sintaksisga oid materiallar

PPTX 22 pages 981.2 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 981.2 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint gap so`z birikmasi ustida ishlash yuzasidan 1-4 sinflar uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqish reja: 1. boshlang‘ich sinflarda sintaksisga oid materiallarning berilish tizimi, 2. gap ustida ishlash. 3. so‘z birikmasi ustida ishlash. 4. gap bo‘laklari ustida ishlash. boshlang‘ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: amaliy o‘rganiladigan; nazariy o‘rganiladigan turlarga bo‘linadi. 3-ilova sintaksis bilimlarni amaliy o‘rganish savod o‘rgatish davridayoq boshlanadi va to‘rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang‘ich sinfda “bog‘lovsiz”, “gap”, “darak gap”, o‘quvchilarda “his-hayajon gap”, “sodda gap”, “qo‘shma gap”, “gap bo‘laklari”, “gapning uyushiq bo‘laklari”, “undalma” mavzulari nazariy o‘rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar o‘rgatiladi. boshlang‘ich sinflarda ona tili darslarining muhim vazifalaridan biri fikrni ifodalashda gapdan ongli foydalanish ko‘nikmasini shakllantirish hisoblanadi. morfologiya va leksika, fonetika va orfografiya sintaksis asosida o‘zlashtirilgani uchun tilni o‘rganishda gap ustida ishlash markaziy o‘rin egallaydi. gap nutqning asosiy birligi bo‘lib, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari ot, sifat, son, olmosh, fe’l, ularning muhim kategoriyalarning tilimizdagi rolini gap asosida bilib oladilar. o‘quvchilar …

2 / 22

gapning maqsadga va ohangga ko‘ra turlaridan foydalanish ko‘nikmasini shakllantirish. 4.gapda so‘zlarni aniq qo‘llash ko‘nikmasini o‘stirish. 5. yozma nutqda gapni to‘g‘ri tuzib yozish, (uni bosh harf bilan boshlash, tinish belgilarini qo‘yish) ko‘nikmasini shakllantirish. ishning bu besh yo‘nalishi bir-biriga o‘zaro ta’sir etadi va gapning ayrim tomonlarini o‘rganish maqsadidagina ularning har biri mustaqil muhokama qilinadi. gapni o‘rganish va nutqda undan foydalanish ko‘nikmasini shakllantirish o‘quvchilarning aniq bilimlarini doimiy kengaytirib, boyitib borishga asoslanadi. o‘quvchi qanday yangilikni bilsa, unda bu yangilik haqida xabar berish ehtiyoji tug‘iladi. u o‘z fikrini ifodalash uchun qulayroq shakl qidiradi. demak, aloqa qilish talabidan gapni mukammalroq egallash zaruriyati kelib chiqadi. “gap“ mavzusi barcha sinflarda o‘rganiladi. gapning belgilari haqidagi bilimlar chuqurlashtirib boriladi. o‘quvchilar fikr ifodalovchi nutq birligi-gap xaqidagi elementar tasavvurdan gapning bosh va ikkinchi darajali bo‘laklari, gapda so‘zlarning bog‘lanishi, gapning uyushiq bo‘laklarini o‘rganishga o‘tadilar. gap ustida ishlashning boshlang‘ich bosqichi savod o‘rgatish davriga to‘g‘ri keladi. bu davrda o‘quvchilar gapning muhim xususiyatlari (fikr ifodalashi, tugallangan …

3 / 22

aterial kam bo‘lsa ham, butun o‘quv yili davomida, boshqa mavzularga singdirilgan holda, gap ustida ishlab boriladi. 5a-ilova dasturga ko‘ra 1-sinfda o‘quvchilarga gap haqida elementar tushunchalar beriladi. gap tugallangan fikr bildirishi, gap so‘zlardan tashkil topishi, uning oxiriga ma’lum tinish belgilari qo‘yilishi haqida amaliy ma’lumotlar beriladi. 2-sinfda esa o‘quvchilar gap haqida nazariy tushunchalar oladilar. ular gapdan kim yoki nima haqida aytilganini va u hakda nima deyilganini bildirgan so‘zni ajratishga o‘rganadilar. aslida gapning grammatik asosi ustida ishlash mana shundan boshlanadi va bu bosh bo‘laklarni o‘rganishga muqaddima bo‘ladi. 3-sinf gap ustida ishlash yangi bosqichdir. o‘quvchilar gapni amaliy o‘rganishdan tushuncha sifatida o‘rganishga o‘tadi. ular gapning muhim belgilarini bilib oladilar. bosh va ikkinchi darajali bo‘laklarning ta’rifi, ega va kesim terminlari kiritiladi. bu sinfda gapda so‘zlarning bog‘lanishiga katta e’tibor beriladi. o‘quvchilar gapning asosi (ega va kesim) ni ajratadilar, ikkinchi darajali bo‘laklarni farqlaydilar va gapdagi ikki so‘z (hokim va tobe so‘zni)ni, so‘zlarning grammatik jihatdan, ya’ni qo‘shimchalar orqali bog‘lanishini …

