fanning tayanch ma’ruza matnlari

PDF 37 стр. 451,7 КБ Бесплатная загрузка

37 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 451,7 КБ

Тип файла PDF

Страницы 37

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 37

fanning tayanch ma’ruza matnlari 3 - mavzu. qon aylanish, nafas olish, ovqat hazm a’zolarining tuzilishi, funksiyasi yosh xususiyatlari va gigiyenasi. moddalar va energiya almashinuvi. reja: 3.1. qon va uning tuzilishi, funksiyasi, yosh xususiyatlari hamda gigiyenasi 3.2. qon aylanish tizimi tuzilishi, funksiyasi, yoshga bog’liq xususiyatlari va gigiyenasi 3.3. nafas olish tizimiining tuzilishi, funksiyasi, yoshga bog’liq xususiyatlari va gigiyenasi 3.4. ovqat hazm qilish tizimining yoshga oid fiziologiyasi. 3.5. modda va energiya almashinuvining yoshga oid xususiyatlari 3.6. ayirish tizimining tuzilishi, funksiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi tayanch so’z va iboralar: organizmning ichki muhiti, hujayra ichidagi suyuqlik, hujayra tashqarisidagi suyuqlik, gomeostaz, eritrositlar, trombositlar, leykositlar, qon plazmasi, qonning ivishi, qon guruhlari, rezus omil (rh), qon quyish. qon aylanish tizimi, yurak, endokard, miokard, perikard, o’ng bo’limacha, chap bo’limacha, o’ng qorincha, chap qorincha, sistola, diastola, yurakning bir ish sikli, yurak avtomatiyasi, katta qon aylanish doirasi, kichik qon aylanish doirasi, limfa sistemasi, limfa aylanishi. burun bo’shlig’i, hiqildoq, kekirdak (traxeya) …

2 / 37

ini (riboflavin), pp vitamini (nikotinat kislota), s vitamini (askorbinat kislota), d vitamin, beri-beri, dermatit, diareya, demensiya, energiya almashinuvi, energiya sarfi, vositasiz kalorimetriya, vositali kalorimetriya, ratsional ovqalanish, ovqatning energetik funksiyasi, ovqatning plastik funksiyasi, ratsional ovqatlanish goidalari, ovqatlanishning miqdor goidasi, ovqatlanishning sifat goidasi, ovqatlanish rejimi, ovqat me’yori. 3.1. qon va uning tuzilishi, funksiyasi, yosh xususiyatlari hamda gigiyenasi qon haqida fikr yuritishdan oldin organizmning ichki muhit haqida tushunchaga ega bo’lish zarur. chunki qon organizm ichki muhitining bir qismi hisoblanadi. organizmning ichki muhitiga hujayra ichidagi va hujayra tashqarisidagi suyuqlik kiradi. hujayra tashqarisidagi suyuqlik o’z navbatida hujayralararo va tomirlar ichidagi (qon va limfa) suyuqliklarga bo’linadi. odam tanasi massasining o’rtacha 60 % ini suv tashkil qiladi. shundan 35 % i hujayra ichidagi va 25% i hujayra tashqarisidagi suyuqlikdir. qon hujayra tashqarisidagi suyuqlikning tarkibiy qismi bo’lib, uning miqdori tana massasining o’rtacha 7 % ini tashkil qiladi. shundan qon plazmasi tana massasining 4,5 - 5 % ini tashkil …

3 / 37

, nafas olish, ayirish kabilar) ning birgalikdagi faoliyati orqali ta'minlanadi. shuning uchun ham organizmning barcha hujayralari, to’qimalari, a`zolari va tizimlari yaxlit, bir butun bo’lib, ular ish faoliyatida bir-biri bilan mustahkam bog’langan. organizm ichki muhitning fizik-kimyoviy xususiyatlari nisbiy doimiy bo’lsa ham, uning ayrim qismlarining kimyoviy tarkibida ba'zi farqlar bor. masalan, hujayra suyuqligining tarkibida kaliy ionining miqdori ko’p - 157 mekv.l (mikroekvivalent litr) bo’lib, natriy ionining miqdori kam - 12 mekv.l. hujayralararo suyuqlik va qon zardobining tarkibida esa aksincha, natriy ionining miqdori ko’p - 152 mekv.l., kaliy ionning miqdori kam - 5 mekv.1 hujayra ichidagi va tashqarisidagi suyuqliklar tarkibida ionlar miqdorining turlicha bo’lishi hujayralarning qo’zg’alishida va ularda biotoklar hosil bo’lishida muhim rol o’ynaydi. organizm ichki muhitining nisbiy doimiyligi ko’pchilik a`zo va tizimlarning birgalikda faoliyati orqali ta'minlanadi. biror a`zoning ish faoliyati buzilsa (kasallik tufayli), ichki muhitning nisbiy doimiyligi ham buziladi. masalan, me`da-ichak, jigar, buyrak kasalliklarida ichki muhitning doimiyligi buziladi. natijada hujayra ichidagi, hujayra …

