keynsning daromadlar va xarajatlar modeli

DOC 9 pages 186.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 186.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

keynsning daromadlar va xarajatlar modeli reja: 1. haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar 2. «keyns xochi». ishlab chiqarish hajmining muvozanat darajasiga erishish mexanizmi 3. avtonom xarajatlar multiplikatori 1. haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar ishlab chiqarishning kamayishi natijasida mumkin bo’lgan yo’qotishlarning oldini olish uchun jami talabni tartibga solib turadigan faol davlat siyosati zarur. shuning uchun ham keynsning iqtisodiy nazariyasini ko’p hollarda jami talab nazariyasi deb yuritiladi. jami talab komponentlari, ayniqsa investitsiyalarning o’zgarishi makroiqtisodiy beqarorlik sabablaridan biridir. haqiqiy investitsiyalar rejalashtirilgan va rejalashtirilmagan investitsiyalar miqdorini o’z ichiga oladi. rejalashtirilmagan investitsiyalarga tovar – moddiy zaxiralariga (tmz) investitsiyalardagi kutilmagan o’zgarishlar kiradi. ushbu rejalashtirilmagan investitsiyalar tenglashtiruvchi mexanizm sifatida jamg’arma va investitsiyalar miqdorining o’zaro bir-biriga mos kelishiga olib keladi va makroiqtisodiy muvozanatni ta’minlaydi. rejalashtirilgan xarajatlarga uy xo’jaliklari, firmalar, davlat va tashqi dunyoning mahsulot va xizmatlarni sotib olishga mo’ljallagan xarajatlari kiradi. firmalar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlarni sotishdagi kutilmagan o’zgarishlar tovar moddiy zaxirasiga rejalashtirilmagan investitsiyalar qilishga olib kelsa, haqiqiy xarajatlar rejalashtirilgan xarajatlardan …

2 / 9

mportga xarajatlarning o’zgarishi; δy - daromadlarning o’zgarishi. yalpi daromadlarning oshishi bilan import ham oshadi. chunki, bunda iste’molchilar va investorlar ham milliy ham import mahsulotlarga bo’lgan xarajatlari miqdorini oshiradilar. ayni paytda mamlakatning eksporti hajmi shu mamlakatdagi yalpi daromadlar (y) miqdoriga bevosita bog’liq bo’lmaydi, balki tovar olib chiqib ketayotgan mamlakatning yalpi daromadlari o’zgarishiga bog’liq bo’ladi. shuning uchun ham mamlakatdagi yalpi daromadlar (y) o’zgarishi bilan sof eksport (xn) o’rtasidagi bog’liqlik salbiydir va sof eksport funktsiyasida minus ishorasi bilan belgilanadi. keynsning makroiqtisodiy muvozanat modelini ko’rib chiqish jarayonini soddalashtirish uchun sof eksport miqdori yalpi daromadlar (y) o’zgarishiga bog’liq emas deb olinadi. shuning uchun sof eksport to’lig’icha avtonom xarajatlar miqdoriga qo’shiladi, ya’ni avtonom xarajatlar (a + i + g +xn) yig’indiga teng deb olinadi. 2. «keyns xochi». ishlab chiqarish hajmining muvozanat darajasiga erishish mexanizmi rejalashtirilgan xarajatlar chizig’i haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar birbiriga teng bo’lgan (y=e) chiziqni qaysidir a nuqtada kesib o’tadi. quyida keltirilgan 16-chizmada tovarlar va …

3 / 9

iladi. bu esa ayni paytda e=y va i=s ayniyatlarga erishilganligini anglatadi. e y=e e1 e=c+i+g+xn e0 zahiralarning jamg’arilishi e2 zahiralarning kamayishi y2 y0 y1 y (daromad, real xarajatlar) chizma. keyns xochi (keynsning makroiqtisodiy muvozanat modeli) milliy ishlab chiqarishning muvozanat holati (y0), yalpi xarajatlar komponentlarining har birining (iste’mol, investitsiya, davlat xarajatlari yoki sof eksport) o’zgarishi natijasida tebranishi mumkin. ushbu tarkibdagi birorta omilning miqdorining o’sishi rejalashtirilgan xarajatlar egri chizig’ini yuqoriga suradi va aksincha kamayishi pastga surilishga olib keladi. 3. avtonom xarajatlar multiplikatori avtonom xarajatlarning har qanday o’sishi, ya’ni δa = δ (a+i+g+xn) multiplikator samarasi hisobiga yalpi daromadlarning ko’proq miqdorga (δy) oshishiga olib keladi. avtonom xarajatlar multiplikatori muvozanatli yaim o’zgarishning avtonom xarajatlarning har qanday komponenti o’zgarishiga nisbatini ko’rsatadi: µ = δy /δa: bu erda: µ - avtonom xarajatlar mul’tiplikatori; δy – muvozanatli yaimning o’zgarishi; δa – avtonom xarajatlarning y o’zgarishiga bog’liq bo’lmagan o’zgarishi. mul’tiplikator - yalpi daromadlar avtonom xarajatlarning dastlabki o’sishi (kamayishi)dan necha …

