kirish: fan tushunchasi

PPTX 13 pages 1.3 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

bo'lajak informatika o'qituvchilarini metodik tayyorlash tizimida web-texnologiyalardan foydalanish fan tushunchasi toshkent kimyo xalqaro universiteti samarqand filiali o’qituvchi t.ernazarov 2 mashg’ulot turi: ma’ruza mavzu: kirish: fan tushunchasi. reja: fan tushunchasi. fan tarixi kursining predmeti va asosiy vazifalari. fanning vujudga kelishi va fan rivojining tarixiy shart- sharoitlari hamda bosqichlari. fan aspektlari. 3 fan yoki ilm-fan ilmiy metod bilan toʻplangan bilimlarning tartibli tizimidir. fan — dunyo haqidagi bilimlar sistemasi, ijtimoiy ong shakllaridan biri. u yangi bilimlarni egallash bilan bogʻliq faoliyatni ham, bu faoliyatning mahsuli — olamning ilmiy. manzarasi asosini tashkil etuvchi bilimlarni ham oʻz ichiga oladi; inson bilimlarining ayrim sohalarini ifodalaydi. fanning bevosita maqsadi oʻzining o’rganish predmeti hisoblangan voqelikning qonunlarini kashf etish asosida shu voqelikning jarayon va hodisalarini taʼriflash, tushuntirish, oldindan aytib berishdir. fanning ilk kurtaklari kishilik jamiyatining paydo boʻlishi bilan boglik holda maydonga kelgan. dastlabki bilimlar amaliy xarakterga ega boʻlgan. tafakkur sistemasining kurtaklari mifologiya sifatida qad. sharq va yunonistonda paydo boʻla boshlagan. …

2 / 13

a eʼtibor berdilar. ayni vaqtda fanni yangi yutuklar bilan boyitdilar, yangi kashfiyotlar qildilar. oʻrta osiyoning buyuk olimlari ilmfanning yangi tarmoqlarini yaratdilar va yangi qonunqoidalarni kashf etdilar. muhammad al xorazmiy tenglamalar haqidagi f. sifatida algebra va toʻngʻich algoritmparni yaratdi, astronomiya sohasidagi bilimlarni algoritmik usulda ifodalab berdi. axmad al fargʻoniy astronomiyaga sistema tarzini berdi, matematik geogr. va geodeziyaga oid stereografik proyeksiyalar nazariyasini yaratdi. hamid xoʻjandiy (10-asr) kub tenglamalar nazariyasini chuqurlashtirdi. mahmud koshgʻariy oʻz davrining qomusi boʻlgan "devonu lugʻoti-turk"ni yozdi. abu rayhon beruniy geodeziya, mineralogiya, farmakognoziyani yaratdi. 5 abu ali ibn sino tabobatning ilmiy zaminini qoʻydi (11-asr) ulugʻbek, gʻiyosiddin koshiy, ali kushchi sonlar nazariyasiga muhim hissa qoʻshdilar va kuzatish astronomiyasini yuqori pogʻonaga koʻtardilar (15-asr). yevropada uygʻonish davri arafasida, 12-asr boshlaridan alxorazmiy, ibn sino, alkindiy, ibn rushd va boshqalarning asarlari lotin tiliga tarjima qilina boshladi. leonardo da vinchi, r.bekon, t.gobbs, n.kopernik, j. bruno, g.galiley, i.kepler, r.dekart kabi olimlar tabiat haqidagi f.larni rivojlantirdilar. astrologiya oʻrnini …

3 / 13

oshladilar va uning isbotlangan qonuniyatlaridan boshqa sohalarda ham foydalanish harakatiga tushdilar. 6 sanoatda tub oʻzgarishlar yuz berishi (18-asr oxiri) tufayli fanning taraqqiyotida yangi bosqich boshlandi. 19-asrda fizikada yangi fanlar (termodinamika, klassik elektrodinamika) paydo boʻldi, biologiyada evolyutsion taʼlimot va hujayra nazariyasi vujudga keldi, energiyaning saqlanish va oʻzgarish qonuni shakllandi, astronomiya va matematikada yangi konsepsiyalar rivojlandi (j.maksvell, m. faradey, j. lamark, ch.darvin, t.shvann, m.shleyden va boshqalar). geom. sohasida inqilobiy taʼlimot yaratildi: asrlar davomida hukm surib kelgan yevklid geometriyasi yagona emasligi, balki noyevklid geom.lar ham borligi n.lobachevskiy tomonidan bayon etildi va keyinchalik isbotlandi. dm.mendeleyevning davriy sistemasi xar xil kimyoviy elementlar orasidagi ichki boglanishni ifodaladi. mat. va fizikada 20-asrda ham katta yutuqlar qoʻlga kiritildi, texnika f.larida radiotexnika, elektronika kabi sohalar paydo boʻldi. f. va texnikaning yanada rivojlanishiga taʼsiri borgan sari ortib borayotgan kibernetika vujudga keldi. fizika va kimyo f.laridagi muvaffaqiyatlar hujayralardagi biologik jarayonlarni yanada chuqurroq oʻrganishga imkon berdi, bu hol qishloq xoʻjaligi va tibbiyot …

