kriptografik himoyalash

DOCX 1 page 2.2 MB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muhammad al- xorazmiiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan 2- amaliy ish mavzu: kriptografik himoyalash. bajardi: omonov abduvali tekshirdi:karimov a toshkent 2022 2-amaliy ish mavzu:kriptografikhimoyalash axborotniximoyalashningsamaraliusullaridanbirikriptografikhimoyalashdir. ushbuamaliyishdama'lumotlarnikriptografikhimoyalashusullaritasniflanadi.ya'niklassikshifrlashalgoritmlari,simmetrikshifrlashalgoritmlarihamdaochikqalitlishifrlashalgoritmlari. o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmi o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmiuchqismdaniborat.oddiyo'rinalmashtiri,kalityordamidao'rinalmashtirishvaikkitoonlamao'rinalmashtirish. oddiyo'rinalmashtirishusuli.o'rinalmashtirishgamisoltariqasidadastlabkiaxborotblokinimatritsagaustunbo'yichayozishni, o'qishniesaqatorbo'yichaamalgaoshirishniko'rsatishmumkin.matritsa qatorlarinito'ldirishvashifrlanganaxborotniustunbo'yichao'qishketmaketligi kalit yordamida berilishi mumkin. usulningkriptoturg'unligiblokuzunligiga(matritsao'lchamiga)bog'liq.masalanuzunligi64simvolgatengbo'lganblok(matritsao'lchami8x8)uchunkalitning 1,6109kombinatsiyasibo'lishimumkin.uzunligi256simvolgatengbo'lgan blok(matritsao'lchami16x16)kalitningmumkinbo'lgankombinatsiyasi1,4 1026gaetishimumkin.buholdakalitnisaralashmasalasizamonaviyehmlaruchunhammurakkabhisoblanadi. o'rinalmashtirishshifrioddiyshifrlashhisoblanib,buusuldaqatorvaustundan foydalaniladi. chunki shifrlash jadval asosida amalgaoshiriladi.buerdakalit(k)sifatidajadvalningustunvaqatorixizmatqiladi.matn(t0)simvollariningo'lchamigaqarabnxmjadvalituziladivaochiqmatnni(t0)ustunbo'yichajoylashtirilibchiqiladi,qatorbo'yichao'qilibshifrlanganmatnga (t1)egabo'linadi. masalan, «axborotxavfsizligijadvali» matnishifrlansin. t0=axborotxavfsizligijadvali; k= 5x5; a o f i d x t s g v b x i i a o a z j l r v l a i t1=aofid_xtsgv_bxiia_oazjl_rvlai birinchibo'lib,shifrlashja

2 / 1

dvalidan(xivasrningoxirlarida) diplomatikmunosabatlarda,xarbiysohalardaaxborotnimuhofazalashdafoydalanilgan. kaliterdamidao'rinalmashtirish.oddiyo'rinalmashtirishusulidantashqarikalityordamidao'rinalmashtirishusulihammavjud. shifrlashjadvalidankalitorqalifoydalaniladi. buusuldakalitsimvollarigamosholdaochiqmatnninguzunligidankelibchiiqibnxmjadvalituziladivaochiqmatnni(t0)ustunbo'yichajoylashtirilibchiqiladi.so'ngrakalitsimvollarialfavittartibidatartiblanib,ustunbo'yichao'rinalmashtiriladi,qatorbo'yichao'qilibshifrlanganmatnga(t1) egabo'linadivabloklargabo'linadi. t0= o'zbekistonkelajagibuyukdavlat; k= toshkent; matnda28-tavakalitda 7-taharflarborligiuchun4x7jadvaltuzamiz. o' k o l g yu v z i n a i k l b s k j b d a e t e a u a t endikalitorqalijadvaltuzibkalitdagiharflarnialfavit bo'yicharaqamlabchiqamiz.6x7. t o sh k e n t 5 4 7 2 1 3 6 o' k o l g yu v z i n a i k l b s k j b d a e t e a u a t raqamlarnio'sishtartibidajoylashtiribustunlarnio'zgartiribchiqamiz. e k n o t t sh 1 2 3 4 5 6 7 g l yu k o' v o i a k i z l n b j d s b a k u a a t e t e qatorbo'yicha4tadanbloklargabo'lib,simvollarketma-ketligidagishifrlanganmatnniolamiz.shunie'tiborgaolishkerakki,agarqatordaketma-ketikkitabirxilharfkelsa,chaptarafdankelayotganharfbirinchiraqamlanadi,keyinesaikkinchisiraqamlanadivashifrlanganmatnhosilqilinadi. t1= glyukuvoiakizlnbjdsbakuaatete; shifrniochishdateskarijarayonamalgaoshiriladi.shifrlanishjarayoniqadamma-qadamamalgaoshirilsamaqsadgamuvofiqbo'ladi. ikkitomonlamao'rinalmashtirishusuli.buusuldakalit sifatidaustunvaqatordagiharflartartibidagisonlardanfoydalaniladi. avvalamborkalitsimvollarigaqarabjadvaltuziladivaochiqt0matnqatorshakldajoylashtirilibchiqiladi,so'ngraesaraqamlarnavbatma-navbattartiblanib,avvalqator,so'ngraesaustuno'rnialmashtiriladivajadvaldagima'lumotqatorbo'yichao'qilibt1ga egabo'linadi. masalan:«intilgangatoleyor»ochiqmatnishifrlashtalabetilsin. buerdakalitbo'lib1342va2314xizmatqiladi.yaxshiroqizohlanishiuchun k1=1342qatorsifatidava k2=2314ustunsif

