asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish va quvvatni aniqlash

PPTX 37 стр. 946,3 КБ Бесплатная загрузка

37 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 946,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 37

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 37

toshkent tibbiyot akademiyasi asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish va quvvatni aniqlash reja: asosiy modda almashinuvi tushunchasi va uni aniqlash usullari ovqat hazm qilish jarayonining bosqichlari va fiziologiyasi energiya ehtiyoji va quvvatni hisoblash usullari modda almashinuvining sog‘liq uchun ahamiyati maqsad: talabalarda asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish jarayoni va inson organizmi uchun zarur bo‘lgan quvvat miqdorini aniqlash bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni shakllantirish. sog‘lom turmush tarzini saqlashda energiya balansining ahamiyatini tushuntirish. me’yoriy hujjatlar: o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi – “ovqatlanish me’yorlari bo‘yicha metodik qo‘llanma”, 2020-yil sanpin 2.3.2.1078-01 – ovqatlanish gigiyenasi me’yorlari jsst (who) – “human energy requirements” (geneva, 2004) fao/who/unu – "energy and protein requirements", 2001 asos: asosiy modda almashinuvi (bazal metabolizm) – bu organizm tinch holatda, ya’ni yotgan holda, och qoringa va havo harorati neytral bo‘lgan holatda iste’mol qiladigan minimal energiya miqdoridir. ovqat hazm qilish jarayoni og‘izdan boshlanib, me’da va ichaklarda davom etadi, natijada oziq moddalar so‘riladi va organizm ehtiyojini …

2 / 37

ish ovqat hazm qilish tizimiga salbiy ta’sir qiluvchi omillardan (tez ovqatlar, noto‘g‘ri parhez) voz kechish oziq-ovqat quvvatini belgilashda laboratoriya va hisoblash usullarini uyg‘unlashtirish foydalanilgan adabiyotlar: ruziev r.r., mavlonov sh.n. – “gigiyena va ekologiya asoslari”, toshkent, 2020 karimova d.a. – “ovqat hazm qilish va energiya almashinuvi asoslari”, tibbiyot va biologiya jurnali, 2022 fao/who/unu – "human energy requirements", rome, 2004 who – “nutrition: energy balance and obesity”, geneva, 2021 qosimov sh.q. – “ovqatlanish fiziologiyasi va gigiyenasi”, toshkent, 2019 sanpin 2.3.2.1078-01 – oziq-ovqat gigiyenasi va energiya ehtiyoji me’yorlari who/unicef – “guidelines on assessing energy and nutrient intake”, 2020 asosiy almashinuv insonning tinch xolatidagi(masalan,uyqu)da xayotiy muxim jarayonlari(xujayralar metobolizmi,nafas olish,qon aylanish,ovqat xazm bo’lishi,,ichki va tashqi sekretsiyalar,asab o’tkazuvchanligi,mushaklar tonusi)qo’llab quvvatlab turilishi uchun quvvat sarflanishidir. asosiy almashinuv kattaligi(aak) omillari tana tuzilishi bo’y jins vazn garmonlar muvozanatiga sutka vaqti,yil vaqti va iqlim tinch xolatda quvvatga extiyoj asosiy almashinuv kattaligi(aak) omillari organizmdagi yog’ to’qimalarining miqdoriga asosiy almashinuv erkaklarda aak …

3 / 37

garris-benidek tablitsasi yordamida asosiy almashinuvni aniqlash(a va b tablitsadan foydalaniladi) xisoblash usuli maxsus jadvallaryoki formulalardan foydalanilanish bilan bog’liq.aak xisoblash garris-benediks tenglamasiga asosan amalga oshiriladi: aakerk=66+13.7m+5b-6.88yo aakayol=65.5+9.6m+1.8b-4.5yo bu yerda,m-tana massasi,kg,b-bo’y,sm,yo-yosh,yil organizmdagi ozuq amoddalri metobalizmlanishiga quvvat sarflanishidir quvvat sarflanishi oshishsining eng katta potensiali oqsillar bo’lib,aakni 30-40%ga oshiradi. yog’larning metobalizmlanishidaaak ni 4-14%ga oshadi. ovqatni spetsifik dinamik ta’siri(osdt)yoki ovqat termogenezi uglevodlar uchun bu ko’rsatkich juda kam-4-7% dir boshqariladigan quvvat boshqariladigan quvvat sarflanishiga asosiy jismoniy faollik(ajf)uchun quvvat sarflash kiradi.fiziologiya nuqtai nazaridan barcha sarflanadigan quvvatning 40% i ajf xissasiga to’g’ri kelishi kerak.gigiena nuqtai nazaridan aynan ajf insonning quvvat extiyojlarini belgilaydigan omil bo’lib,organizmni kimyoviy tarkibiga ko’ra optimal ovqat bilan ta’minlash imkoniyati uning muntazamligiga bog’liq bo’ladi. quvvat sarflanishi aniqlash duglas-xolden shaternikov-molchanova turli xarakatlarga ketgan quvvatni aniqlash usullari. xar xil faoliyatlarga ketgan quvvat sarfini aniqlash uchun xronometraj tuzish kerak. № faoliyat sarf bo’lgan energiya 1soatda sarflangan energiya xaqiqiy quvvat sarfi 1 uyg’onish 2 ertalabki gimnastika 3 nonushta 4 sport …