4 / 13

ika f.lari, yer toʻgrisidagi f.lar, biol„ mat., tibbiyot, iqtisodiyot va boshqalar bilan qoʻshilib ketgan. bu xildagi ilmiy va ilmiytexnik muammolarni hal qilish uchun xoz. fanlarda tadqiqotlarni dasturiymaqsadli tashkil etish metodi keng qoʻllaniladi. ilmiy tadqikrtlarni 2 ga: fundamental va amaliy tadqiqotlarga ajratish qabul qilingan. tabiat, jamiyat, tafakkurga xos qonunlarni bilib olish fundamental tadqiqotlarning, bu tadqiqotlar natijalarini bilim orttirish va ijtimoiyamaliy muammolarni hal qilish uchun qoʻllash amaliy tadqiqotlarning vazifasidir. fundamental tadqiqotlar, odatda, amaliy tadqiqotlardan oldinda boradi va ular uchun nazariy asos yaratadi. fundamental va amaliy tadqiqotlar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni mustahkamlash, ilmiy yutuqlar natijalarini amaliyotga tezroq joriy etish — hozirgi davr f.i uchun muhim vazifalardan biridir. hozirgi davrda f. jamiyat taraqqiyotini olgʻa siljituvchi kuch va vosita boʻlib qolayotganligini kuzatish mumkin. xalq va millat dunyoqarashini shakllantirish, taʼlimtarbiya, axloq normalarini vujudga keltirish, maʼnaviy barkamol insonni tarbiyalashda f. alohida oʻrin tutmoqda. 8 mustaqillik sharoiti o’zbekistonda f.ning rivojiga katta ijobiy taʼsir koʻrsatdi. avvalo, f.imiz strukturasi keskin oʻzgardi: …

5 / 13

achiligidagi, moddalarning kompleks fizikaviykimyoviy xossalarini oʻrganish bilan bogʻliq, energiyaning noanʼanaviy turlarini yaratish — quyosh energiyasini kompleks va samarali suratda boshqa turdagi energiyaga aylantirish borasidagi tadqiqotlar ana shular jumlasidandir. 9 ingliz faylasufi francis bacon ilm-fan haqida shunday degan: "ilm-fan haqiqatni aks ettirishdan boshqa narsa emas" 10 fanni o'qitishdan maqsad - talabalarga kishilik tarixida ilmiy bilimlarning vujudga kelishi masalasi, qadimgi ilmiy maktablar va ularda olimlarni ijod qilishi, ilmiy dunyoqarash va metodlar o'rganish va tahlil qilishdan iborat. fanning vazifasi talabalarga fan tarixini o'qitish orqasidan ularga ilmga muhabbat uyg'otishdir. fan tarixining insoniyat tarixini ajralmas qismi ekanligi, o'z davrida yashab o'tgan allomalarning o'sha davr ijtimoiy, siyosiy va ma'naviy hayotida tutgan o'rnini ko'rsatish hamda fan texnika yutuqlarining ahamiyatini ta'kidlash va ularning oqibatlarini tahlil etishdan iborat. fan tarixini o'qitish orqasidan ularga ilmga muhabbat uyg'otishdir. fan tarixining insoniyat tarixini ajralmas qismi ekanligi, o'z davrida yashab o’tgan allomalarning o’sha davr ijtimoiy, siyosiy va ma'naviy hayotida tutgan o'rnini ko'rsatish hamda …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kirish: fan tushunchasi"

bo'lajak informatika o'qituvchilarini metodik tayyorlash tizimida web-texnologiyalardan foydalanish fan tushunchasi toshkent kimyo xalqaro universiteti samarqand filiali o’qituvchi t.ernazarov 2 mashg’ulot turi: ma’ruza mavzu: kirish: fan tushunchasi. reja: fan tushunchasi. fan tarixi kursining predmeti va asosiy vazifalari. fanning vujudga kelishi va fan rivojining tarixiy shart- sharoitlari hamda bosqichlari. fan aspektlari. 3 fan yoki ilm-fan ilmiy metod bilan toʻplangan bilimlarning tartibli tizimidir. fan — dunyo haqidagi bilimlar sistemasi, ijtimoiy ong shakllaridan biri. u yangi bilimlarni egallash bilan bogʻliq faoliyatni ham, bu faoliyatning mahsuli — olamning ilmiy. manzarasi asosini tashkil etuvchi bilimlarni ham oʻz ichiga oladi; inson bilimlarining ayrim sohalarini ifodalaydi....

This file contains 13 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "kirish: fan tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kirish: fan tushunchasi PPTX 13 pages Free download Telegram