4 / 22

h uchun o‘quvchiliar gapni tahlil qiladilar va ular qaysi gap bo‘lagiga bog‘lanib, uni izohlab kelayotganini aniqlaydilar. ikkinchi darajali bo‘laklarning xususiyati gapni yoyish (yig‘iq gapni yoyiq gapga aylantirish) jarayonida yaqqol ko‘rinadi. masalan, o‘quvchilar qaldirg‘ochlar uchib keldi gapini yozadilar. fikrni to‘liq ifodalash uchun gapga qayerga? va qachon? so‘roqlariga javob bo‘lgan so‘zlarni qo‘yish topshiriladi. o‘quvchilar bu vazifani bajarib, qaysi gap bo‘lagi (ikkinchi darajali bo‘lak)fikrni yana aniqroq ifodalaganiga ishonch hosil qiladilar. o‘quvchilarda gapda so‘zlarning bog‘lanishini aniqlash ko‘nikmasini shakllantirish muhim sintaktik va nutqiy ko‘nikmalar qatoriga kiradi. so‘z birikmasi gap qismi sifatida ajratiladi va boshlang‘ich sinflarni uning muhim belgilari idrok qilinadi. ”so‘z birikmasi” atamasi darsliklarga kiritilmagan, ta’rifi berilmaydi. ammo kichik yoshdagi o‘quvchilar uning quyidagi muhim belgilarini amaliy bilib olishlari zarur: 1. so‘z birikmasi mazmun va grammatik tomondan bog‘langan ikki so‘z. masalan, dunyo xalqlari tinchlik uchun kurashadilar gapida ikki so‘z birikmasi bor: 1) dunyo xalqlari; 2) tinchlik uchun kurashadilar. 2. so‘z birikmasida bir so‘z hokim ikkinchi so‘z …

5 / 22

z gapning qaysi bo‘lagi bo‘ladi? (ikkinchi darajali bo‘lak). u gapning qaysi bo‘lagiga bog‘lanadi? (tobelanadi?) (kesimga bog‘lanadi) qachon gullaydi? (aprelda gullaydi) gapga egani izohlaydigan yana bitta so‘z qo‘ying. qanday gap hosil bo‘ldi? (mevali daraxtlar apreldv gullaydi. 2. so‘zlar aralash berilgan gapni qayta tiklash. avval gapning asoslari (ega va kesim) tiklandi (aniqlanadi), so‘ng so‘roqdar yordamida ikkinchi darajali bo‘laklar (so‘z birikmalari) “topiladi”, tiklanadi. masalan, mashinada terimchi, teradi, paxtani. -gap kim haqida aytilgan? (terimchi haqida, kim? terimchi) u haqda nima deyilgan? (teradi. terimchi teradi-bosh bo‘laklar). -so‘roqlar yordamida so‘z birikmasini toping. nimani teradi?(paxtani teradi) nimada teradi? (mashinada teradi). keyin gapda so‘zlarning qo‘lay tartibi aniqlanadi. (terimchi paxtani mashinada teradi). gap ohangi ustida ishlanadi. 3. u zluksiz (tinish belgilarisiz) matndan gaplarni ajratish. mashqning bu turi ongli bo‘lishi uchun har bir gapning bosh bo‘laklarini va so‘z birikmalarini ajratish lozim. 4.gapni tahlil qilish va sxemani tuzish. gap tahlil qilinayotganda dastlab uning asosi ajratiladi, keyin egani izohlovchi ikkinchi darajali bo‘lak, …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sintaksisga oid materiallar"

prezentatsiya powerpoint gap so`z birikmasi ustida ishlash yuzasidan 1-4 sinflar uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqish reja: 1. boshlang‘ich sinflarda sintaksisga oid materiallarning berilish tizimi, 2. gap ustida ishlash. 3. so‘z birikmasi ustida ishlash. 4. gap bo‘laklari ustida ishlash. boshlang‘ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: amaliy o‘rganiladigan; nazariy o‘rganiladigan turlarga bo‘linadi. 3-ilova sintaksis bilimlarni amaliy o‘rganish savod o‘rgatish davridayoq boshlanadi va to‘rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang‘ich sinfda “bog‘lovsiz”, “gap”, “darak gap”, o‘quvchilarda “his-hayajon gap”, “sodda gap”, “qo‘shma gap”, “gap bo‘laklari”, “gapning uyushiq bo‘laklari”, “undalma” mavzulari nazariy o‘rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar o‘rgatil...

This file contains 22 pages in PPTX format (981.2 KB). To download "sintaksisga oid materiallar", click the Telegram button on the left.

Tags: sintaksisga oid materiallar PPTX 22 pages Free download Telegram