4 / 37

topiladi(ayollarga,erkaklarga). ikkinchi yuzasi yordamida ayollar va erkaklarni ularning tana vazni,yoshi va ish faoliyati turiga qarab ularning kunlik energiya sarfi uglevod,yog’,oqsillarga bo’lagan extiyoji,vitaminlar va minerallarning kunlik zaruriy miqdorlari aniqlanadi. sutkalik faoliyatmi xronametraj qilish uchun yozib olish(mavjud vaqtdagi)yoki qayta tiklash(masalan,o’tgan sutkalardagi)tarkibida barcha faoliyat turlarini(nomi va vaqtini)ketma- ket qayt etish va oldindan bir soatdagi aak ni xisoblagan xolda ularni muvofiq keluvchi quvvat sarflanishiga o’tkazish mumkin. guruxli xisoblashda turli kasblar qanday mexnat (intensiv )guruxiga kiritilishidan kelib chiqqan xolda jfk dan foydalanish mumkin. turli kasbiy guruxlar uchun jismoniy faollik koefitsent(jfk) xar xil.turli faoliyat doiralarida mashg’ul bo’lgan ishchilarning bir kunlik quvvat sarflanishini xisobga oladi. guruxli xisoblashda turli kasblar qanday mexnat (intensiv )guruxiga kiritilishidan kelib chiqqan xolda jfk dan foydalanish mumkin. turli kasbiy guruxlar uchun jismoniy faollik koefitsent(jfk) xar xil.turli faoliyat doiralarida mashg’ul bo’lgan ishchilarning bir kunlik quvvat sarflanishini xisobga oladi. turli kasbiy guruxlar mexnat intensivligi va og’irligidan kelib chiqqan xolda barcha xodimlar erkaklar uchun 5-guruxga va …

5 / 37

miqdori sutkalik quvvat sarflanishiga nisbatan kam bo’lganida, vaqat o’tishi bilan (hafta,oylar davomida)yog’ va oqsil (mushaklardagi) yo’qotilishi xisobiga tana massasining tanqisligi rivojlanadi.bunda oqisllar va to’plangan yog’larning parchalanishi nafaqat zaruriy quvvatning chiqishi,balki zaxarli metobolitlarning paydo bo’lib, almashinuv jarayonlarining sterssli ishlash tartibiga,inson organizmining o’z-o’zini boshqaruvchi tizmi nomuqim xolatga aylanishi bilan kechadi.kattalarda bu organizmning ximoyalovchi-moslashuvchi imkoniyatlari pasayishi va bir qator kasallik axolatlari rivojlanishiga zmin yaratsa,bolalarda o’sish va rivojlanish buzulishiga olib keladi(alimentar distrofiya). ovqat quvvatining tanqisligi, umumiy “ochlik”tushunchasi bilan tutashgan xolda assosan iqtisodiy zaif rivojlangan mamlakatlar axolisida,rivojlanayotgan mamlakatlarning ba’zi bir qashshoq qatlamlarida kuzatiladi va taraqqiy etgan mamlakatlarda kamdan-kam uchraydi. ovqat quvvatining ortiqcha bo’lishi-yevropaliklar va shimoliy amerikalikalar ovqat ratsionidagi ovqatlanish bilan bog’liq bo’lgan alimentar disbalanslardan biridir. u barcha qimmatli makronutrientlar (ayniqsa,yog’lar va oddiy uglevodlarning) o’ta ko’p iste’mol etilishi va quvvat srflanishinin pasayib,rivojlangan mamlakatlarda erkaklar 2100-2500 kkal va ayollar uchun 1800-2000 kkalni tashkil etishi bilan ifodalangandir. o’zbekiston respublikasi axolisi turli guruxlarining oziq moddalar va energiyaga bo’lgan fiziologik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 37 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish va quvvatni aniqlash"

toshkent tibbiyot akademiyasi asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish va quvvatni aniqlash reja: asosiy modda almashinuvi tushunchasi va uni aniqlash usullari ovqat hazm qilish jarayonining bosqichlari va fiziologiyasi energiya ehtiyoji va quvvatni hisoblash usullari modda almashinuvining sog‘liq uchun ahamiyati maqsad: talabalarda asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish jarayoni va inson organizmi uchun zarur bo‘lgan quvvat miqdorini aniqlash bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni shakllantirish. sog‘lom turmush tarzini saqlashda energiya balansining ahamiyatini tushuntirish. me’yoriy hujjatlar: o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi – “ovqatlanish me’yorlari bo‘yicha metodik qo‘llanma”, 2020-yil sanpin 2.3.2.1078-01 – ovqatlanish gigiyenasi me’yorlari jsst (who) – “human e...

Этот файл содержит 37 стр. в формате PPTX (946,3 КБ). Чтобы скачать "asosiy modda almashinuvi, ovqat hazm qilish va quvvatni aniqlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: asosiy modda almashinuvi, ovqat… PPTX 37 стр. Бесплатная загрузка Telegram