mantiq algebrasining asosiy tushunchalari

DOCX 17 pages 715.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 715.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mantiq algebrasining asosiy tushunchalari xalq xoʻjaligining hamma tarmoqlarida mehnat unumdorligi bilan mos ravishda avtomatlashtirish darajasining oʻsishi elektr qurilmalari sxemalarining murakkablashuviga olib keladi. bu sxemalardagi asosiy qurilma rele hisoblanadi. u qoidaga binoan, elektr signallarining koʻpayishi, kuchayishi va bloklash uchun xizmat qiladi. relelar ishining ishonchliligi esa yuqori emas. relening qoʻzgʻaluvchan elementlari boʻladi, tebranishdan vintli birikmalarning mexanik mustaxkamligi buziladi, kontaktlar kuyadi va hokazo. shuningdek tashqi omillar, ya’ni haroratning koʻtarilishi, chang, agressiv muhit ta’siri metall narsalarning oksidlanishiga, elektr ulanishning buzilishiga olib keladi. bundan tashqari rele juda hajmdor qurilma. u ishlayotganda shovqin va tebranishlar tarqatadi. ular katta ogʻirlikka va inertsionlikka ega. zamonaviy elektronikada rele qurilmalari oʻrniga ularning vazifasini toʻla bajara oladigan kontaktsiz elementlar qoʻllaniladi. releli va kontaktsiz sxemalarda signalning oʻtishi maxsus matematik apparat yordamida mantiq algebrasiga asoslanib yoziladi. mantiq algebrasi fikrlar orasidagi turli mantiqiy bogʻlanishlarni oʻrganadi va faqat ikkita qiymat xaqiqiy “1” va sohta “o” bilan ish koʻradi. mantiq algebrasida uchta asosiy mantiqiy funktsiya bor. …

2 / 17

da “1” signali xosil bo‘ladi (ya`ni lampa yorishadi). kirishlardan birortasiga yoki bir vaqtda ikkalasiga «0» signali berilsa (ya`ni ulagichlardan biri yoki bir vaqtda ikkalasi ulanmagan xolda bo‘lsa), chiqishda «0» signali xosil bo‘ladi (ya`ni lampa o‘chgan xolda bo‘ladi). «va» elementi mantiqiy funksiya sifatida z = x y , z = x*y, hamda z = x^y ko‘rinishlarda tasvirlanashi mumkin. «yoki» - mantiqiy qo‘shish, dizyunksiya elementi ( x y z 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 1 1 1 x y z x y sxematik belgilanishi ishlash prinsipi mantiqiy qo’shish ( lampa ) z ) x va y kirishlarga bir vaqtda “0” signali berilsa (ya`ni ulagichlar bir vaqtda ulanmagan xolda bo‘lsa), z chiqishda “0” signali xosil bo‘ladi (ya`ni lampa o‘chiq xolda bo‘ladi). kirishlardan birortasiga yoki bir vaqtda ikkalasiga «1» signali berilsa (ya`ni ulagichlardan biri yoki bir vaqtda ikkalasi ulansa), chiqishda «1» signali xosil bo‘ladi (ya`ni lampa yorishadi). «yoki» elementi …

3 / 17

. mantiqiy elementlarni ishlab chiqarish texnologiyalari. raqamli xisoblash texnikasida asos elementlari bo‘lib mantiqiy “va”, “yoki ”, “inkor” elementlari xizmat qiladi. mantiqiy elementlarni ishlab chiqarish texnologiyalarining bir qator turlari majud bo‘lib, ularning xar biri o‘z yutuq va kamchiliklariga ega. masalan: - unipolyar tranzistorlarga asoslangan texnalogiyalar (n-mop, p-mop,k mop); - kristalda joylashgan elementlar zichligini yuqoriligi, kam quvvat talabligi, narxining arzonligi bilan xarkterlanadi, lekin tashqi tasirlarga o‘ta ta`sirchan, nisbatan tezkorligi past; - bipolyar texnologiyadagi (dtl, ttl, ttldsh, esl) elementlar o‘ta tezkorligi va ishonchli ishlashi bilan xarakterlanadi, lekin elementlar zichligi kam va ko‘p energiya talab qilinadi, tan narxi qimmat; - integral-injeksion texnologiyadagi (i2l) elementlar yuqoridagi ikki texnologiya orasidagi ko‘rsatkichlarga ega. ( « inkor » u k t r 1 r 2 r 3 t u k u r 2 r 1 d 2 d 1 t r 2 r 1 d 1 d 2 & u x 1 x 2 u v u k …

