temurnoma asarining xususiyati

PPTX 11 pages 1.3 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

temurnoma asarining xususiyati temurnoma asarining xususiyati reja: amir temur davrida ma’nuriy, ijtimoiy va madaniy sohadagi o’zgarishlar. xondamirning “xabib us siyar” asari temuriylar davri tarixiga oid munim manba. a. temur va temuriylar davri tarixining o’rganilishi temurnoma asarining xususiyatlari. ushbu asar milodiy 1908-yil, hijriy 1327-yilda nashr etilgan. ushbu asar amir temurning butun hayotini ifodalagan. amir temurning bolaligidan tortib butun hayoti, markaziy osiyoni moʻgʻullar zulmidan ozod qilishi, dashti qipchoq, rus yerlari, ural sari qilingan yurishlar, eron, turkiya, shom va iroq, hindistonga qoʻshin tortishlar, boyazid yildirim bilan boʻlgan janglar, ular bilan bogʻliq sarguzashtlar qiziqarli hikoya qilingan. ushbu asar haqida aytish mumkinki „temurnoma“ ilmiy yoinki tarixiy asar emas. „temurnoma“ — eng avvalo badiiy asar. badiiy asar boʻlganda ham bir necha tildagi manbalar asosida bitilgan. shu bois asarni tarjima deb atash faqat bir taraflama boʻlib qoladi. shu bilan birga asardagi voqea-hodisalarni dalillashda tarixiy manbalarga murojaat etilgan oʻrinlar koʻp. bu hol asarda boshan oyoq davom etadi. ana …

2 / 11

dor tomonida kurashdi va bir vaqtning o’zida barloslar qabilasini o’z atrofida jipslashtirib bordi. 1361 yilda u tug’lug’ temur tarafiga o’tdi va buning evaziga shahrisabz hamda qarshi hukmdori etib tayinlandi. biroq, u tug’lug’ temurning raqibi balx hukmdori amir husayn bilan ittifoq tuzdi. ular birgalikda mo’g’ullarga qarshi isyon ko’tardilar. biroq mag’lubiyatga uchragach, o’rta osiyoni tashlab seyistonga qochishga majbur bo’ldilar. seyistondagi harbiy harakatlaridan birida temur o’ng qo’li hamda o’ng oyog’idan yaralanadi. shundan keyin u bir umr cho’loq bo’lib qoldi va kelgusida ulkan davlat tuzgan bu zot «temurlang» (oqsoq temur) laqabini oldi. 1360 yilda shahrisabz va qarshining begi bo’lgan amir temur 1370 yilga kelib, ya`ni 10 yil ichida butun movarounnahrning hukmroniga aylandi. ibn arabshoh ma`lumotlaridan ko’rinadiki, temurning otasi turag’ay xudojo’y musulmon bo’lgan, u olim va darveshlarning, ayniqsa shayx shamsiddin kulor (kulol)ning do’sti bo’lgan. bu taqvodor zotning xoki go’ri amir maqbarasiga qo’yilgan yoki ko’chirilgan, temurning yangi diniy maslahatchisi hamda homiysi sayd baraka umrining oxiriga qadar …

3 / 11

paytda, tabiiyki, temurning xudojo’yligini va dinga bo’lgan jonkuyarligini bo’rttirib ko’rsatishga moyil bo’lganlar. shubhasiz, amir temur ulamo ahlining homiysi bo’lgan, ular bilan tengma-teng muloqotlar olib borgan va ayniqsa payg’ambar avlodlariga alohida hurmat bilan qaragan: sohibqironning o’z tug’ishganlaridan tashqari uning davlatida hayoti daxlsiz hisoblangan yakkayu-yagona odamlar sayidlar bo’lgan deyish mumkin. bundan tashqari, hofizi abru yozishicha, temur dini islomni mustahkamlash uchun g’amxo’rlik qilgan, u hech qachon vaqflarning pul bilan bog’liq ishlariga aralashmas edi. bartol’d yana bir o’rinda temur tarixni juda yaxshi bilgan, deb yozadi. bartol’dning bu so’zlari tarixchi ibn xaldunning temur bilan bo’lgan suhbati mazmuniga suyanib yozilgan. temur o’zining ona tili bo’lgan turk tilidan tashqari, forsiyni ham yaxshi bilgan va bu tilda olimlar bilan suhbatlar qurgan, o’z saroyida tez-tez bo’lib turadigan «qissaxonlik» lardan olgan tarixiy bilimlari bilan tarixchi ibn xaldunni ham hayratda qoldirishi turgan ran edi. shuning uchun ham jahonda taniqli bo’lgan sharqshunos v. b. bartol’d temurni shunday ta`riflaydi: «u shaxmat o’yiniga qiziqar …

4 / 11

ng yuqori diametri ikki yarim metrni tashkil etadi. unda bir yo’la 1000 oshxo’rga etarli palov damlash mumkin». sharafiddin ali yazdiyning yozishicha, temur samarqandga hunarmandchilik, me`morlik, fan va boshqa sohalarda foydasi tegishi mumkin bo’lgan barchani olib kelaverishni buyurgan. «u turli kasbdagi hunarmandlarni yig’ishga urindi», deb yozgan edi klavixo. a. yu. yakubovskiyning ma`lumotiga ko’ra, samarqandning ishlab chiqarish qudratini oshirmoq maqsadida temur bu erga oltin urda, xuroson, ozarbayjon, armaniston, fors, mesopotamiya va boshqa viloyatlardan majburiy ravishda hunarmandlarni ko’chiradi. tarixchilar xv asrda samarqand aholisi etnik jihatdan rang-barangligini ta`kidlashgan. hunarmandlar movarounnahr shaharlari aholisining shoirlari, qo’shiqchilari, musiqachilari, tarixchilari jam bo’lgan mad-niy qatlamiga kiradilar. ular safida samarqandning xv- xvi asrlardagi mutafakkirlari sovun qaynatuvchilar guruhi boshlig’i shoir javhariy, bichiqchi mavlono xavofiy, tikuvchihunarmand mavlono mir arg’un homado’z, mavlono qobuliy gazfurush (kalava sotuvchi), mavlono tolo`i kamardo’z (kamar tikuvchi), bisotiy samarqandiy (gilam to’quvchi usta) va boshqalar bor edi. temur harbiy yurishlar chog’ida jamg’argan boyligining katta qismini o’z poytaxti samarqandni bezashga, yangi …

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temurnoma asarining xususiyati"

temurnoma asarining xususiyati temurnoma asarining xususiyati reja: amir temur davrida ma’nuriy, ijtimoiy va madaniy sohadagi o’zgarishlar. xondamirning “xabib us siyar” asari temuriylar davri tarixiga oid munim manba. a. temur va temuriylar davri tarixining o’rganilishi temurnoma asarining xususiyatlari. ushbu asar milodiy 1908-yil, hijriy 1327-yilda nashr etilgan. ushbu asar amir temurning butun hayotini ifodalagan. amir temurning bolaligidan tortib butun hayoti, markaziy osiyoni moʻgʻullar zulmidan ozod qilishi, dashti qipchoq, rus yerlari, ural sari qilingan yurishlar, eron, turkiya, shom va iroq, hindistonga qoʻshin tortishlar, boyazid yildirim bilan boʻlgan janglar, ular bilan bogʻliq sarguzashtlar qiziqarli hikoya qilingan. ushbu asar haqida aytish mumkinki „temurnoma“ ilmiy yoinki ...

This file contains 11 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "temurnoma asarining xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: temurnoma asarining xususiyati PPTX 11 pages Free download Telegram