immun himoya reaksiyalarining morfologik asoslari

PDF 20 pages 702.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 702.3 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

immun himoya reaksiyalarining morfologik asoslari bu organlar asosan ikki vazifani bajaradi: birinchidan, qon shaklli elementlarini yaratadi, ikkinchidan, organizmni tashqi va ichki antigenlardan himoya qiladi, ya’ni immunitetni ta’minlab beradi. bu vazifalarni bajaruvchi a’zolarni qon va immun-himoya sistemasi organlari deb ham ataladi. bu sistemaga kiruvchi barcha organlarni: 1) markaziy va 2) periferik a’zolarga bo’lish mumkin. 1. markaziy organlarga (odamda) qizil suyak k o’m i g i va a y r i s i m o n b e z (timus yoki buqoq bezi) kiradi. qizil suyak ko’migida o’zak hujayralari bo’lib, unda t- limfotsitlardan tashqari qonning barcha shaklli elementlari takomillashadi. bu yerda b- limfotsitlar hosil bo’ladi va differensiallanadi. t-limfotsitlar esa timusda yetiladi. suyak ko’migida t-limfotsitlarga aylanuvchi kam differen’siallashgan hujayralar bo’ladi. demak, suyak ko’migi odamda b- limfotsitlarning takomilini yoki b-limfotsitopoezni ta’minlovchi markaziy organ hisoblansa, timus (ayrisimon yoki buqoq bezi) odamda va boshqa sut emizuvchilarda t-limfotsitlar differensiallashadigan asosiy markazdir. bu organda t- limfotsitlarning boshlang`ich hujayralari …

2 / 20

ning asosini esa epitelial to’qima hosil qiladi. qon yaratuvchi va immun-himoya organlarining faoliyatida ularning asosini (stromasini) tashkil etuvchi to’qima hujayralari katta ahamiyatga ega. stroma tarkibiga kiruvchi hujayralar yeti- layotgan qon hujayralari uchun qulay sharoit yoki maxsus mikromuhit yaratib beradi. mikromuhit yaratuvchi hujayralarga tipik retikulyar, interdigitatsiyalovchi va dendritli hujayralar, makrofaglar, timusda esa, bulardan tashqari, retikuloepitelial hujayralar ham kiradi. qon yaratuvchi va immun-himoya a’zolarining faoliyati nerv, endokrin sistemalar ta’siri ostida boshqarilib turadi. suyak ko’migi suyak ko’migi (medulla ossgum) markaziy qon yaratuvchi organ bo’lib, embriondan keyingi (postembrional) davrda qon o’zak hujayralarining yagona manbai bo’lib hisoblanadi. bu yerda yetuk t-limfotsitlardan tashqari, boshqa qonning barcha shaklli elementlari: eritrotsitlar, granulotsitlar, b-limfotsitlar va qon plastinkalari (trombotsitlar) yetiladi. taraqqiyoti. ko’mikning rivojlanishi tog’ayning suyaklanishi bilan parallel yuz berib, u embrion taraqqiyotining ikkinchi oyida dastlab o’mrov suyagida paydo bo`ladi. ko’mik kurtagi dastavval periost tomondan bo’lajak suyak kurtagiga o’sib kiruvchi mezenxima hujayralaridan iborat bo’ladi. shu yo’l bilan 3 oyda yassi suyaklarda …

3 / 20

ri paydo bo’ladi. bu hujayralar bo’lg’usi sariq suyak ko’migining kurtaklari hisoblanadi. sariq suyak ko’migi (ilik) yosh ulg’ayishi bilan ko’payib borib, naysimon suyaklar- ning diafizini to’ldiradi va deyarli yog’ hujayralaridan iborat bo’ladi. homila tug’ilishi paytiga kelib qizil suyak ko’migi markaziy qon yaratuvchi a’zo sifatida xizmat qiladi. tuzilishi. voyaga yetgan organizmda qizil va sariq suyak ko’migi farqlanadi. qizil suyak ko’migi (medulla osseum rubra) qon yaratuvchi a’zo bo’lsa, sariq suyak ko’migi (medulla osseum flava) sog’lom organizmda qon yaratish qobiliyatiga ega bo’lmaydi. qizil suyak ko’migi barcha yassi suyaklar g’ovak moddasini va naysimon suyaklarning epifiz qismini to’ldirib turadi. u organizm umumiy og’irligining 4–5 foizini tashkil etadi va o’rta hisobda 3–3,5 kg atrofida bo’ladi. qizil suyak ko’migi to’q qizil rangli va qonga nisbatan xiyla quyuqroqdir. uning yarim suyuq holatda bo’lishi undan surtmalar tayyorlab tekshirish imkoniyatini beradi. ko’mikni tirik organizmdan punksiya usuli bilan olib tekshirish turli qon kasalliklarini aniqlashda g’oyat muhim ahamiyatga ega. ko’mikning asosini yoki stromasini …

4 / 20

lazmotsitlar va qonning yetuk shaklli elementlari kiradi. ko’mikda taraqqiy etuvchi qon hujayralari ko’p hollarda orolchalar hosil qilib joylashadi. taraqqiyotning turli bosqichlaridagi eritropoez hujayralari markazida makrofag joylashib, eritroblastik orolchalarni hosil qiladi. makrofaglar bu yerda eritroblastlar uchun «enaga hujayra» vazifasini o’taydi. granulotsitopoez hujayralari ham bir-biridan ajralgan orolchalar shaklida joylashadi. ammo bu orolchalar markazida makrofag hujayrasi bo’lmaydi. ko’mikda megakariotsit hujayralari o’zining yirikligi (60–100 mkm) va bir-biriga tutashib ketgan, bir necha bo’laklardan iborat yirik yadrosi bilan ajralib turadi. etilayotgan monotsitlar, b-limfotsitlar va plazmotsitlar ko’pincha retikulyar hujayralar va makrofaglar bilan o’zaro aloqada bo’lib joylashadi. shuni ta’kidlash kerakki, takomil etayotgan hujayralar, ayniqsa, qon shaklli elementlarining oxirgi bosqichlari, ko’mikning sinusoid gemokapillarlari va postkapillar sinuslari tashqi devoriga bevosita yondoshib yotadi. suyak ko’migining sinusoid gemokapillarlari yirik (diametric 20–30 mkm) bo’lib, devori yassi endoteliy hujayralari bilan qoplangan. endoteliy ostidagi bazal membrana uzuq-uzuq bo’lib, uning uzilgan qismi endoteliy orasidagi yo`riqlarga to’g’ri keladi. ana shu yoriqlar orqali suyak ko’migida voyaga etgan qon …

5 / 20

kibini asosan yog’ to’qimasi tashkil etib, yog’ hujayralarning sitoplazmasidagi pigmentlari (lipoxromlar) unga sariq tus beradi. sog’lom organizmda bu ko’mik qon yaratish vazifasini o’tamaydi. lekin ko’p qon yo’qotgan paytda va ba’zi bir kasalliklarda sariq suyak ko’migida gemotsitopoez (ya’ni qon yaratilish) jarayoni sodir bo’lishi mumkin. sariq suyak ko’migining qizil qismiga nisbatan miqdori yosh o’tgan sari ko’payadi. bu jarayon nerv, endokrin sistemalar va shu a’zolardagi mikromuhitga bog’liq. qariganda esa qizil suyak ko’migi ham sekin-asta yog’ hujayralari va shilliq ishlovchi hujayralar bilan almashina boshlaydi. shu tufayli qon hujayralarining qayta tiklanishi yosh yoki qari organizmda turlicha kechadi. yosh organizmda qon hujayralari yuqori darajada tiklanish (regeneratsiya qilish) qobiliyatiga ega bo’lsa, bu qobiliyat qari organizmda ancha susayadi. 139-rasm. qizil suyak ko’migi. gematoksilin-eozin bilan bo’yalgan. ob.60, ok.10. 1 – megakariotsit; 2 – yog’ hujayra; 3 – rivojlanayotgan qon shaklli elementlari. qon bilan ta’minlanishi. suyak ko’migi suyak usti pardasidan kiruvchi qon tomirlar bilan ta’minlanadi. ko’mikda ular mayda arteriyalar va …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "immun himoya reaksiyalarining morfologik asoslari"

immun himoya reaksiyalarining morfologik asoslari bu organlar asosan ikki vazifani bajaradi: birinchidan, qon shaklli elementlarini yaratadi, ikkinchidan, organizmni tashqi va ichki antigenlardan himoya qiladi, ya’ni immunitetni ta’minlab beradi. bu vazifalarni bajaruvchi a’zolarni qon va immun-himoya sistemasi organlari deb ham ataladi. bu sistemaga kiruvchi barcha organlarni: 1) markaziy va 2) periferik a’zolarga bo’lish mumkin. 1. markaziy organlarga (odamda) qizil suyak k o’m i g i va a y r i s i m o n b e z (timus yoki buqoq bezi) kiradi. qizil suyak ko’migida o’zak hujayralari bo’lib, unda t- limfotsitlardan tashqari qonning barcha shaklli elementlari takomillashadi. bu yerda b- limfotsitlar hosil bo’ladi va differensiallanadi. t-limfotsitlar esa timusda yetiladi. suyak ko’migida t-l...

This file contains 20 pages in PDF format (702.3 KB). To download "immun himoya reaksiyalarining morfologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: immun himoya reaksiyalarining m… PDF 20 pages Free download Telegram