falsafty tafakkur taraqqiyoti

PPT 24 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPT

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

sozdanie prezentatsii falsafa haqiqatni izlaydi, u tabiiy-ravishda barcha tan olgan payqash, ko’rish mumkin bo’lgan zohiriy haqiqatlar bilan chegaralanib qololmaydi. ma‘ruza: 24 soat seminar: 24 soat qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar. ilk o’rta asr sharq falsafasi va uyg’onish davri. x1xasr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg’or falsafiy, ijtimoiy–siyosiy fikrlar. xx-xx1 asr o’zbek falsafasi. reja: eramizdan oldingi iv mingyil likning oxiri iii-mingyillikning boshida qadimgi bobil va qa-dimgi misr madaniyati o’z ta-raqqiyotining yuqori nuqtasiga erishadi. shunday asarlar paydo bo’la boshlaydiki, ularda afsonalarni falsafiy talqin qilishga urinishlar ko’zga tashlanadi («arfa chaluvchining qo’shig’i», «dunyodan xafsalasi pir bo’lgan kishining o’z ruhi bilan suhbati», «hayot ma’nosi haqida xoja va qulning savol-javoblari» va boshqalar). garchi qadimgi misr va bobilda falsafiy tafakkur qadimgi yunoniston saviyasiga erishmagan bo’lsa ham, ularning yutuqlari ellada madaniyatiga oz ta’sir ko’rsatgani yo’q. masalan, yunonlarga misrda umumiy turarjoylar tashkil etishga ruhsat etilgan edi. ular …

2 / 24

stidan g’alaba qozonib, o’z erini asirlikdan ozod qilgan; malika to’maris – u bilan bo’lgan jangda kir qo’shinlari mag’lub bo’lib, uning o’zi halok bo’lgan; doro qo’shinlarini hiyla bilan sahroga olib borgan cho’pon shiroq o’ldiriladi, ammo o’z hayoti evaziga uning xalqi o’z ozodligini saqlab qoladi. «avesto» kitobiga binoan, koinot - yer, okean, osmon, nurli doira va jannatdan iborat. yer dumaloq bo’lib, atrofi okean bilan o’ralgan va obu-havo, yil fasllari bilan bog’liq bo’lgan yetti qismdan iboratki, bu bobilliklarning yetti shamollar haqidagi qadimgi tasavvurlaridan iqtibos qilingan. osmon to’rt doiradan tashkil topgan: yulduzlar doirasi, oy doirasi, quyosh doirasi va jannat doirasi yoki nur makoni. yulduzlar, oy va quyosh xudo axura mazdaning badani sifatida tasvirlanadi. ular hurmatga sazovor edilar. avesto bo’yicha birinchi odam yimadir barcha odamlar undan kelib chiqqan. bu davr oltin asr sifatida tasvirlanadi. ikkinchi davr bo’lgan-yaxshilik bilan yomonlik o’rtasidagi kurash davri boshlanadi.uchinchi davr, ya’ni insoniyat kelajagi avestoda qadimgi davr kishilarining baxt-saodat haqidagi orzulari sifatida …

3 / 24

ar. vedalar - samxitlar – to’rt xilda mavjuddirlar. rigvada (xudolarga madhiya), samaveda (kuylar, ashulalar, hamdu sano), yadjurveda (qurbonlik qilish paytida aytiladigan ifodalar va hikmatli so’zlar) va atxarveda (afsunlar). vedalar adabiyotining ikkinchi qatlam braxmanlar bo’lib, ularda dunyoning kelib chiqishi va paydo bo’lishi, birinchi javhar sifatidagi suv haqidagi qoidalar to’g’risidagi fikrilar va boshqalar uchraydi. vedalar adabiyotining uchinchi qatlami aranyaklar, yoki «o’rmonlar kitobi» bo’lib, o’rmonlarda yashovchi tarki dunyo qilgan kishilar uchun mo’ljallangan. uy sohibi holatidan tarki dunyochilikka o’tish «faoliyat yo’li»dan «bilimlar yo’li»ga o’tish sifatida qabul qilindi. to’rtinchi qatlam – upanishadlar vedalar adabiyotini yakunlaydi. upanishadlarning eng muhim qismi hayot charxi (sansara) haqidagi qoida va qilmishiga yarasha mukofot qonuni (karma)dir. inson hayoti cheksiz qayta tug’ilish zanjirida muayyan shakl sifatida qabul qilinadi. xitoy falsafasining manbalari - bilim darajasining mumtoz kitoblarida yoritilgan. ashulalar kitobi (er. oldingi xi-vi asrlar) xalq she’riyatining to’plamidir; tarix kitobi (er.ol. 1-mingyillikning boshlari) – rasmiy hujjatlar to’plami bo’lib, tarixiy voqealar bayonidir; tartib kitobi (er.ol. …