3 / 1

atidabelgilabolamiz. 4x4 jadvalyaratibt0qatorbo'yichayozamiz 2 3 1 4 1 i n t i 3 l g a n 4 g a t o 2 l e yo r endi qatorvaustunlartartibbo'yichao'rinlarialmashtiriladi. 2 3 1 4 1 i n t i 2 l e yo r 3 l g a n 4 g a t o 1 2 3 4 1 t i n i 2 yo l e r 3 a l g n 4 t g a o oxirgijadvalgaasosanshifrlanganmatnniolishuchunqatorbo'yichayozamiz. t1=tiniyoleralgntgao jadvalo'lchaminingkattaligishifrchidamliliginioshiradi:3x3 jadvalda36tavariant,4x4jadvalda576tavariant,5x5jadvalda14400 variant; vernam vavijinershifrlashalgoritmi hozirgivaqtdaaxborotlarnihimoyalashnita'minlashningqandaydirbirortexnikusuliyokivositasimavjudemas,ammoko'pxavfsizlik muammolarini echishda kriptografiya va axborotlarni kriptoo'xshashalmashtirishlariishlatiladi. vernamningshifrlashusuli.vernamningshifrlashtizimimodulqiymatim=2bo'lganvijinershifrlashtiziminingbirqismihisoblanib, 1926-yildabuusulninganiqko'rinishiishlabchiqiladi.gilbertomvernam at&sshafirmasixomiyligiostidakiruvchimatnsifatidaikkiliksanoqsistemasidan foydalandi. shifrlashda birinchi inglizalfavitidagi(a,b...z).matnningxarbirxarfi5-bitbo'lakli(b0,b1…b4) badoraqamibilankodlanadi.ixtiyoriyketma-ketlikdagiikkilikkalitlark0,k1,k2,avvalkitobsimonlentagayoziladi.quyidagirasmdauzatilayotganaxborotnivernamusuliorqalishifrlashko'rsatilgan (2.1-rasm). k k x y=x k y k=x kiruvchiyozuv shifrlanganyozuv tiklanganyozuv kalitke2.1-rasm. vernamusuliorqalishifrlash kiruvchimatnnishifrlashdax-kiruvchimatnikkilikko'rinishigao'tkaziladivaikkilikmodulostidaikkilikketma-ketlikdagik-kalit bilanshifrlashamalgaoshiriladi. u shifrlanganyozuv: 𝑦=𝑥⊕𝑘shifrniochishdayozuvdagiharbirikkilikmodulostidagibelgilarkkalitketma-ketligibilantuziladi. 𝑦⊕𝑘=𝑥⊕𝑘=𝑘⊕𝑥 a 0 00000 v 1 00001 c 2 00010 d 3 00011 e 4 00100 f 5 00101 g 6 00110 h 7 00111 i 8 01000 j 9 01001 k 10 …