4 / 9

ajmi va bandlik darajalarida katta o’zgarishlarga olib kelishi mumkin. shunday qilib, multiplikator iqtisodiy beqarorlik omili hisoblanadi. shuning uchun ham davlatning byudjet-soliq siyosatidagi asosiy vazifalardan biri bo’lib, o’rnatilgan barqarorlashtirgichlar tizimini yaratish hisoblanadi. bu tizim iste’molga chegaralangan moyillikni kamaytirish orqali multiplikatsiya samarasini pasaytiradi. multiplikator samarasi mohiyatini quyidagi misolda ko’rib chiqamiz. aytaylik, dastlab iqtisodiyotga investitsiyalar miqdori 5 mlrd. so’mga ko’paysin. bu, o’z navbatida ish haqi, renta, foyda ko’rinishda uy xo’jaliklari daromadiga aylanadi. agar iste’molga chegaralangan moyillikni 0,75 ga yoki 75 %ga teng deb olsak. uy xo’jaliklari bu daromadning 75 foizini, ya’ni 3,75 mlrd. so’mni iste’mol xarajatlariga sarflaydi, qolgan 1,25 mlrd. so’mni jamg’aradi. sarflangan 3,75 mlrd. so’m boshqalar uchun daromad hisoblanadi. o’z navbatida ular ham 3,75 mlrd. so’mning 75 foizini iste’mol uchun sarflaydilar va 25 foizini jamg’aradilar. bu jarayon oxirgi so’m jamg’arilmaguncha davom etadi. bunda: µ = δy / δa = 20 / 5 = 4 va µ = 1/ (1-0,75) = 4 va …

5 / 9

ar jami talabni qancha miqdorga oshirib yuborishi mumkinligini hisobga olishi zarur. agarda ishlab chiqarishning haqiqiy hajmi (u0) potentsial (u*) hajmidan kam bo’lsa, jami talab samarasiz hisoblanadi. ya’ni, ad=as tenglikka erishilgan bo’lsada, yalpi xarajatlar miqdori resurslarining to’liq bandligi darajasini ta’minlamaydi. yalpi talabning etishmasligi iqtisodiyotga depressiv ta’sir ko’rsatadi. e y=e yo y* y chizma. ishlab chiqarishning haqiqiy va potentsial hajmi o’rtasidagi resession uzilish yaimni to’liq bandlilikning noinflyatsion darajasiga qadar o’stirish uchun jami talab (jami xarajatlar) ko’paytirilishi zarur bo’lgan miqdor retsession uzilish deyiladi (chizma). ishlab chiqarishda to’liq bandlikka erishish va retsession uzilishni yo’qotish uchun jami talabni rag’batlantirish va muvozanatli yalpi daromadning o’sishini ta’minlash lozim. yalpi daromadning o’sishi δu quyidagiga teng bo’ladi: δu=retsession uzilish miqdori x avtonom xarajatlar multiplikatori miqdori yaimni to’liq bandlikning noinflyatsion darajasigacha pasaytirish uchun yalpi talab (yalpi xarajatlar) kamayishi zarur bo’lgan miqdor inflyatsion uzilish deyiladi. agarda, ishlab chiqarish haqiqiy hajmi (uo) potentsial (u*) hajmidan ko’p bo’lsa, yalpi xarajatlar ortiqcha hisoblanadi. yalpi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "keynsning daromadlar va xarajatlar modeli"

keynsning daromadlar va xarajatlar modeli reja: 1. haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar 2. «keyns xochi». ishlab chiqarish hajmining muvozanat darajasiga erishish mexanizmi 3. avtonom xarajatlar multiplikatori 1. haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar ishlab chiqarishning kamayishi natijasida mumkin bo’lgan yo’qotishlarning oldini olish uchun jami talabni tartibga solib turadigan faol davlat siyosati zarur. shuning uchun ham keynsning iqtisodiy nazariyasini ko’p hollarda jami talab nazariyasi deb yuritiladi. jami talab komponentlari, ayniqsa investitsiyalarning o’zgarishi makroiqtisodiy beqarorlik sabablaridan biridir. haqiqiy investitsiyalar rejalashtirilgan va rejalashtirilmagan investitsiyalar miqdorini o’z ichiga oladi. rejalashtirilmagan investitsiyalarga tovar – moddiy zaxiralariga...

This file contains 9 pages in DOC format (186.5 KB). To download "keynsning daromadlar va xarajatlar modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: keynsning daromadlar va xarajat… DOC 9 pages Free download Telegram