyoqarashning asosiy maslalarini qo‘yilganligini ko‘ramiz. misol uchun, birinchi dunyoqarashning manbalari haqidagi masalani olaylik. «rigveda»da (eramizdan oldingi ii mingyillikning ikkinchi yarmiga taalluqli bo‘lgan qadimgi hind adabiy yodgorligi) koinot madhi deb atalgan she'r mavjud bo‘lib, unda bu masala ro‘y-rost o‘rtaga qo‘yilgan: «bu dunyo nimadan paydo bo‘lgan, uni kimdir yaratganmi yoki yo‘qmi?» bu savolga hatto xudolarning o‘zlari ham javob bera olmaydilar, negaki, ularning o‘zlari dunyo «yaratilgandan keyin paydo bo‘lganlar». hamma narsa birinchi fikr urug‘i bo‘lgan xohishdan boshlangan[3]. «rigveda» dagi «purushaga madh» da koinotning kelib chiqishi haqida insoniy talqin berilib, unga binoan insondan –koinot (purusha) kelib chiqqan. hozirgi adabiyotlarda falsafaning vujudga kelishini marksizmning sinfiylik tamoyillariga asoslanib, quldorlik tuzumining shakllanishi bilan bog‘lab, uning tarixini uch ming yil deb hisoblanadi. fikrimizcha, qadimgi asotirlardayoq falsafiy fikrlashlar, olam va undagi hodisalarga aql ko‘zi va tajriba mezoni bilan qarash unsurlari mavjuddir. shu bilan birga falsafa tarixining rivojlanish bosqichlarini ijtimoiy taraqqiyotning u yoki bu …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"falsafiy dunyoqarashning shakllanishi" haqida

ttatf davolash ishi yo’nalishi 1-bosqich 106-a guruh talabasi parmonova rayxonaning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishisi toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 109-guruh talabasi abdullayev behruzning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu:dunyoviy bilimlar rivoji va falsafiy tafakkur. falsafiy dunyoqarash kundalik faoliyat, dunyoviy, diniy, ilmiy bilimlar, hayotiy kuzatishlar va ijtimoiy tarbiya ta`sirida shakllanadi hamda rivojlanadi. fanda ijtimoiy borliqning barcha jihatlari aks etadi. dunyoqarashning shakllanishida his-tuyg’u, aql-idrok va tafakkur ham muhim o’rin tutishi tabiiy. uning shakllanishi kishilarning hissiy kechinma va kayfiyatlariga ham bog’liq bo’lib, inson kayfiyatida uning hayot sharoitlari, ijtimoiy ahvoli, milliy hususiyati, madaniy saviyasi, sha...

Bu fayl PPTX formatida 15 sahifadan iborat (871,5 KB). "falsafiy dunyoqarashning shakllanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: falsafiy dunyoqarashning shakll… PPTX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram