bino va inshootlarni texnik holatini baholash

PPTX 16 pages 87.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 87.9 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 mavzu №1: bino va inshootlarni texnik holatini baholashning maqsad va vazifalari. bino va inshootlarning texnik holatini baholash ob'ektning holati va xossalarini xarakterlaydigan ko'rsatkichlarni miqdor va sifat jihatdan ko'rsatib berishga qaratilgan bo'lib, baholash orqali konstruktsiyalarda ro'y beraetgan jarayonlar hamda foydalanish davrida materiallar, konstruktsiyalarda hosil bo'ladigan holatlar aniqlanadi va ularning texnik talablarga qanchalik mos kelishi o'rnatiladi. bino va inshootlardagi konstruktsiyalar hamda muxandislik jihozlari bo'yicha izlanish va tekshirishlar olib borish, ya'ni ularni texnik ko'rikdan o'tkazish, qurilish konstruktsiyalari elementlarining qanday sifatda tayyorlanganligi va jihozlar montajining sifatini nazorat qilish metodlarini o'z ichiga oladi. bu metodlar bo'yicha olib borilgan nazorat orqali ob'ektdagi qurilish konstruktsiyalari elementlari va jihozlar montajining loyihaviy parametrlarga mos kelishi va ularning ekspluatatsiya jarayonida haqiqiy ishlashini qanday darajada ta'minlay olishi belgilanadi. ekspluatatsiya qilinayotgan konstruktsiyalarning holatini o'rganishda ham aynan ularning tayyorlanish sifatini nazorat qilishda qo'llaniladigan metodlardan foydalaniladi. biroq ko'p hollarda ekspluatatsiya qilinayotgan ob'ektlar uchun ularning tashqi faktorlar ta'siridagi real ishlash sharoitlarini o'rganish zaruriyati …

2 / 16

tida ishlaydigan ko'p sonli elementlardan tarkib topgan sistema deb qarash mumkin. qurilish konstruktsiyalari va injenerlik jihozlari ulardan foydalanish davrida ro'y berishi mumkin bo'lgan hodisalarni ko'zda tutadigan bir qator faktorlar bilan xarakterlanadi. bu faktorlar materiallarning mustahkamlik xarakteristikalari, bino elementlariga ta'sir etuvchi yuklar, atrof-muhit va h.k. alohida elementlarni tayyorlash jarayonida, ularni tashishda va montaj qilishda konstruktsiya parametrlarining loyihada berilgan qiymatlardan chetga og'ishi ro'y berishi mumkin. shuning uchun bino, inshoot yoki injenerlik sistemalarining texnik holatini baholash uchun ulardagi elementlarning o'zaro aloqadorligini va xossalar shakllanishining ehtimoliy xarakterini hisobga olgan holda ularning keyingi ekspluatatsiya qilinishini oldindan bashorat qila bilish kerak. buning uchun, texnik diagnostikadan tashqari ob'ektning ishonchlilik darajasini aniqlash lozim bo'ladi. eramizdan oldin i-iii asrlarda qurilish sohasi bilan shug'ullangan eng dastlabki olimlardan biri germogen bo'lib, u gretsiyada tavallud topgan va yashagan. keyin eramizgacha bo'lgan iii asrda arximed statikaga asos soldi. ix-xii asrlarda sharqning mashhur olimlari aka-uka banu musolar, sobit ibn qurra, al farobiy, axmad farg'oniy, …

3 / 16

ida har xil uzunlikdagi simlarni sinash bo'yicha izlanishlar o'tkazildi. leonardo da vinchi birinchi bo'lib egiluvchi iplar oraliqlari uzunligining qiymati ularning yuk ko'tarish qobiliyatiga ta'sir qilishini isbotlab berdi. galileo galiley (1564-1642) konstruktsiyalarning mustahkamligi to'g'risidagi fanning rivojiga katta hissa qo'shdi. 1638-yilda nashr etilgan “fanning ikki yangi tarmog'iga tegishli bo'lgan mexanika hamda xususiy harakatga oid suhbatlar va matematik isbotlar” nomli kitobida muallif geometrik o'xshash inshootlarni qurishda ularning absolyut o'lchamlari mumkin bo'lgan me'yorda oshirilganda ular mustahkamligining zaiflashishini e'tirof etdi. u brusning mustahkamligi brusning ko'ndalang kesimi yuzasiga to'g'ri proportsional ekanligini va uning uzunligiga bog'liq emasligini isbotlab berdi. g.galiley birinchi bo'lib konstruktsiyalarning yuk ko'tarish qobiliyatini baholashga chegaraviy holatlar pozitsiyasidan yondashdi. to'sinning xususiy og'irligidan hosil bo'ladigan eguvchi momentning qiymati to'sin uzunligining kvadratiga proportsional ravishda oshib borishi aniqlandi, brusning geometrik o'lchamlari uning yuk ko'tarish qobiliyatiga ta'sir etishi eksperimental tasdiqlandi. oradan 46 yil o'tgach, 1684-yilda g.v. leybnits (1646-1716) g.galileyning nazariyasini rivojlantirib, to'sindagi kuchlanish uchburchak qonuni bo'yicha taqsimlanishini isbotlab berdi. …

