bolalar salomatligi va uni himoyalash. maktab gigiyenasi

PDF 15 pages 353.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 353.3 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

fanning tayanch ma’ruza matnlari 4 – mavzu. bolalar salomatligi va uni himoyalash. maktab gigiyenasi. 4.1. bolalar salomatligi haqida umumiy tushuncha va uni himoyalash. 4.2. salomatlik va sog’lom turmush tarzi. 4.3. maktabning yer maydoni, binosi va ta’lim-tarbiya jarayoni gigiyenasi. 4.4. o’quvchilarning kun tartibiga, dars jadvallariga qo’yiladigan gigiyenik talablar. 4.5. aqliy va jismoniy faoliyat gigiyenasi. tayanch iboralar: salomatlik va sog’lom turmush tarsi, sog’lom turmush tarzining tarkibiy qismlari, organizmni chiniqtirish, chiniqtirishning gigiyenik qoidalari, chiniqtirish tadbirlarining uzluksizligi, hiniqtirish tadbirlarining ta’sir qilish kuchi, havo bilan chiniqtirish, havo vannasi, suv bilan chiniqtirish, quyosh bilan chiniqtirish, quyoshdan kuyish sportchini chiniqtirish, bolalarda ko’p uchraydigan kasalliklar, raxit, spazmofiliya, gipotrofiya, ekssudativ- kataral diatez, allergiya, gelmintozlar, exinokokkoz, askaridoz, entrerobioz, lyamblioz. maktab yer maydoni, maktab binosi, maktab binosi joylashgan zona, dam olish zonasi, o‘quv-tajriba zonasi, jismoniy tarbiya va sport zonasi, xo‘jalik zonasi, himoya zonasi, sinf xonaning yorug‘ligi, o‘quv stol-stul (parta)lari, sinf doskasi, o‘quv stol-stul (parta)larini sinf xonasida joylashtirish, o‘quvchilarni sinf xonasida joylashtirish, …

2 / 15

insonning sog’lig’i amalda uning hayotiy faoliyatining barcha sohalari bilan bog’liq. ularning istalgan biridagi o’zgarishlar bevosita yoki vositali holda sog’liqning psixosomatik darajasiga chiqadi. sog’liq - bu insonning biologik va ijtimoiy xususiyatlarining uyg’un yaxlit birikmasi bo’lib, unga makro va mikrosferaning sharoitlarga moslashish, shuningdek ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan mahsuldor hayot bilan yashashga imkon beradi. insonning sog’lig’iga funksional yondashuv munosabati bilan uning ahvolini baholash masalasi kelib chiqadi. sog’liqning mavjud sifat va miqdoriy tavsiflari ancha keng oraliqda yotadi. ular organizmning hayotiy barqarorligi darajasini, uning moslashuv imkoniyatlarining kengligini, a’zolar va tizimlarning biologik faolligi, ularning qayta tiklanish qobiliyatini va hokazolarni aks ettiradi. butunjahon sst ekspertlarining ma’lumotlariga qaraganda, insonning salomatligi: 50 % ga yashash sharoitlari va sog’lom turmush tarzi bilan; 20-25 % ekologik omillar bilan; 15-20 % ga organizmning genetik xususiyatlari bilan; 5-10 % ga sog’liqni saqlashning ahvoli va rivojlanishining darajasi bilan bog’liq. 4.2. salomatlik va sog’lom turmush tarzi. sog’lom turmush tarzining tarkibiy qismlari. sog’lom turmush tarzining asosiy …

3 / 15

shlandiqligini, nokomilligini, tobeligini, kuchsizligini, bo’shashganligini sezadi». inson doimo kuch, epchillik, tezlik, chidamlilik kabi jismoniy xususiyatlarini rivojlantirishga intilishi lozim. sog’lom turmush tarzining muhim elementi - shaxsiy gigiyenadir. u oqilona sutkalik kun tartibini, tanani parvarish qilish, kiyim va poyafzalning gigiyenasini o’z ichiga oladi. kun tartibiga alohida e’tibor beriladi. unga to’g’ri va qat’iy rioya etilganda organizm faoliyatining aniq ritmi yuzaga keltiriladi, bu esa ishlash va tiklanish uchun eng yaxshi sharoitlar yaratib, shu bilan sog’liqni mustahkamlash va ishlash qobiliyatining tiklanishiga yordam beradi. to’laqonli uyqu - asosiy va o’rnini hech narsa bosa olmaydigan dam olish turiga alohida e’tibor berish lozim. doimiy uyquga to’ymaslik shunisi bilan xavfliki, asab tizimining zo’riqib charchashi, organizm himoya kuchlarining susayishi, ish qobiliyatining pasayishi, o’zini yomon sezishga olib kelishi mumkin. sog’liqning ajralmas tarkibiy qismi - oqilona ovqatlanishdir. u insonni energiya bilan hamda organizm quriladigan va almashinuv jarayonlarini rostlab turuvchi moddalar bilan ta’minlaydi. ortiqcha ovqatlanish ham, ovqat yetishmasligi ham organizmga salbiy ta’sir ko’rsatadi, …

4 / 15

hini yaxshilaydi, moddalar almashinuvini me’yorlashtiradi. chiniqish – bu organizmning atrof muhitning noqulay omillariga qarshi tura olishni oshirish uchun tabiatning tabiiy omillaridan ilmiy asoslangan holda muntazam foydalanishdir. unga bolalik yoshidan kirishgan yaxshiroq. chiniqish organizmning chidamlilik qobiliyatini oshirish vositasi sifatida qadimgi davrlardan beri qo’llangan. chiniqish tajribasi ming yillardan ortiq tarixga ega. abu ali ibn sino viii – ix asrlarda «tibbiy ilm qonuni» asarini yaratdi, unda ibn sino organizmni chiniqtirishga va tabiatning tabiiy kuchlari - havo, suv va quyoshdan jismoniy mashqlar bilan birgalikda foydalanishga katta ahamiyat bergan. ibn sinoning fikricha, inson organizmini chiniqtirish toza havoda ko’p bo’lgan holda, havo vannalarini erkin harakatlar, sayr qilish, o’yinlar, jismoniy mashqlar bilan qo’shib borganda amalga oshiriladi. u yosh yigitlar va keksa kishilarning organizmini chiniqtirish badanni suv bilan artish, hammomda cho’milish sifatida o’tkazilishi mumkin, deb hisoblagan. o’z asarining boblaridan birida ibn sino sovuq suvda cho’milish, jumladan kichik yoshdagi bolalarni sovuq suvda cho’miltirish to’g’risida, shuningdek, sayyohlarni issiq sahro sharoitida …

5 / 15

qarshi chiniqtirishining usullari hammaga yaxshi ma’lum. bu havo, suv va quyosh hamda jismoniy mashqlardir. konveksiyali (havo va quyosh vannalari) hamda konduksiyali sovutishdan (suvni ustidan quyish va nam sochiq bilan artinish, oyoq vannalari, cho’milish, almashib turiladigan suvli amallar) iborat bo’lgan usullar yig’indisi eng yaxshi natija beradi. chiniqtirishning ta’siri uncha uzoq bo’lmaydi, u faqat organizmni chiniqtirish paytida va undan keyin ozgina muddat davom etadi, shuning uchun chiniqtirish doimiy va izchil bo’lib, u bilan har kuni shug’ullanish kerak. chiniqtiruvchi chora-tadbirlar umumiy (to’g’ri kun tartibi, oqilona ovqatlanish, jismoniy tarbiya bilan shug’ullanish) va maxsus (havo vannalari, quyosh vannalari, suv amallari) choralarga bo’linadi. uning yordamida ko’pgina kasalliklardan xalos bo’lib, umrini uzaytirish va uzoq yillar davomida mehnat layoqatini, hayotdan mamnunligini saqlab qolish mumkin. chiniqtiruvchi amallar shamollash kasalliklarining sonini 2-4 baravar kamaytiradi, ayrim hollarda esa umuman ulardan xalos bo’lishga yordam beradi. faol dam olish jismoniy faoliyat bilan aqliy faoliyatni navbatlashtirib bajarishni anglatadi. bu tushuncha inson hayoti uchun muhim …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar salomatligi va uni himoyalash. maktab gigiyenasi"

fanning tayanch ma’ruza matnlari 4 – mavzu. bolalar salomatligi va uni himoyalash. maktab gigiyenasi. 4.1. bolalar salomatligi haqida umumiy tushuncha va uni himoyalash. 4.2. salomatlik va sog’lom turmush tarzi. 4.3. maktabning yer maydoni, binosi va ta’lim-tarbiya jarayoni gigiyenasi. 4.4. o’quvchilarning kun tartibiga, dars jadvallariga qo’yiladigan gigiyenik talablar. 4.5. aqliy va jismoniy faoliyat gigiyenasi. tayanch iboralar: salomatlik va sog’lom turmush tarsi, sog’lom turmush tarzining tarkibiy qismlari, organizmni chiniqtirish, chiniqtirishning gigiyenik qoidalari, chiniqtirish tadbirlarining uzluksizligi, hiniqtirish tadbirlarining ta’sir qilish kuchi, havo bilan chiniqtirish, havo vannasi, suv bilan chiniqtirish, quyosh bilan chiniqtirish, quyoshdan kuyish sportchini chiniqtiris...

This file contains 15 pages in PDF format (353.3 KB). To download "bolalar salomatligi va uni himoyalash. maktab gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar salomatligi va uni himo… PDF 15 pages Free download Telegram