kriptografik himoyalash

DOCX 13 pages 3.2 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muhammad al- xorazmiiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan 2- amaliy ish mavzu: kriptografik himoyalash. bajardi: ergashev diyorbek tekshirdi:karimov a toshkent 2022 2-amaliy ish mavzu:kriptografikhimoyalash axborotniximoyalashningsamaraliusullaridanbirikriptografikhimoyalashdir. ushbuamaliyishdama'lumotlarnikriptografikhimoyalashusullaritasniflanadi.ya'niklassikshifrlashalgoritmlari,simmetrikshifrlashalgoritmlarihamdaochikqalitlishifrlashalgoritmlari. o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmi o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmiuchqismdaniborat.oddiyo'rinalmashtiri,kalityordamidao'rinalmashtirishvaikkitoonlamao'rinalmashtirish. oddiyo'rinalmashtirishusuli.o'rinalmashtirishgamisoltariqasidadastlabkiaxborotblokinimatritsagaustunbo'yichayozishni, o'qishniesaqatorbo'yichaamalgaoshirishniko'rsatishmumkin.matritsa qatorlarinito'ldirishvashifrlanganaxborotniustunbo'yichao'qishketmaketligi kalit yordamida berilishi mumkin. usulningkriptoturg'unligiblokuzunligiga(matritsao'lchamiga)bog'liq.masalanuzunligi64simvolgatengbo'lganblok(matritsao'lchami8x8)uchunkalitning 1,6109kombinatsiyasibo'lishimumkin.uzunligi256simvolgatengbo'lgan blok(matritsao'lchami16x16)kalitningmumkinbo'lgankombinatsiyasi1,4 1026gaetishimumkin.buholdakalitnisaralashmasalasizamonaviyehmlaruchunhammurakkabhisoblanadi. o'rinalmashtirishshifrioddiyshifrlashhisoblanib,buusuldaqatorvaustundan foydalaniladi. chunki shifrlash jadval asosida amalgaoshiriladi.buerdakalit(k)sifatidajadvalningustunvaqatorixizmatqiladi.matn(t0)simvollariningo'lchamigaqarabnxmjadvalituziladivaochiqmatnni(t0)ustunbo'yichajoylashtirilibchiqiladi,qatorbo'yichao'qilibshifrlanganmatnga (t1)egabo'linadi. masalan, «axborotxavfsizligijadvali» matnishifrlansin. t0=axborotxavfsizligijadvali; k= 5x5; a o f i d x t s g v b x i i a o a z j l r v l a i t1=aofid_xtsgv_bxiia_oazjl_rvlai birinchibo'lib,shifrlash

2 / 13

jadvalidan(xivasrningoxirlarida) diplomatikmunosabatlarda,xarbiysohalardaaxborotnimuhofazalashdafoydalanilgan. kaliterdamidao'rinalmashtirish.oddiyo'rinalmashtirishusulidantashqarikalityordamidao'rinalmashtirishusulihammavjud. shifrlashjadvalidankalitorqalifoydalaniladi. buusuldakalitsimvollarigamosholdaochiqmatnninguzunligidankelibchiiqibnxmjadvalituziladivaochiqmatnni(t0)ustunbo'yichajoylashtirilibchiqiladi.so'ngrakalitsimvollarialfavittartibidatartiblanib,ustunbo'yichao'rinalmashtiriladi,qatorbo'yichao'qilibshifrlanganmatnga(t1) egabo'linadivabloklargabo'linadi. t0= o'zbekistonkelajagibuyukdavlat; k= toshkent; matnda28-tavakalitda 7-taharflarborligiuchun4x7jadvaltuzamiz. o' k o l g yu v z i n a i k l b s k j b d a e t e a u a t endikalitorqalijadvaltuzibkalitdagiharflarnialfavit bo'yicharaqamlabchiqamiz.6x7. t o sh k e n t 5 4 7 2 1 3 6 o' k o l g yu v z i n a i k l b s k j b d a e t e a u a t raqamlarnio'sishtartibidajoylashtiribustunlarnio'zgartiribchiqamiz. e k n o t t sh 1 2 3 4 5 6 7 g l yu k o' v o i a k i z l n b j d s b a k u a a t e t e qatorbo'yicha4tadanbloklargabo'lib,simvollarketma-ketligidagishifrlanganmatnniolamiz.shunie'tiborgaolishkerakki,agarqatordaketma-ketikkitabirxilharfkelsa,chaptarafdankelayotganharfbirinchiraqamlanadi,keyinesaikkinchisiraqamlanadivashifrlanganmatnhosilqilinadi. t1= glyukuvoiakizlnbjdsbakuaatete; shifrniochishdateskarijarayonamalgaoshiriladi.shifrlanishjarayoniqadamma-qadamamalgaoshirilsamaqsadgamuvofiqbo'ladi. ikkitomonlamao'rinalmashtirishusuli.buusuldakalit sifatidaustunvaqatordagiharflartartibidagisonlardanfoydalaniladi. avvalamborkalitsimvollarigaqarabjadvaltuziladivaochiqt0matnqatorshakldajoylashtirilibchiqiladi,so'ngraesaraqamlarnavbatma-navbattartiblanib,avvalqator,so'ngraesaustuno'rnialmashtiriladivajadvaldagima'lumotqatorbo'yichao'qilibt1ga egabo'linadi. masalan:«intilgangatoleyor»ochiqmatnishifrlashtalabetilsin. buerdakalitbo'lib1342va2314xizmatqiladi.yaxshiroqizohlanishiuchun k1=1342qatorsifatidava k2=2314ustuns

