didaktika-ta`lim nazariyasi

DOCX 20 pages 53.4 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.4 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

didaktika-ta`lim nazariyasi sifatida reja: 1. ta`lim jarayoni mohiyati 2. ta`limning umumiy va xususiy qonuniyatlari. 3. ta`limning mazmunli va tashkiliy-metodik tamoyillari. 1. ta`lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika-pedagogikaning mustaqil tarmog’i. ta’lim-tarbiya nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini ishlab chiqish bilan shug’ullanadi. didaktika pedagogikada ta’lim jarayonining umumiy qonuniyatlarini o’rganuvchi qismdir. didaktika grekcha so’z bo’lib, “didasko”-o’qitish, “didaskol”- o’rgatuvchi degan so’zlardan kelib chiqqan. “didaktika”ning so’zma-so’z tarjimasi ta’lim nazariyasini anglatadi. bu atamani nemis pedagogi v. ratke (1571-1635) fanga kiritgan. didaktika nomi ostida nazariy va metodologik asoslarini tadqiq qiladigan ilmiy fan tushuniladi. didaktikaning fundamental ilmiy asoslari ilk bor ya. a. komenskiy (1592 - 1670) tomonidan ishlab chiqilgan. u 1657 yilda cheh tilida «buyuk didaktika» asarini yozdi. didaktika nomi ostida ya. a. komenskiy “hammani hamma narsaga o’rgatish san’ati”, deb tushundi. didaktikaning mohiyatini ishlab chiqishda g. pestalotstsi, i. gerbart, k.d. ushinskiy, v. ostrogorskiy, p. kapterev kabi mashhur olimlar katta hissa qo’shishdi. bu yo’nalishda didaktlar yu.k. babanskiy, …

2 / 20

alash maqsadlariga javob beruvchi umumiy qonuniyatlarni bilib olish vazifasini qo’yadi. didaktikada ta’limni tashkil etishning umumiy masalalari, o’qitish jarayonining mohiyati, ta’limning mazmuni, o’qitish qonuniyatlari, o’qitish tamoyillari, metodlari, uning tashkiliy shakllari yoritiladi. o’qitish jarayoni pedagogning o’rgatuvchilik faoliyatini va ta’lim oluvchilarning maxsus tashkil etilgan bilish faoliyatini o’z ichiga oladi. shu o’rinda bu jarayonlarning tahliliga e’tibor qarataylik. ta’limda o’qituvchining boshqaruvchilik roli o’z kasbining ijtimoiy asoslaridan kelib chiqib, ajdodlarining boy tajribasini, insoniyatning asrlar davomidagi bilish, mehnat, muloqot, umumiy aloqalar, estetik hamda axloqiy qarashlar jarayonida qo’lga kiritgan yutuqlarni egallashni shart qilib ko’yadi. didaktika va metodika mustahkam aloqa hamda o’zaro bog’liqliklikda joylashadi. didaktika o’qitishning umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. aniq bir predmetni o’qitishning o’ziga xos xususiyatlari xususiy metodikalarda ishlab chiqiladi. xususiy didaktika-muayyan o’quv fanlarini o’qitish qonuniyatlari, usullari, vositalari, shakllari va yo’llarini o’rgatuvchi metodika (tadris) fanlari ham pedagogika fanlari turkumining asosiy sohalaridan biri bo’lib hisoblanadi. u umumiy didaktika yutuqlari asosida rivojlanadi va uning nazariy umumlashmalariga asoslangan holdagina takomillashib boradi. muayyan …

3 / 20

laridan maksimal darajada samarali foydalanishni talab etadi. falsafa va sotsiologiya jamiyat va atrof-muhit rivojining umumiy qonuniyatlari haqidagi fanlar sifatida odamlarning hayoti va faoliyatining ijtimoiy va boshqa o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olishda didaktikaga yordam beradi. siyosatshunoslik ta’limdagi siyosiy hodisalar va jarayonlar bilan bog’liq didaktik masalalarni ochish uchun xizmat qiladi. 2 etnologiya didaktikaga odamlarning milliy o’ziga xosliklarini to’g’ri hisobga olishda yordam beradi, qaysiki ta’limda milliy tajribalar o’ziga xos xususiyatga ega. pedagogik psixologiya ta’lim jarayonida bilim, ko’nikma va malakalarni egallash jarayonining psixologik qonuniyatlari va tamoyillarini hisobga olishga imkoniyat beradi. odam fiziologiyasi ta’lim jarayonida odam tana tuzilishi va nerv tizimining ishlash qonuniyatlarining o’ziga xos xususiyatlari, ularning roli, ahamiyati va o’ziga xos vazifalarni ko’rsatishga yordam beradi. xususiy metodika alohida predmetlarni o’qitishda ta’limning turli shakl va vositalarini qo’llanishining o’ziga xosliklarini aniq hisobga olishda didaktikaga yordam beradi. 2. didaktikaning ob`ekti, predmeti va funksiyalari. tayanch iboralar: tajribani o`rgatish muammolari, didaktikaning tadqiqot predmeti, o`qitish” va “o`qish. didaktika ijtimoiy tajribani …

4 / 20

: ularning fikricha, ta`limning ma`lumotga munosabati vositaning maqsadga munosabati shaklida amal qiladi: har qanday yaxlit didaktik nazariya ta`lim va ma`lumot nazariyasidir. “didaktikaning tadqiqot predmeti - deb qayd etishgan edi bu olimlar, har doim yosh avlodning ma`lumoti mazmuni va shu mazmunni egallash jarayonini tashkil etishdir”. haqiqatdan ham, didaktika yoshlarni ma`lumotli fuqarolar qilib yetishtirish, ularning bilim va malakalarni egallash jarayonini tashkil etish masalalari bilan shug`ullanadi. ammo, bu ma`lumot va uni egallash jarayoni didaktikaning tadqiqot predmetidir, degan xulosaga olib kelmasligi kerak. yuqoridagi ta`rifda didaktikaning tadqiqot predmeti ikki narsa- ma`lumot mazmuni va ta`lim sifatida belgilanadi. har qanday fan, jumladan, didaktika ham, yagona tadqiqot predmetiga ega. keltirilgan ta`rifda didaktika o`rganadigan soha-tadqiqot obekti bilan didaktikaning munozara bahsi tadqiqot predmetini chegaralamaslik natijasida chalkashlikka yo`l qo`yilgan. “didaktika” termini ma`nosidan kelib chiqib, didaktikaning tadqiqot predmetini aniqlash moyilligi ham bor. t.a.il’ina “didaktika”-grekcha “didaktikos” so`zidan olingan bo`lib, “o`qitish” ma`nosini anglatadi degan fikrni keltiradi-da, “didaktikaning predmeti - ta`lim jarayoni va uning qonuniyatlaridir”, …

5 / 20

b didaktikaning tadqiqot predmetini belgilaydi. uning yozishicha, didaktikaning tadqiqot predmeti o`qitish va o`qish jarayonlari bilan birga ularni (o`qitish va o`qish jarayonlarini) yuzaga keltirish faktorlari shart-sharoitlari va bu jarayon olib keladigan natijalardir. ch.kupisevich didaktikaning tadqiqot predmetini juda keng tasvirlagan. didaktikaning tadqiqot predmeti sifatida ajratilgan didaktik hodisa genetik jihatdan birlamchi, yagona universal va umumiy xarakterda bo`lishini ham unutmaslik kerak. ayrim mutaxassislar didaktikaning tadqiqot predmetini “ta`lim” tushunchasiga asoslanib aniqlashadi. v.v.kraevskiy ta`limning ma`lumotga yo`nalgan faoliyat ekanligi, ilmiy asoslangan loyihaga (masalan, o`quv dasturi asosida) ko`ra amalga oshirilishi, o`ziga xos mazmun va jarayoniy xususiyatlarga egaligi, kollektiv sub`ektlar tomonidan bajarilishi kabi qator har akterli alomatlariga asoslanib, “didaktikaning tadqiqot predmeti o`qitish va o`qishning birligi, ularning o`zaro ta`siridagi aloqadorlikdir”, - deb qayd etadi. fikrimizcha, didaktikaning tadqiqot predmetini aniqlashga v.v.kraevskiy to`g`ri yondashgan. lekin bu erda bir qator savollar tug`iladi: didaktikaning tadqiqot predmetini o`qitish va o`qishning birligimi? o`qitish va o`qishning o`zaro ta`sirdagi aloqadorligimi? bu savolarga e`tibor beradigan bo`lsak, v.v.kraevskiy bergan didaktik …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "didaktika-ta`lim nazariyasi"

didaktika-ta`lim nazariyasi sifatida reja: 1. ta`lim jarayoni mohiyati 2. ta`limning umumiy va xususiy qonuniyatlari. 3. ta`limning mazmunli va tashkiliy-metodik tamoyillari. 1. ta`lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika-pedagogikaning mustaqil tarmog’i. ta’lim-tarbiya nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini ishlab chiqish bilan shug’ullanadi. didaktika pedagogikada ta’lim jarayonining umumiy qonuniyatlarini o’rganuvchi qismdir. didaktika grekcha so’z bo’lib, “didasko”-o’qitish, “didaskol”- o’rgatuvchi degan so’zlardan kelib chiqqan. “didaktika”ning so’zma-so’z tarjimasi ta’lim nazariyasini anglatadi. bu atamani nemis pedagogi v. ratke (1571-1635) fanga kiritgan. didaktika nomi ostida nazariy va metodologik asoslarini tadqiq ...

This file contains 20 pages in DOCX format (53.4 KB). To download "didaktika-ta`lim nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: didaktika-ta`lim nazariyasi DOCX 20 pages Free download Telegram