4 / 37

olgan suyuqlik o’rni yetarli miqdorda suv (suyuqlik) iste'mol qilish bilan to’ldiriladi. ich ketish, qusish va ko’p terlash natijasida org’anizmdan suv bilan birga tuzlar ham yo’qotiladi. shuning uchun iste'mol qilinadigan suvga bir oz tuz qo’shilsa yoki mineral suv iste'mol qilinsa, ichki muhit suyuqliklarnnng faqat miqdori emas, balki kimyoviy tarkibining doimiyligi ham saqlanadi. qon, uning tarkibi, tuzilishi va asosiy funksiyalari. qon plazmasi va qonning shaklli elementlari. eritrositlar, trombositlar va leykositlarning tuzilishi, vazifalari. qon plazmasi va uning tarkibi. qoning ahamiyati. qonning qon tomirlaridagi uzluksiz harakati yurakning qisqarib bo`shashish tufayli ta'minlanadi. qon odamning yashashi, rivojlanishi, ish faoliyati uchun muhim hayotiy ahamiyatga ega. qon quyidagi muhim vazifalarni bajaradi: 1. qonning tashuvchilik vazifasi. me`da - ichaklarda hazm bo’lgan oziq moddalar (oqsillar, yog’lar, uglevodlar, mineral tuzlar, vitaminlar, suv) qon va limfa tomirlariga so’rilib, qon orqali hujayralarga yetkaziladi. shuningdek, qon o’pkadan kislorod qabul qilib, hujayralarga olib boradi. hujayralarda moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan qoldiq (zaharli) moddalar va karbonat …

5 / 37

ng immunitetlik funksiyasi organizmni har xil yuqumli kasalliklardan saqlashga yordam beradi. 4. qon tana haroratining nisbiy doimiyligani saqlashda ishtirok etadi. qonning uzluksiz harakati orqali moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan issiqlik energiyasi tananimg barcha qismlariga tarqalib, tana haroratining doimiyligi ta'minlanadi. qonning fiziologik xossalari. qonning solishtirma massasi suvnikiga nisbatan bir oz kattaroq- 1,050 - 1,060 ga teng. qon plazmasining solishtirma massasi 1,025-1,034, shaklli elementlarining solishtirma massasi 1,090 ga teng. ma'lumki, suvning yopishqoqligi 1,0 deb qabul qilingan.qonning yopishqoqligi 5,0 ga teng. qonning yopishqoqligi suviikiga nisbatan yuqori bo’lishi tarkibidagi oqsil moddalar va shaklli elementlar, ayniqsa, eritrotsitlar miqdoriga bog’liq. terlash, qusish va ich ketish natijasida odam organizmi ko’p suv yo’qotsa, qon quyuqlashadi, ya'ni qon plazmasining miqdori kamayib yopishqoqligi ortishiga sabab bo’ladi. probirkaga bir tomchi geparin moddasini tomizib, ustiga 2-3 ml qon quyib, sentrifugada bir necha daqiqa davomida aylantirilsa, u ikki qismga: ustki qismida rangsiz qon plazmasiga, pastki qismida esa qonning qizil rangdagi quyuq qismi shaklli …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 37 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fanning tayanch ma’ruza matnlari"

fanning tayanch ma’ruza matnlari 3 - mavzu. qon aylanish, nafas olish, ovqat hazm a’zolarining tuzilishi, funksiyasi yosh xususiyatlari va gigiyenasi. moddalar va energiya almashinuvi. reja: 3.1. qon va uning tuzilishi, funksiyasi, yosh xususiyatlari hamda gigiyenasi 3.2. qon aylanish tizimi tuzilishi, funksiyasi, yoshga bog’liq xususiyatlari va gigiyenasi 3.3. nafas olish tizimiining tuzilishi, funksiyasi, yoshga bog’liq xususiyatlari va gigiyenasi 3.4. ovqat hazm qilish tizimining yoshga oid fiziologiyasi. 3.5. modda va energiya almashinuvining yoshga oid xususiyatlari 3.6. ayirish tizimining tuzilishi, funksiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi tayanch so’z va iboralar: organizmning ichki muhiti, hujayra ichidagi suyuqlik, hujayra tashqarisidagi suyuqlik, gomeostaz, eritrositlar, trom...

Этот файл содержит 37 стр. в формате PDF (451,7 КБ). Чтобы скачать "fanning tayanch ma’ruza matnlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fanning tayanch ma’ruza matnlari PDF 37 стр. Бесплатная загрузка Telegram