4 / 24

kayata ta’limotidagilar voqey hayotdan foydalanib qolish zaruriyati haqida gapiradilar. ular hayot nima keltirsa, hammasini qabul qilishga chaqiradilar. ular fikricha, shu narsani tushunib yetmoq kerakki, hayotning yoqimli tomonlari, yomon va azob-uqubatli jihatlariga muvozanatda bo’lishi mumkin. ammo bundan lokayatlarni bir tomonlama huzur-halovat va lazzatga intilgan ekanlarda, deb hisoblamaslik kerak. lokayata muxlislari mantiqiy usullar yordamida an’anaviy ta’limotlarni shubha ostiga oldilar. masalan, shunday savol qo’yildi: nega o’lgan odamlarning ruhi, tirik odamlarni yomon hatti-harakatlarining oqibatidan ogohlantirmaydi? lokayata e’tiqodidagilar tabaqalarga bo’linganlik (kasta) tizimini, kohinlarning urf-odatlarini va muqaddas kitoblarning nufuzini tanqid qildilar. shu narsa ham ma’lumki, lokayata maktabiga mansub shaxslarning tabiatshunoslik fanlarini rivojlantirishda xizmatlari bor. qadimgi koreyslarning dunyoqarashi barcha tabiatni jonlantirib, uni turli shakllarni, shu jumladan, afsonaviy hayvonlar qiyofasini qabul qilishga qodir bo’lgan son-sanoqsiz ruhlar va ajinalar yashaydigan maydonga aylantrilgan edi. ulardan eng mukammal hayvon «kirin» - afsonaviy hayvon bo’lib, o’zida erkaklik va ayollik ibtidolari («ki» -erkak, «rin» - urg’ochi) sintezini mujassam etar edi. kirin o’zida besh …

5 / 24

ilaviy-urug’chilik va qabilaviy arvohlar va himoyachi - xudolar bo’lgan kamilarga sig’inish yotar edi. «kami» so’zi aynan «tepada», «yuqorida» degan ma’noni anglatar edi. ruhlar barcha mavjud narsalarning ko’zga ko’rinmas siymolari hisoblanar edilar. qadimgi yapon afsonalari uchun xos bo’lgan xususiyat tabiatga sig’inish (naturizm) va uni jonlantirish (animizm) edi. butun tabiat ruhlar bilan to’ladirdilar. tog’lar, ko’llar, daraxtlar, gullar va boshqa shunga o’xshashlarga sajda qilinar edi. tabiatga sajda qilishdagi markaziy o’rinni quyoshga topinish egallar edi. * xitoy falsafasi o’zining gullab-yashnagan vaqtiga «urushuvchi davlatlar» deb atalgan davrda erishdiki, uni xitoy falsafasining «oltin davri» (er.av. vi-iii asrlar) deb atadilar. asosiy falsafiy yo’nalishlar quyidlagilardan iborat edi: in-yan, konfusiychilik, daosizm, ismlar maktabi, moizm, legizm. konfusiychilik axloqiy qoidalar va ijtimoiy boshqaruv masalalariga diqqat-e’tiborni qaratdi. konfusiychilik uchun eng mukammal namuna o’tmish edi. konfusiy (er.ol. 551-449 yy.) o’zi haqida shunday degan edi: «eskini bayon qilaman va yangini yaratmayman». u va uning izdoshlari jamiyatning parchalanib ketishidan bezovta bo’lganliklari sababli asosiy e’tiborni insonni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafty tafakkur taraqqiyoti"

sozdanie prezentatsii falsafa haqiqatni izlaydi, u tabiiy-ravishda barcha tan olgan payqash, ko’rish mumkin bo’lgan zohiriy haqiqatlar bilan chegaralanib qololmaydi. ma‘ruza: 24 soat seminar: 24 soat qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar. ilk o’rta asr sharq falsafasi va uyg’onish davri. x1xasr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilg’or falsafiy, ijtimoiy–siyosiy fikrlar. xx-xx1 asr o’zbek falsafasi. reja: eramizdan oldingi iv mingyil likning oxiri iii-mingyillikning boshida qadimgi bobil va qa-dimgi misr madaniyati o’z ta-raqqiyotining yuqori nuqtasiga erishadi. shunday asarlar paydo bo’la boshlaydiki, ularda afsonalarni falsafiy talqin qilishga urinishlar ko’zga tashlanadi («arfa chaluvchini...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPT (1,2 МБ). Чтобы скачать "falsafty tafakkur taraqqiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafty tafakkur taraqqiyoti PPT 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram