anatomiyama'ruzachi.chorievazulfiya

PPTX 41 pages 806.6 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 806.6 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

prezentatsiya powerpoint toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali anatomiya ma'ruzachi.chorieva zulfiya. mavzu : siydik ayiruv va jinsiy a'zolar funktsional anatomiyasi. reja: 1. ayirish tizimi a'zolari: buyraklar, siydik yo'llari, siydik pufagi, siydik chiqarish kanali tuzilishidagi umumiylik. 2. buyraklar anatomiyasi va funktsiyasi. 3. buyrakning morfo-funktsional birligi - nefron. 4. siydik nayi. 5. siydik pufagi. 6. erkaklar va ayollar siydik chiqaruv naylari. 7. erkaklar jinsiy a'zolari: moyak, yorg'oq, urug' tizimchasi, urug' olib ketuvchi naylar va urug' otuvchi nay, prostata bezi, urug' pufagi. 8. ayollar jinsiy a'zolari: tuxumdon, bachadon, bachadon ortiqlari. 9. oraliq soxasi. erkaklar va ayollarning tashqi jinsiy a'zolari. siydik-tanosil a'zolari tizimi siydik-tanosil a'zolari tizimiga siydik a'zolari – organa urinaria hamda jinsiy a'zolar – organa genitalia kiradi. bu a'zolar funktsiyalari har xil bo'lishiga qaramay (organizmga keraksiz bo'lgan moddalarning tashqariga siydik nayi orqali chiqarilishi va ko'payish – nasl qoldirish), tuzilishiga ko'ra yaqindir. bundan tashqari, ularning chiqaruv yo'llari umumiy siydik- tanosil kanalini hosil qiladi (erkaklarda) yoki …

2 / 41

tremitas superior et inferior), medial va lateral cheti (margo medialis et lateralis) hamda oldingi va orqa yuzasi (facies anterior et posterior) tafovut qilinadi. buyrakning lateral cheti qavariq, medial cheti esa botiq bo'lib, uning o'rtasi buyrak darvozasi (hilus renalis) deyiladi. shu erdan buyrakka arteriya qon tomiri kirib, vena, limfa tomirlari va siydik yo'li chiqadi. buyrak darvozasi tor bo'shliqqa – sinus renalis ga ochiladi. ikki pallaga ajratilgan buyrakda jigarrang, qalinligi 4–5 mm keladigan buyrakning po'stloq moddasi (cortex renis) va ichki tomonda alohida-alohida to'dalashib, piramida shaklida joylashgan mag'iz (oq) moddasini (medulla renis) ko'rish mumkin. piramidalarning (pyramides renales) keng tomoni buyrak po'sti tomoniga, so'rg'ich (papillae renalis) shaklidagi uchi buyrak bo'shlig'iga qarab joylashgan. piramidalar taxminan 1 mln. mayda kanalcha (nefron)lardan tuzilgan. buyrak – murakkab tuzilgan ekskretor (organizmga keraksiz moddalarni chiqaruvchi) a'zo bo'lib, u mayda, bir qancha buyrak naychalari (tubules renales) dan iborat. buyrak kanalchalarining bir uchi berk bo'lib, devori ikki qavatli kapsula – capsula glomeruli …

3 / 41

yo'nalishga ega – tubulus renalis rectus. ular asta-sekin o'zaro qo'shilishi natijasida 15–20 ta kalta naychalar – ductus papillares hosil qilib, piramidaning uchi (foramina papillaria)ga ochiladi. demak, kapsula bo'shlig'ida qon tomirli koptokchadan filtrlanish yo'li bilan hosil bo'lgan birlamchi siydik ushbu ultrafiltrat oqsillari bo'lmagan qon plazmasiga tarkibi jihatidan yaqindir. birlamchi siydik buyrak naychalaridan o'tayotganda organizmga kerakli bo'lgan suv, mineral tuzlar va boshqa kerakli moddalar qayta shimiladi, natijada haqiqiy siydik paydo bo'ladi. siydik piramida so'rg'ichni o'rab turgan kichik kosachalar (calyces renalis minores) ga quyiladi. 8–9 ta kichik kosachalar o'zaro qo'shilib, 2–3 ta katta kosacha – calyces renalis majores ni, ular o'zaro qo'shilib, buyrak jomi – pelvis renalis ni hosil qiladi. jom buyrak darvozasidan chiqishi bilan siydik yo'liga davom etib, qovuqqa ochiladi. buyrak topografiyasi. buyrakning orqa yuzasi qorin devoriga (mushaklarga) va diafragmaga tegib turadi. har ikkala buyrakning yuqori uchi buyrak usti bezi bilan qoplangan. o'ng buyrakning old qismi tepadan jigarga, pastki qismi chambar ichakning …