3 / 13

ifatidabelgilabolamiz. 4x4 jadvalyaratibt0qatorbo'yichayozamiz 2 3 1 4 1 i n t i 3 l g a n 4 g a t o 2 l e yo r endi qatorvaustunlartartibbo'yichao'rinlarialmashtiriladi. 2 3 1 4 1 i n t i 2 l e yo r 3 l g a n 4 g a t o 1 2 3 4 1 t i n i 2 yo l e r 3 a l g n 4 t g a o oxirgijadvalgaasosanshifrlanganmatnniolishuchunqatorbo'yichayozamiz. t1=tiniyoleralgntgao jadvalo'lchaminingkattaligishifrchidamliliginioshiradi:3x3 jadvalda36tavariant,4x4jadvalda576tavariant,5x5jadvalda14400 variant; vernam vavijinershifrlashalgoritmi hozirgivaqtdaaxborotlarnihimoyalashnita'minlashningqandaydirbirortexnikusuliyokivositasimavjudemas,ammoko'pxavfsizlik muammolarini echishda kriptografiya va axborotlarni kriptoo'xshashalmashtirishlariishlatiladi. vernamningshifrlashusuli.vernamningshifrlashtizimimodulqiymatim=2bo'lganvijinershifrlashtiziminingbirqismihisoblanib, 1926-yildabuusulninganiqko'rinishiishlabchiqiladi.gilbertomvernam at&sshafirmasixomiyligiostidakiruvchimatnsifatidaikkiliksanoqsistemasidan foydalandi. shifrlashda birinchi inglizalfavitidagi(a,b...z).matnningxarbirxarfi5-bitbo'lakli(b0,b1…b4) badoraqamibilankodlanadi.ixtiyoriyketma-ketlikdagiikkilikkalitlark0,k1,k2,avvalkitobsimonlentagayoziladi.quyidagirasmdauzatilayotganaxborotnivernamusuliorqalishifrlashko'rsatilgan (2.1-rasm). k k x y=x k y k=x kiruvchiyozuv shifrlanganyozuv tiklanganyozuv kalitke2.1-rasm. vernamusuliorqalishifrlash kiruvchimatnnishifrlashdax-kiruvchimatnikkilikko'rinishigao'tkaziladivaikkilikmodulostidaikkilikketma-ketlikdagik-kalit bilanshifrlashamalgaoshiriladi. u shifrlanganyozuv: 𝑦=𝑥⊕𝑘shifrniochishdayozuvdagiharbirikkilikmodulostidagibelgilarkkalitketma-ketligibilantuziladi. 𝑦⊕𝑘=𝑥⊕𝑘=𝑘⊕𝑥 a 0 00000 v 1 00001 c 2 00010 d 3 00011 e 4 00100 f 5 00101 g 6 00110 h 7 00111 i 8 01000 j 9 01001 k 10 …

