kushonpodsholigi

PPTX 12 pages 129.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.9 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

xorazm, qang‘, davan, yuechji-kushon va kushon davlatlari. kushon podsholigi yuechji-kushon va kushon davlati. mazkur mavzuning o‘rganish jarayoniga bir qator tarixchi - qadimshunoslar katta hissa qo‘shganlar (b.a.litvinskiy, e.a.davidovich, g.a.pugachenkova, b.ya.staviskiy, l.i.albaum, e.v.rtveladze, e.v.zeymal, b.a.turg‘unov, sh.r.pidayev va boshq.). tarixiy manbalar yunon-baqtriya davlati ko‘chmanchi qabilalar tomonidan tor-mor etilganligi haqida ma’lumot beradi. strabon ma’lumotlariga ko‘ra, baqtriyani assiylar, passianlar, toxarlar, saklar qabilalari bosib oladilar. pompey trog xabar berishicha, - “baqtriya va sug‘diyonaning skif qabilalari saraukalar va assianlar bosib oladilar”. aslida esa har ikkala tarixchi ham bitta qabila haqida ma’lumot bergan. qadimgi xitoy manbalarida baqtriyani yuechji qabilalari bosib olganligi haqida ma’lumot beriladi. mil.avv. ii asrning ikkinchi choragida (tadqiqotchilar bu sanani mil. avv. 172-161 yillar oralig‘ida deb belgilaydilar) yuechjilar xunnlardan mag‘lubiyatga uchraganidan so‘ng o‘rta osiyoning shimoliy hududlarida ko‘chib yuradilar. bu qabilalar xitoy manbalarida “da-yuechji” - “buyuk” yoki “katta yuechji” deb eslatilinadi. chjan szyan ma’lumotlariga ko‘ra, yuechjilar xunn qabilalaridan mag‘lubiyatga uchragach o‘rta osiyoning janubiga tomon harakat qilib, dahya …

2 / 12

d topilma tangalar aks ettirilgan “kushon podshosi kujula kadfiz”ga aynan mos tushadi. tangashunoslik ma’lumotlariga tayangan tadqiqotchilarning fikricha, kujula kadfiz yoki kadfiz i 80 yildan ziyodroq umr ko‘rib 50-60 yil davlatni boshqarib, taxminan milodiy 35 yilda vafot etadi. o‘zining hukmronligi davrida kadfiz i baqtriyadagi uncha katta bo‘lmagan yuechji mulklari hukmdoridan baqtriyadan tashqari g‘arbiy va janubiy afg‘oniston va shimoliy hindistonni o‘z tarkibiga olgan qudratli davlatning podshosi darajasiga ko‘tariladi. ammo manbalarning guvohlik berishicha kadfiz i davrida kushon davlati to‘la shakllanib bo‘lmagan edi. har holda, bu davrda kushonlar o‘z tangalariga ega bo‘lmay, kadfiz i rim imperatorlariga (avgust va tiberiyga) taqlid qilib tanga zarb ettirgan. manbalarning dalolat berishicha, kujuladan keyin taxtga uning o‘g‘li vima (gima) kadfiz (kadfiz ii) o‘tiradi. xitoy mualliflari kadfiz ii taxtga o‘tirganidan so‘ng “tyanchju (hindiston)ni zabt etdi va u yerga o‘z sarkardalaridan birini boshqarish uchun qoldirdi. shu davrdan boshlab yuechji kuchli va boy davlatga aylandi”, deb xabar beradilar. bu xabarni tangashunoslik ma’lumotlari …

3 / 12

mamlakatga qo‘shib olinadi. ayrim tadqiqotchilarning fikricha, davlatning poytaxti baqtriyadan peshovar (hozirgi pokiston)ga ko‘chiriladi. bu davrda mamlakatning hududi shimoliy hindiston, afg‘oniston, o‘rta osiyoning katta qismi, sharqiy turkistondan iborat edi. syuan szyanning yozishicha, “kanishka podsholik qilgan davrda uning shon shuhrati qo‘shni mamlakatlarga yoyildi. mamlakatning harbiy qudrati ko‘pchilik tomonidan tan olindi. xitoyning g‘arb tomonidagilar ham kanishkaning hokimiyatini tan olib, unga o‘z garovga qo‘ygan odamlarini yuborar edilar”. kushon davrida tipologik jihatdan turlicha bo‘lgan, turli vazifalarni bajargan shaharlar paydo bo‘ladi. baqtriyaning ko‘pgina shaharlari muhim karvon yo‘llari bo‘ylarida, daryodan o‘tish joylarida, savdo yo‘llari chorrahalarida paydo bo‘ladi. ta’kidlash joizki, ularning shakllanishi turli yo‘llar bilan bo‘lib o‘tgan. shimoliy baqtriyaning kushon davri shaharlari ikki xil yo‘l bilan paydo bo‘lgan. ularning ayrimlari aholining ko‘payishi va yangi yerlarni o‘zlashtirilishi natijasida paydo bo‘lgan bo‘lsa, boshqalari esa eski yoki tiklangan shaharlar bo‘lgan. kushon davri shimoliy baqtriya shaharlarining shakllanish jarayoni, ularning tarhi va tuzilishi ko‘p hollarda uning asosiga, ilgari aholi yashagan manzilgohga bog‘liq bo‘lgan. …