4 / 41

dan chiqqan buyrak arteriyasi a. renalis buyrak darvozasida uchta – tepa qism (polyus – qutb) aa. polares superiores, o'rta markaziy qism aa. centrales va pastki qism aa. polares inferiores tarmoqlariga bo'linadi. buyrak bo'laklari orasida joylashgan arteriyaga a. interlobares deyiladi. qon tomirli koptokchaga kiruvchi arteriya devorida mushak qavati borligi tufayli qalin va baquvvatroq bo'ladi. undagi qon bosim o'rtacha 90– 100 mm ga teng. kapsula ichidagi bosim (60 mm) va undan chiquvchi arteriya tomirlari bosimi esa 25–30 mm dan oshmaydi. nihoyat, siydik chiqaruvchi naydagi bosim 10 mm ni tashkil etadi. shunday qilib, buyrak koptokchasining qon tomirlari o'rtasidagi bosimlar turlicha bo'lib, birlamchi siydik ajralishiga sabab bo'ladi. siydik yo'li siydik yo'li (ureter)ning uzunligi 30 sm atrofida bo'lib, siydik buyrak jomi pelvis renalis dan qovuqqa o'tadi. bu nayni qorin parda faqat old tomondan qoplaydi. siydik yo'li joylashishiga ko'ra ikki: qorin – pars abdominalis va chanoq – pars pelvina qismlaridan iborat. siydik yo'li boshlanish qismida, chanoqqa …

5 / 41

unica muscularis va tashqi biriktiruvchi to'qimali parda – tunica adventitia dan iborat qovuq qovuq (siydik pufagi – vesica urinaria) kichik chanoq bo'shlig'ida joylashgan, hajmi 500–700 ml bo'lib, ichidagi siydik miqdoriga ko'ra o'z shaklini o'zgartirib turadi. qovuq pastida qovuq tubining keng qismi – fundus vesicae, yuqori toraygan uchi – apex vesicae (cho'qqisi) va bu ikki qism oralig'ida qovuq tanasi – corpus vesicae tafovut qilinadi. qovuq devori to'rtta pardadan tuzilgan: ichki shilliq parda – tunica mucosa, biriktiruvchi to'qimadan tuzilgan shilliq osti qavati (tunica submucosa), mushak pardasi – tunica muscularis uch qavat joylashgan silliq mushak hujayralaridan iborat, seroz parda – tunica serosa qovuq cho'qqisi bilan orqa yuzani o'raydi. qovuq pastida uchburchak shakldagi maydoncha (trygonum vesicae) mavjud. maydonchadagi shilliq parda hech qachon burmalar hosil qilmaydi, chunki shilliq parda bevosita mushak parda bilan birikkan. bu uchburchakning yuqorisi ikki tomoniga siydik yo'li – ostia ureteres ochilgan bo'lsa, uning pastki qismidan siydik chiqaruv kanali – ostium urethrae …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "anatomiyama'ruzachi.chorievazulfiya"

prezentatsiya powerpoint toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali anatomiya ma'ruzachi.chorieva zulfiya. mavzu : siydik ayiruv va jinsiy a'zolar funktsional anatomiyasi. reja: 1. ayirish tizimi a'zolari: buyraklar, siydik yo'llari, siydik pufagi, siydik chiqarish kanali tuzilishidagi umumiylik. 2. buyraklar anatomiyasi va funktsiyasi. 3. buyrakning morfo-funktsional birligi - nefron. 4. siydik nayi. 5. siydik pufagi. 6. erkaklar va ayollar siydik chiqaruv naylari. 7. erkaklar jinsiy a'zolari: moyak, yorg'oq, urug' tizimchasi, urug' olib ketuvchi naylar va urug' otuvchi nay, prostata bezi, urug' pufagi. 8. ayollar jinsiy a'zolari: tuxumdon, bachadon, bachadon ortiqlari. 9. oraliq soxasi. erkaklar va ayollarning tashqi jinsiy a'zolari. siydik-tanosil a'zolari tizimi siydik-tanosil a'zola...

This file contains 41 pages in PPTX format (806.6 KB). To download "anatomiyama'ruzachi.chorievazulfiya", click the Telegram button on the left.

Tags: anatomiyama'ruzachi.chorievazul… PPTX 41 pages Free download Telegram