ifodali o'qishfanida ertaklar va ular abrazlari

PPTX 38 pages 7.9 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalar universiteti 22-127 guruh talabasi quchqarova sabinaning ifodali o'qish fanidan yozgan taqdimoti reja: adabiy ertaklar va ularning abrazlar taxlili 1 ertak janri haqida 2 ertaklarning tasnifi 3 ertaklarning tarkibiy qismi ertaklar fol’klorning keng tarqalgan ommaviy janrlaridan biridir. ertaklar o`ziga xos mavzu va g`oyaviy yo`nalishi hamda ta`limiy-estetik funktsiyasi bilan ajralib turadi. ideal qahramonning g`ayri tabiiy kuchlarga qarshi chiqishi, mo``jizaviy narsalarni o`zga yurtlardan olib kelishi, devlar olib qochgan qizlarni qutqarishi, o`zga yurt malikalari, parizodlarga oshiq bo`lishi, bedavo dardlarga davo topishi kabilar ertaklarning mavzu doirasini belgilaydi. ertak uchun ham xalq og`zaki ijodiga xos barcha sifatlar: og`zakilik, jamoaviylik, an`anaviylik, anonimlik, versiya va variantlilik xosdir. ertakning o`ziga xos xususiyati voqeabandlik, biror voqeani mukammal hikoya qilish tarzida ko`zga tashlanadi. ertaklar voqelikni hayotiy va xayoliy o`ydirmalar vositasida kishilarda badiiy zavq uyg`otadigan shaklda aks ettirish bilan xarakterlanadi. ertaklar xalq hayoti, ijtimoiy turmushi, ma’naviy dunyosi, dunyoqarashi bilan uzviy bog`langandir.ertak janri dunyo xalqlari fol’klorida so`z san’atining eng …

2 / 38

q ertaklarimizning badiiy ijod namunasi sifatidagi janr xususiyatlari quyidagilardan iborat: 7 folklorshunos olimlar xalq ertaklarini quyidagicha tasnif qiladilar: hayvonlar haqidagi ertaklar. sehrli ertaklar. hayotiy-maishiy ertaklar fantastika ertak mezoni, uning joni va qonidir. ertaklar fantastikaning tutgan o`rniga va me`yoriga qarab ikki guruhga bo`linadi: 1. fantastika ustun bo`lgan ertaklar. 2. hayotiylik ustun bo`lgan ertaklar. ertaklarning paydo bo`lishi uzoq o`tmishga, sinfsiz jamiyatga borib taqaladi. ertak atamasi mahmud koshg`ariyning «devonu lug`atit-turk» asarida «etuk» shaklida qo`llangan. ertaklarda xalqning tilak va orzulari aks etadi. uzoq proletar yozuvchisi a.m.gor’kiy o`zining «ming bir kecha»ga yozgan so`zboshisida ertak janri va uning g`oyaviy-badiiy ahamiyati to`g`risida qimmatli fikrlar bildirgan edi. ertak termini xalq orasida uzoq asrlardan beri yashab keladi. ertak termining ma’nosi turlicha. ertak qadimgi avvalgi ma’nolarini ifodalaydi. samarqand, surxandaryo oblastlarining ayrim rayoni va qishloqlarida «ertak» o`rniga «matal» so`zi qo`llanadi. «matal» terminini farg`ona shevalarining ayrimlarida ham uchratish mumkin. buxoroning ba’zi rayonlarida «ushuk» termini qo`llanilsa, toshkentda «cho`pchak» ishlatiladi. ertak termini qozoqlarda «ertak», …

3 / 38

a animistik qarashlari bilan izohlanadi. ibtidoiy odamlar hayvonlar ham odamlar kabi gapiradilar, fikrlaydilar deb tushunganlar. insonning jonli tabiatga bolalarcha sodda munosabati uning hayvonlar haqidagi ertaklardga ifodalangan.bu haqda e.teylor o`zining «ibtidoiy madaniyat» asarida ko`plab misollar keltiradi. sehrli fantastik ertaklar. bunday ertaklarda ham o`tmishda yashagan insonning hayoti, tabiatga bo`lgan munosabati, dunyoqarashi ifodalangan.sehrli fantastik ertaklarda syujeti ham, obrazlar ham aql bovar qilmaydigan darajada aks ettiriladi. sehrli fantastik ertaklarning asosiy qahramoni inson bo`lib, narsa-predmetlar, hayvon va qushlar insonning sehrli yordamchilari bo`lib gavdalanadi masalan, «semurg`» ertagida o`zining fantastik imkoniyati bilan insonga yordam beradi. insonni turli odatlardan qutqaradi. olis masofalarni bosib o`tishda, ko`p sonli yovuz kuchlarni engishda unga yordam beradi «uchar gilam» ertagida gilam – transport vositasi. «ur to`qmoq» ertagida to`qmoq kuch, qurol, «ochil dasturxon»da dasturxon noz-ne’matlarning makoni sifatida tasvirlanadi.sehrli-fantastik ertaklar nihoyatda ajoyib, qiziqarli bo`lib, syujeti birmuncha murakkabdir. yolmog’iz kampir ertak janriga mansub bo`lgan har bir asar asosan uch tarkibiy qismdan iboratdir: 1. ertakning intsial qismi, …

4 / 38

qismini hayvonlar haqidagi og`zaki hikoyalar tashkil etadi. ammo hayvonlar haqidagi ertaklar asar mazmunida ishtirok etayotgan personajlarning o`rniga ko`ra faqat sof hayvonlar haqidagi ertaklar va odamlar ham ishtirok etadigan ertaklarga bo`linadi. bu ertaklarning bosh mazmuni bevosita hayvonlar bilan bog`liq bo`lgani uchun ular tasnifida mana shu turga mansub asarlar sifatidan qayd etilgan. mazkur ertaklarda har bir hayvonning tabiiy xususiyatini bo`rttirib ko`rsatish etakchi o`rinda turadi. bo`rining vahshiyligi, tulkining ayyorligi, eshakning befahmligi, sherning o`rmon podshosi ekanligi biz nazarda tutgan ertaklar mazmunining asosini tashkil etadi o`zbek xalq ertaklari ichida mehnatkash ommaning vakili sifatida ishtirok etgan kal obrazi ayniqsa qiziqarlidir. «kal botir», «kal bilan boy» «kal bilan podsho» kabi o`nlab ertaklar bunga misol bo`ladi. «uch og`ayni botirlar» bu ertakda xalqning yozuvchilarga qarshi g`azab bilan va nafrati aks ettirilgan. uch aka-uka obrazi misolida xalq o`zining orzu-istaklarini, adolatparvarlik, gumanizm g`oyalarini ifodalagan. shuning uchun uch aka-uka har qanday sharoitda ham o`zlarining uddaburonligi, ishbilarmonligi, aql-zakovati bilan g`olib chiqadi. 37 image2.jpeg …

5 / 38

rcha jonzotlarni hayvon deb atashimiz_ mumkin. xalq ertaklarida chumolidan tortib filgacha, xatto undan katta hayvonlar ham ishtirok etadilar. hayvonlar haqidagi ertaklarda ham boshqa_ turdagi ertaklar singari inson muammolari bilan bog’liq barcha masalalarni ko’rishimiz mumkin. “snmorvu3 kamnup" cexpnn praxnapgarn can6iii tunvik o6pasnapmax 6upit anmot3 kommmpamp.anmor3 3ptaknapma vhcoh wr€qpacvia tacupnavrah gunoh tawk xvépacn xyaa gecyhaxali xnu6 tacepnaxagn. anmorvs xaanuip 3ptakna €eyanik kym ownroh-o4nk homoeh winmaiian. y haxotcu3, mynolium, snviron mépana, uviapmit” xonarga_ yupaulony, amora taunt tamohagh xoha aukrahqek oynno kypuvica xa kangn eeyanikka summo-numanp. ¥ 'ysuwur mmaxpin gang koxpamohha kyra tywnpaananhorns oopasn cexpnn 3praknapma vine yhanmuaa kypunagy. bupunungan anaonis o6pasn wkogut ogpasra t¥rpuagh-tyrpm opa huath gunah yupauica, kkh tamohrah y 30mmm roawohmht opa hath kyhaow xothhnaphhht xapomm hustaapvin amanra oulmpysun kohn kypon ba ‘makkop’ o6pas cucpariga | rasqanahaan, hayotiy — maishi ertaklarda sehrli voqgea va buyimlar ishtirok etadi. bunday ertaklar jamiyat va yakka shaxslarning kundalik hayot inson umri davomidagi ayrim vogealarni aks …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ifodali o'qishfanida ertaklar va ular abrazlari"

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalar universiteti 22-127 guruh talabasi quchqarova sabinaning ifodali o'qish fanidan yozgan taqdimoti reja: adabiy ertaklar va ularning abrazlar taxlili 1 ertak janri haqida 2 ertaklarning tasnifi 3 ertaklarning tarkibiy qismi ertaklar fol’klorning keng tarqalgan ommaviy janrlaridan biridir. ertaklar o`ziga xos mavzu va g`oyaviy yo`nalishi hamda ta`limiy-estetik funktsiyasi bilan ajralib turadi. ideal qahramonning g`ayri tabiiy kuchlarga qarshi chiqishi, mo``jizaviy narsalarni o`zga yurtlardan olib kelishi, devlar olib qochgan qizlarni qutqarishi, o`zga yurt malikalari, parizodlarga oshiq bo`lishi, bedavo dardlarga davo topishi kabilar ertaklarning mavzu doirasini belgilaydi. ertak uchun ham xalq og`zaki ijodiga xos barcha sifatlar: og`zakilik, jamo...

This file contains 38 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "ifodali o'qishfanida ertaklar va ular abrazlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ifodali o'qishfanida ertaklar v… PPTX 38 pages Free download Telegram