4 / 12

xshi aks ettiradi. uning dastlabki asosi mil. avv. iii asrda ko‘hna shaharning janubi-sharqiy qismida, ikki tomondan qadimgi irmoq o‘tib turgan balan tepalikda paydo bo‘ladi. bu irmoqlardan xandaq sifatida foydalanilgan. keyinroq, yunon-baqtriya davrida bu bo‘lak 2 metrdan oshiq qalinlikdagi paxsa devor bilan o‘rab olinadi va maydoni 3 gektardan ziyod qal’aga aylanadi. uning shimolida esa tarqoq rejaga ega mustahkamlanmagan qishloq paydo bo‘ladi. qiyosiy tahlil uchun solishtirib ko‘radigan bo‘lsak, s.p.tolstovning yozishicha, o‘rta osiyo shaharlari o‘sib chiqadigan boshlang‘ich asos bir tomondan - refugium (lotincha, mustahkamlanmagan, xavf tug‘ilgan paytida aholi panagohi) va ikkinchi tomondan - bozor hisoblanadi. e.e.nerazikning ta’kidlashicha, qal’a atrofida shaharlarning shakllanishi xorazm uchun rivojlanishning eng tarqalgan usullaridan biri edi. parfiya va marg‘iyonaning ham ko‘pgina shaharlari asosini mustahkam qism - qal’a tashkil etgan. janubiy sug‘diyonaning antik davrga oid qator ko‘hna shaharlari - qal’ai zahoki maron, shulluktepa, ko‘hna fazli, kindiklitepa kabilarning ham dastlabki asosini mustahkamlangan qal’a va minoralar tashkil etgan. demak, o‘rta osiyoning boshqa hududlarida …

5 / 12

uritadigan bo‘lsak, antik davrda bu hududlarning badiiy madaniyati boy va rang-barang edi. o‘tgan asrning 30-yillaridan boshlab olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida shimoliy baqtriyadan antik davrga oid ko‘plab badiiy madaniyat namunalari topib o‘rganilgan. tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, bu davrda aholining ma’naviy hayotida haykaltaroshlik, mahobatli inshootlar, musiqa, teatrlashtirilgan manzaralar, tasviriy san’at katta ahamiyat kasb etgan. bu hududlardagi ayritom, xolchayon, dalvarzin, fayoztepa, kampirtepa, termiz, qoratepa, oqqo‘rg‘on, barottepa kabi yodgorlikdan ko‘plab topilgan badiiy san’at topilmalari yuqorida qayd etilgan mulohazalarning amaliy tasdig‘i bo‘lib xizmat qiladi. dastavval musiqa san’ati haqida gapiradigan bo‘lsak, musiqachilar siymolari ayritom, dalvarzin, xolchayon kabilardan topilgan. misol uchun ayritom naqshli hoshiya (friz)larida arfa, gitara ko‘rinishidagi ud, qo‘sh baraban, naysimon musiqa asbobi (fleyta) tasvirlari bilan birga musiqachi ayollar haykalchalarini ham uchratish mumkin.tadqiqotchilarning fikricha, ayritom hoshiyasida go‘zal musiqachi ayollar tasvirlangan bo‘lsa, haykalchalar musiqa bilan odamlar qalbini hayajonga soluvchi timsoldir. xolchayon saroyi hoshiyasidagi musiqachi ayollar tasviri esa baqtriya zodagonlarining bazmini ifoda etadi. din. antik davr shimoliy baqtriyaning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushonpodsholigi"

xorazm, qang‘, davan, yuechji-kushon va kushon davlatlari. kushon podsholigi yuechji-kushon va kushon davlati. mazkur mavzuning o‘rganish jarayoniga bir qator tarixchi - qadimshunoslar katta hissa qo‘shganlar (b.a.litvinskiy, e.a.davidovich, g.a.pugachenkova, b.ya.staviskiy, l.i.albaum, e.v.rtveladze, e.v.zeymal, b.a.turg‘unov, sh.r.pidayev va boshq.). tarixiy manbalar yunon-baqtriya davlati ko‘chmanchi qabilalar tomonidan tor-mor etilganligi haqida ma’lumot beradi. strabon ma’lumotlariga ko‘ra, baqtriyani assiylar, passianlar, toxarlar, saklar qabilalari bosib oladilar. pompey trog xabar berishicha, - “baqtriya va sug‘diyonaning skif qabilalari saraukalar va assianlar bosib oladilar”. aslida esa har ikkala tarixchi ham bitta qabila haqida ma’lumot bergan. qadimgi xitoy manbalarida baqtriy...

This file contains 12 pages in PPTX format (129.9 KB). To download "kushonpodsholigi", click the Telegram button on the left.

Tags: kushonpodsholigi PPTX 12 pages Free download Telegram