4 / 13

11001 11010 11011 n=13=01101 xor 0 1 1 0 1 32=25gayani5betliikkiliksanoqsistemasiuchun misol: “hello” co'zishifrlansin. t0= hellok= kalit t1= ? vernamishlabchiqqanbutizimniaylanalilentayordamidatekshirgan, uzatgich(peridatchik)vaqabulqilgichlarni(pryomnik)ko'rishdabirxilyokishungao'xshagankalitketma-ketligidanfoydalangan.vernamshifrlashtiziminingkamchiligiuzatuvchiorqaliqabulqilishtomonigakalitketmaketliginiqandayuzatishedi.chunkidushmankalitniolsa,uyuborganshifrlanganmatnnibemalolochibo'qiyoladi.shuninguchunxamvernamningshifrlashtizmietarliemasligisabablibunihalkilishuchunshifrlashnigammalashtirishusuligao'tilgan. sezershifrlashalgaritmi vernanshifrlashalgaritmi affinshifrlashalgaritmi image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png ata g xorjava 1 package com.company; import java.util.scanner; 5 > class caesarcipherexample { 5 usages 7 public static final string alphabet = "abcdefghijklmnopgrstuvwxyz"; 2 usages public static string encryptdata(string inputstr, int shiftkey) 1 { 11 inputstr = inputstr.tolowercase() ; 12 string encryptstr = "";| 14 for (int i = 0; i = ggr ae abm ay 12:32 lf utf-8 4spaces ‘we suoreouron ge aseqeied (i abm ay suoredunon gpm { int pos = alphabet.indexof(inputstr.charat(i)); - - = int decryptpos = (pos - shiftkey) % 26; 2 if (decryptpos public static void main(string[] args) { scanner kiritish = new scanner(system. in); system. out.println("so'zni …

5 / 13

$.close(); + s val g@ profiler © services “build 12:32 lf utf-8 4spaces ma @& ‘ot @cuem@eheran 28 smoke a bm bo aw 27 mb 1b) file edit view nevigate code refactor build run tools vc$ window help sezer-mainjave - ag x sezer) src) com company | @ caesarcipherexample by © | bcecsarciphertample~| > fog 8 ass y brora © 7) - ea ey mysezer d\screr package com.company; aiynay . inport java.utit.scanner; > class caesarcipherexample es bil ciphers 4 reit public static final string alphabet = “abedetgnijklmnopgrstuvwxy2"; p sezerim! = > i xternat libraries public static string encryptdata(string inputstr, int shiftkey) ih scratches and consoles 1 { ‘= input! inputstr.tolowercase() ; run: _ 15) caesarcipherfxample » - = > f “c:\program files\java\jak-15\pin\java.exe" "-javaagent:c:\program files\jetbrains\intelli3 idea community edition 2621.2.3\1ip\idea_rt. jar=54125:c: \program & 4 _ files\vetbrains\intettiy idea community edition 2021.2.3\bin" -dfile.encoding-utf-8 -classpath d:\sezer\out\production\sezen com.conpany | ere = so'zni kiriting a ie bl …$

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kriptografik himoyalash"

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muhammad al- xorazmiiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan 2- amaliy ish mavzu: kriptografik himoyalash. bajardi: ergashev diyorbek tekshirdi:karimov a toshkent 2022 2-amaliy ish mavzu:kriptografikhimoyalash axborotniximoyalashningsamaraliusullaridanbirikriptografikhimoyalashdir. ushbuamaliyishdama'lumotlarnikriptografikhimoyalashusullaritasniflanadi.ya'niklassikshifrlashalgoritmlari,simmetrikshifrlashalgoritmlarihamdaochikqalitlishifrlashalgoritmlari. o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmi o'rinalmashtirishshifrlashalgoritmiuchqismdaniborat.oddiyo'rinalmashtiri,kalityordamidao'rinalmashtirishvaikkitoonlamao'rinalmashtirish. oddiyo'rinalmashtiris...

This file contains 13 pages in DOCX format (3.2 MB). To download "kriptografik himoyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: kriptografik himoyalash DOCX 13 pages Free download Telegram