4 / 17

gan xolatga oldindan o‘rnatish, xamda ularni sinxrosignal bilan ta`minlash uchun hizmat qiladi. trigger kirishlarining soni uning strukturasiga va boshqariladigan vazifalariga bog‘liq.. triggerning informasion kirishlari s, r, j, k, d, t simvollari orqali belgilanishi qabul qilingan, boshqaruvchi kirishlar esa c, v simvollar bilan belgilanadi. triggerning sxematik belgisi 2.5-rasmda ko‘rsatilgan. bu erda s, r- informasion kirishlarni, q va - chiqishlarni belgilaydi. triggerning mantiqiy elementlar asosidagi sxemasi 2.6-rasmda keltirilgan. ( t q s r r s q 1 2 3 4 1 1 1 1 2.5 - rasm . 2.6 - rasm . ) aytaylik trigger «0» holatda (q=0, =1) va r, s kirishlardan «0» signali berilgan bo‘lsin. bunda triggerning xolati o‘zgarishsiz qoladi. xaqiqatdan ham chiqishdagi «1» signal birinchi yoki elementining kirishiga ulangan. ushbu element chiqishi r=0 ni e`tiborga olgan xolda «1» signalga ega bo‘ladi va ikkinchi element inkor kirishiga ulangan, natijada bu elementning chiqishida va q chiqishda avvalgidek «0» signal bo‘ladi. ikkinchi …

5 / 17

ik boshqarishli triggerlar informatsion kirishlardagi signallarni s kirishiga «1» yoki «0» signallari berilgandagina qabul qila oladi. dinamik boshqarishli triggerlar esa informatsion kirishlardagi signallarni s kirishdagi signal «0» dan «1» ga o‘zgarganda yoki «1» dan «0» ga o‘zgarganda qabul qila oladi. statik triggerlar bir bosqichli va ikki bosqichli turlarga bo‘linadi. bir bosqichli triggerlar informatsiyani saqlashning bir bosqichi, ikki bosqichli triggerlar esa informatsiyani saqlashning ikki bosqichi mavjudligi bilan xarakterlanadi. dastlab informatsiya birinchi bosqichga yoziladi, keyin ikkinchi bosqichga ko‘chirib o‘tkaziladi va iformatsiya trigger chiqishida paydo bo‘ladi. funksional imkoniyatlarga ko‘ra triggerlar quyidagi turlarga bo‘linadi: · «0» va «1» xolatlarga aloxida-aloxida o‘rnatiladigan triggerlar (rs-trigger); · kirish bo‘yicha informatsiyani qabul qiluvchi triggerlar (d-trigger yoki kechiktirish triggeri); · sanoqli kirishga ega triggerlar (t-trigger); · j va k informatsion kirishli universal triggerlar (jk-trigger). diskret elementlar asosida qurilgan simmetrik triggerning elektr sxemasi 2.7-rasmda keltirilgan. ( r s q q + e k 19.3 - rasm . ) q(t)=0 holda: …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq algebrasining asosiy tushunchalari"

mantiq algebrasining asosiy tushunchalari xalq xoʻjaligining hamma tarmoqlarida mehnat unumdorligi bilan mos ravishda avtomatlashtirish darajasining oʻsishi elektr qurilmalari sxemalarining murakkablashuviga olib keladi. bu sxemalardagi asosiy qurilma rele hisoblanadi. u qoidaga binoan, elektr signallarining koʻpayishi, kuchayishi va bloklash uchun xizmat qiladi. relelar ishining ishonchliligi esa yuqori emas. relening qoʻzgʻaluvchan elementlari boʻladi, tebranishdan vintli birikmalarning mexanik mustaxkamligi buziladi, kontaktlar kuyadi va hokazo. shuningdek tashqi omillar, ya’ni haroratning koʻtarilishi, chang, agressiv muhit ta’siri metall narsalarning oksidlanishiga, elektr ulanishning buzilishiga olib keladi. bundan tashqari rele juda hajmdor qurilma. u ishlayotganda shovqin va tebran...

This file contains 17 pages in DOCX format (715.3 KB). To download "mantiq algebrasining asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq algebrasining asosiy tus… DOCX 17 pages Free download Telegram