lipidlar funktsiyalari

PPT 74 pages 1.4 MB Free download

74 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPT

Pages 74

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 74

slayd 1 samarqand davlat meditsina instituti bioanorganik, bioorganik va biologik kimyo kafedrasi biologik kimyo 2-kurs lipidlar almashinuvi va funktsiyalari (1 ma'ruza) ma'ruzachilar: prof. q.a. asqarov dots. q.t. sovetov ko'riladigan savollar lipidlarning ahamiyati, ularning xazmlanishi va so'rilishi, o't kislotalarining roli. ichak devorida yog'larning resintezi. xilomikron, lipoproteinlarning hosil bo'lishi, ularning qonda lipidlarni transport qilishdagi ahamiyati, lipoproteinlipazaning ahamiyati. yog' to'qimalarida lipidlarning rezervlanishi va mobilizatsiyasi. triglitseridlipaza faollanishining shalola mexanizmi. yog' kislotalar va glitserinning to'qimalarda oksidlanishi, ularning fiziologik ahamiyati. inson organizmi lipidlari (l) tuzilishi va funktsiyalari jihatdan bir-biridan farq qiluvchi turli birikmalardan tashkil topgan bo'lib, ularni birlashtiruvchi asosiy xossasi suvda erimasligi va organik erituvchilarda erishidir. qator patologik holatlar: semizlik, o't-tosh kasalligi, metabolitik atsidoz, atero-skleroz va boshqalar lipidlar almashinuvining buzilishi bilan bog'liqdir. lipidlarning sinflanishi lipidlarning eng muhim guruhlari quyidagilardir: 1. yog' kislotalari 2. yog'lar (triatsilglitserinlar) 3. fosfolipidlar va glikolipidlar 4. steroidlar – xolesterin 5. eykozanoidlar – araxidon kislota hosilalari regulyatorlik vazifasini bajaradi. lipidlarning asosiy funktsiyalari hujayra …

2 / 74

sirida bo'ladi. yog' glitserin + 3r-cooh og'iz bo'shlig'ida lipidlar hazm bo'lmaydi. chunki so'lak tarkibida lipaza bo'lmaydi. lipaza yog' kislotalari lipidlar katta yoshdagi odamlar-ning me'dasida ham hazm bo'lmaydi. sababi: oshqozon shirasining muhiti rn=1,5. lipaza ta'sir etishi uchun esa muhit rn=5,5-7,5 ya'ni neytral yoki kuchsiz ishqoriy muhit, hamda yog' emulsiyalangan bo'lishi kerak. yosh (emadigan) bolalarda yog'lar hazm bo'ladi. chunki, ular oshqozonida muhit rn=5,0 dan yuqori va ona suti tarkibidagi yog'lar emulsiyalangan holda bo'ladi. lipidlar asosan ingichka ichakda hazm bo'ladi. o'n ikki barmoq ichakda yog'larni hazm qiladigan o't va me'da osti bezi shirasi tushib turadi. uning tarkibida lipaza bor. o'tning tarkibida lipidlarni emulsiyalovchi kon'yugatsiyalangan o't kislotalari bo'ladi. ulardan muhimlari glikoxolat va tauroxolat kislotalari bo'lib hisoblanadi. lipaza ta'sirida yog' kislotalari triatsilglitseridlardan boqichma-bosqich (avval α- so'ngra β-uglerod atomlari) ajralib chiqa boshlaydi. yog' hazm mahsulotlarining so'rilishi yog' kislotalarining so'rilishi ingichka ichakning proksimal qismida sodir bo'ladi. kalta (10 tagacha) uglerod zanjirli yog' kislotalari va glitserin erkin so'rilib, …

3 / 74

n chiqariladi. bunga steatoriya deyiladi. bunday hollarda yog'da eruvchi vitaminlarning so'rilishi ham buzilib, bu shu vitaminlarning endogen gipovitaminoziga olib keladi. fosfoglitseridlar va xolesterinning hazm bo'lishi va so'rilishi fosfoglitseridlar maxsus ferment-lar fosfolipazalar ta'sirida gidro-lizlanadi. bu fermentlar pankreatik shira tarkibida bo'ladi. bunday fosfolipazalarga a1, a2, s va d fosfolipazalar kiradi. masalan, fosfatidilxolinning gidrolitik parchalanishi sxemasi quyidagicha: natijada fosfolipidlar 1. glitseringa 2. yuqori yog' kislotalariga 3. azot asosliklariga (xolin, etanolamin) va 4. fosfat kislotaga parchalanadi. fosfat kislota o'zining natriy va kaliy tuzlri shaklida so'riladi. xolin va etanolaminlar o'zi-ning tsdf (tsitidindifosfat) hosilalari shaklida so'riladi. a2 – fosfolipaza hasharotlar va ilon zahri tarkibida bo'ladi. uning ta'sirida lizofosfotidil-xolin va lizofosfotidiletanol-aminlar hosil bo'lib, ular gemolitik xossaga ega. xolesterin ovqat bilan sutkada 0,1-0,3 g tushib turadi va u hazm bo'lmaydi. yog'larning resintezi bu ichak devorlarda bo'lib o'tadi. uning mexanizmi quyidagicha: avvalo yog' kislotalaridan ularning aktiv shakllari (atsil-koa) hosil bo'ladi. bu reaktsiyani atsil-koa-sintetaza fermenti katalizlaydi. so'ngra bosqichma-bosqich aktivlash-gan yog' …