4 / 16

ilgan kuchlar olib tashlangandan keyin avvalgi boshlang'ich holatiga qaytishi birinchi bo'lib e'tirof etildi. e.mariott (1620-1684) zarba ta'sirining oqibatlarini, eguvchi moment ta'sirida to'sin holatining o'zgarishini eksperimentlar orqali o'rgandi, ballistik mayatnikni ixtiro qildi, materiallarni cho'zilishga sinaydigan uskunani birinchi bo'lib yaratdi. 1713-yilda paran to'sinda cho'zuvchi va siquvchi ichki kuchlar hosil bo'lishi haqidagi nazariy xulosaga keldi. d.bernulli (1700-1782) birinchilardan bo'lib, tajriba natijalariga tayangan holda, sterjenlarning chastotalari bilan tebranish formalarining eksperimental bog'liqligini o'rnatdi. metallarni sinaydigan birinchi laboratoriya reamyur tomonidan yaratildi. laboratoriya metallarni sinash maqsadida ishlab chiqilgan maxsus sinash mashinasi bilan jihozlandi. 1722-yilda reamyur metallarni mexanik sinovdan o'tkazish metodikasini yozdi va shu yil metallarni mexanik sinovdan o'tkazishning boshlanish yili deb e'tirof etildi. 1767-yilda dyugamel yog'och to'sinlar ustida tajribalar o'tkazdi. yog'och namunalardan ba'zilarining ustki (yuqori) qismining o'rtasigacha bir- necha joyidan kesib, bu joylarga yog'och payrahalarni joylashtirdi. boshqa namunalar esa kesilmasdan, o'z holicha qoldirildi. u kesilgan va butun namunalar ustiga ular to sinib ketgunga qadar yuk qo'ydi. yog'och …

5 / 16

yog'och to'sinlarning egilishini o'rganishga oid bo'lgan ko'p sonli tajribalar f.dyupen (1784-1873) tomonidan o'tkazildi. a.dyulo xix asr boshlarida metall konstruktsiyalar bo'yicha keng miqyosda sinovlar o'tkazdi, shuningdek ularni bo'ylama egilishga ham sinadi. u o'sha davrlardayoq yig'ma va qo'shtavrli to'sinlarni o'rganish bo'yicha ishlarni boshlagan edi. t.yung (1773-1829) material siqilganda, namunalarning ko'ndalang kesimining o'lchamlari o'zgarishini aniqladi, guk qonunining qo'llanish sohasini aniqlab berdi va zarbalar bo'yicha eksperimentlar o'tkazdi. g.lame (1756-1827) gidravlik pressdan foydalangan holda yuklashni bajaradigan sinov mashinasini konstruktsiyaladi. plastinalarda tebranishlarning yuzaga kelish xarakteri bo'yicha tajribalarni birinchi bo'lib e.xladni (1756-1827) o'tkazdi. xix asrning birinchi yarmida u.feyrbeyr tomonidan cho'yandan tayyorlangan namunalarni cho'zilish, siqilish va egilishga sinaydigan mashina konstruktsiyalandi va u i.xodkins bilan hamkorlikda cho'yandan tayyorlangan namunalarni sinovdan o'tkazdi va ular toblangan temirdan ishlangan plastina va shu plastinalarning parchinmix birikmalarining mustahkamligini o'rganishdi. yu.veysbax (1806-1871) freyburg tog' akademiyasida materiallarni statik va dinamik ta'sirlarga sinash uchun mexanik laboratoriya tashkil etdi. galiley tomonidan bajarilgan ishlardan keyin 163 yil o'tgach, 1821-yilda …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bino va inshootlarni texnik holatini baholash"

slayd 1 mavzu №1: bino va inshootlarni texnik holatini baholashning maqsad va vazifalari. bino va inshootlarning texnik holatini baholash ob'ektning holati va xossalarini xarakterlaydigan ko'rsatkichlarni miqdor va sifat jihatdan ko'rsatib berishga qaratilgan bo'lib, baholash orqali konstruktsiyalarda ro'y beraetgan jarayonlar hamda foydalanish davrida materiallar, konstruktsiyalarda hosil bo'ladigan holatlar aniqlanadi va ularning texnik talablarga qanchalik mos kelishi o'rnatiladi. bino va inshootlardagi konstruktsiyalar hamda muxandislik jihozlari bo'yicha izlanish va tekshirishlar olib borish, ya'ni ularni texnik ko'rikdan o'tkazish, qurilish konstruktsiyalari elementlarining qanday sifatda tayyorlanganligi va jihozlar montajining sifatini nazorat qilish metodlarini o'z ichiga oladi. b...

This file contains 16 pages in PPTX format (87.9 KB). To download "bino va inshootlarni texnik holatini baholash", click the Telegram button on the left.

Tags: bino va inshootlarni texnik hol… PPTX 16 pages Free download Telegram