4 / 1

1001 11010 11011 n=13=01101 xor 0 1 1 0 1 32=25gayani5betliikkiliksanoqsistemasiuchun misol: “hello” co'zishifrlansin. t0= hellok= kalit t1= ? vernamishlabchiqqanbutizimniaylanalilentayordamidatekshirgan, uzatgich(peridatchik)vaqabulqilgichlarni(pryomnik)ko'rishdabirxilyokishungao'xshagankalitketma-ketligidanfoydalangan.vernamshifrlashtiziminingkamchiligiuzatuvchiorqaliqabulqilishtomonigakalitketmaketliginiqandayuzatishedi.chunkidushmankalitniolsa,uyuborganshifrlanganmatnnibemalolochibo'qiyoladi.shuninguchunxamvernamningshifrlashtizmietarliemasligisabablibunihalkilishuchunshifrlashnigammalashtirishusuligao'tilgan. sezershifrlashalgaritmi vernanshifrlashalgaritmi affinshifrlashalgaritmi image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.jpeg image17.png image18.png image19.png image20.jpeg image21.png image22.png image23.png image24.jpeg image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png ata g xorjava 1 package com.company; import java.util.scanner; 5 > class caesarcipherexample { 5 usages 7 public static final string alphabet = "abcdefghijklmnopgrstuvwxyz"; 2 usages public static string encryptdata(string inputstr, int shiftkey) 1 { 11 inputstr = inputstr.tolowercase() ; 12 string encryptstr = "";| 14 for (int i = 0; i = ggr ae abm ay 12:32 lf utf-8 4spaces ‘we suoreouron ge aseqeied (i abm ay suoredunon gpm { int pos = alphabet.indexof(inputstr.charat(i)); - - = int decryptpos = (pos - shiftkey) % 26; 2 if (decryptpos public static void main(string[] args) { scanner kiritish = new scanner(system. in); system. out.println("so'zni …

5 / 1

$h.close(); + s val g@ profiler © services “build 12:32 lf utf-8 4spaces ma @& ‘ot @cuem@eheran 28 smoke a bm bo aw 27 mb |[b) bile edit view navigate code refactor build run tools vcs window help sezer- mainjava o x sezer) sic) com) company ) @ coesscipherbample be 4 [bcscacipnetomiey g26 2 cop y brot + ors 8 — [eiininl by wp sezer disezer package com.conpany; axi + > rides 2 5 | import java.util.scanner; 5 > class caesarcipheréxanple ¥ baciphers 6 |i aay, 7 public static final string alphabet = “abcdefghijklanopgrstuvuxy: wf sezerim! 8 - > it external libraries 9 public static string encryptdata(string inputstr, int sniftkey) mp scratches and consoles 10 { - 1 inputstr = inputstr.tolowercase(); "c:\program files\java\jdk-15\bin\java.exe" "-javaagent:c:\program files\jetbrains\intellid idea community edition 2021.2.3\lib\idea_rt. ja files\jetbrains\intellid idea community edition 2021.2.3\bin" -dfile.encoding=utf-8 -classpath 0:\sezer\out\production\sezer com.company .caesarcipherexample so'zni kiriting qanchaga surish kerak ed eg shifrlangan so'z: degxydol …$

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kriptografik himoyalash"

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muhammad al- xorazmiiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan 2- amaliy ish mavzu: kriptografik himoyalash. bajardi: omonov abduvali tekshirdi:karimov a toshkent 2022 2-amaliy ish mavzu:kriptografikhimoyalash axborotniximoyalashningsamaraliusullaridanbirikriptografikhimoyalashdir. ushbuamaliyishdama'lumotlarnikriptografikhimoyalashusullaritasniflanadi.ya'niklassikshifrlashalgoritmlari,simmetrikshifrlashalgoritmlarihamdaochikqalitlishifrlashalgoritmlari. o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmi o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmiuchqismdaniborat.oddiyo'rinalmashtiri,kalityordamidao'rinalmashtirishvaikkitoonlamao'rinalmashtirish. oddiyo'rinalmashtirishu...

This file contains 1 page in DOCX format (2.2 MB). To download "kriptografik himoyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: kriptografik himoyalash DOCX 1 page Free download Telegram