4 / 74

mini fosfolipidlar va oqsillarning monoqavati tashkil qiladi. qonda lp larning bir qancha shakllari mavjud. asosiylari quyidagilardir: 1.xilomikronlar (xm), 2.zichligi juda past lipidlar (zjpl), 3.zichligi past lipidlar (zpl), 4.zichligi yuqori lipidlar (zyul). lp lar o'zining tarkibi va tarkibidagi oqsillar va lipidlarning miqdori bilan bir-biridan farq qiladi. ichak shilliq pardasi hujayralarida hosil bo'luvchi lp lar (xm va zjpl), gepatotsitlarda (zjpl va zyul), qon plazmasida (zpl va zyul) kiradi. xm va zjpl lar asosan qon oqimi bo'yicha yog'larni tashib beruvchi lp- lar bo'lib hisoblanadi. zpl va zyul lar esa asosan xolesterin tashiydi. mushak kapillyarlari endoteliya-sida va yog' to'qimalarida lipopro-teinlipaza fermenti bo'lib, u yog'lar va lp-larni gidrolizlaydi. tug'ma lipoproteinlipaza fermenti nuqsoni bo'lganda irsiy giperxilo-mikronemiya kasalligi rivojlanadi. bunda qonda xm birikmalari 10-40 barobar ko'payadi. qon qizil lavlagi solib pishirilgan karam sho'rva rangida bo'ladi. giperxilomikronemiyaning asorat-lari bu pankreatit bo'lib, u o'limga olib keluvchi asosiy sabab hisob-lanadi. yog' kislotalari almashinuvi odam organizmi tarkibida turli-tuman yog' kislotalari bo'ladi. …

5 / 74

yok lari katabolizmi ham (uglevodlar kabi) uch qismdan iborat: 1. ß-oksidlanish. bu atsetil-koa hosil bo'lishi bilan yakunlanadi. 2. tsitrat tsikli 3. mitoxondriyaning nafas zan-jiri. * yok larning aktivlanishi va tsitoplazmadan mitoxondriyaga o'tish reaktsiyalarining ketma-ketligi quyidagicha: avvalo yok lari aktivlanib, atsetil-koa hosil bo'ladi. bu reaktsiya tsitoplazmada bo'lib o'tadi. mitoxondriya membranasi yok larni o'tkazmaydi. ß-oksidla-nishda ishtirok etadigan fer-mentlarning hammasi mitoxond-riyalarda joylashgan bo'ladi. atsil-koani mitoxondriya memb-ranasi orqali o'tkazib beruvchi modda bu karnitindir (γ-trimetilamino-ß-oksibuti-rat). mitoxondriyaga o'tgach atsilkarni-tindan qaytadan atsil-koa va karnitin hosil bo'ladi. reaktsiya teskari yo'nalishda boradi. bunda karnitin tsitoplazmaga qaytadi, atsil-koa esa mitoxondriyada ß-oksidlanadi. yok larining ß-oksidlanishi ikkita degidrogenlanish, gidra-tatsiyalanish va tiolaza reaktsiya-larini o'z ichiga olib, quyidagi tartib bo'yicha boradi: hosil bo'lgan atsetil-koa tsitrat tsiklida oksidlanadi. atsil-koa esa yana qaytadan ß-oksidlanish-ning hamma yo'lini bosib o'tadi. shu protsessning ko'p marta takrorlanishi yok larning to atsetil-koa-gacha batamom parchalanishiga olib keladi. masalan, 16 ta s atomi bo'lgan plmitin kislota 7-ta ß-oksid-lanish tsikli mobaynida 8-ta atsetil-koa hosil …

Want to read more?

Download all 74 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlar funktsiyalari"

slayd 1 samarqand davlat meditsina instituti bioanorganik, bioorganik va biologik kimyo kafedrasi biologik kimyo 2-kurs lipidlar almashinuvi va funktsiyalari (1 ma'ruza) ma'ruzachilar: prof. q.a. asqarov dots. q.t. sovetov ko'riladigan savollar lipidlarning ahamiyati, ularning xazmlanishi va so'rilishi, o't kislotalarining roli. ichak devorida yog'larning resintezi. xilomikron, lipoproteinlarning hosil bo'lishi, ularning qonda lipidlarni transport qilishdagi ahamiyati, lipoproteinlipazaning ahamiyati. yog' to'qimalarida lipidlarning rezervlanishi va mobilizatsiyasi. triglitseridlipaza faollanishining shalola mexanizmi. yog' kislotalar va glitserinning to'qimalarda oksidlanishi, ularning fiziologik ahamiyati. inson organizmi lipidlari (l) tuzilishi va funktsiyalari jihatdan bir-biridan farq...

This file contains 74 pages in PPT format (1.4 MB). To download "lipidlar funktsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlar funktsiyalari PPT 74 pages Free download Telegram