til morfologik vositalarining uslubiy-ekspressiv xususiyatlari

DOC 3 pages 41.0 KB Free download

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇
1 / 3
5-mavzu: morfologik uslubiyat reja: 1. so‘z turkumlari uslubiyati. 2. qo‘shimchalar uslubiyati. 3. oʻzbek yozuvi tarixi. tayanch tushunchalar: ot forma, egalik affikslari uslubiyati, kelishiklar uslubiyati, sifat va fe’l uslubiyati til morfologik vositalarning uslubiy xususiyatlarini belgilashda, asosan, ekspressiya bilan bog‘liq bo‘lgan tomonlarni nazarida tutmoq lozim, chunki so‘z turkumlarining asosiy shakllari, masalan, atoqli ot, turdosh ot, qo‘shma ot, sifat, asliy, nisbiy sifat, son, son turlari, fe’l, fe’l shakllarining bir qismi kabilar ekspressiya jihatdan uslubiy xususiyat kasb etmasligi mumkin. masalan, sinonimlarning hamma nutq janrlarida ishlatilishi mumkinligini alohida ta’kidlash uchun zarurat yo‘q, negaki bu izoh talab qilmaydigan iksiomadir. til morfologik vositalarining uslubiy-ekspressiv xususiyatlari haqida gapirganda otlardagi modal formalar son kelishik kategoriyalarining sifat darajalari, ularning modal forma hosil qiluvchi elementlari, sonlarning ayrim turlari, olmoshlarning nutq paytiga ko‘ra tanlanishi, fe’l formalarining ko‘chgan ma'noda qo‘llanish holatlari, bog‘lovchilarning ishlatilish-ishlatilmaslikdagi ma'no ottenkalari kabilar nazarda tutiladi. ba’zan esa formalar sinonimiyasi, jumladan, kelishik affikslari almashinuvi, egalik affikslarining tushish-saqlanishi, bir o‘rinda ikkinchisi kelishi …
2 / 3
olmoshi bajaradi. bunday chog‘da “o‘z” olmoshi qo‘llanishi yoki qo‘llanmasligi mumkin. egalik affiksini olgan so‘zning ma’nosi ta’kidlanganda, kuchaytirilganda, “o‘z” so‘zi gap tarkibida albatta saqlanadi: men bu binoni o‘z kuchim bilan qurganman. bayon etilmoqchi fikr oddiy bo‘lganda, “o‘z” so‘zi qo‘llanishi shart emas. “o‘z” olmoshi ham “egalik” bilan turlanib qo‘llanishi mumkin. u o‘zining vatan oldidagi burchini sharaf bilan ado etdi kabi. bunda “o‘z” olmoshi tarkibidagi “egalik” affiksi egalikni ko‘rsatmaychi, demak o‘zi, o‘zim, o‘zing, o‘zimiz, o‘zingiz kabi qo‘llanishdagi affikslar egalik affiksi emas, shaxs ko‘rsatuvchi, shu shaxsni ayrim ta'kidlovchi vositalardir. gapda “o‘z” so‘zi qo‘llanganda, kishilik olmoshi ko‘rsatgan shaxs /shaxslar/ yakkaligi, tanbalikka oidlik kuchaytiriladi. sifatlar barcha nutq uslublarida keng qo‘llanadigan uslubiy vosita bo‘lib, nutq jarayonida fikr yuritilayotgan predmetlarni alohida ajratib ko‘rsatishga, obyektiv olam narsa-hodislarini aniq ifodalashga yordam beradi. ular poetik vosita sifatida badiiy ijodda sifatlashlar-epitetlar hosil qilishda qo‘llanadi va kishi-/o‘quvchi va tinglovchi/da badiiy-estetik zavq uyg‘otishga, ta‘rif va tavsifni kuchaytirishga, bo‘rttirishga omil bo‘ladi. masalan: quyosh g‘uborsiz ko‘kda …
3 / 3
olish kerak edi kabi. ko‘rinadiki, bunday qo‘llanishlar ham aslida qiyosiy holatni aks ettiradi. belgining ozligini ifodalash -sh, -ish, -mtir, -imtir orqali ham ifodalanadi. lekin bu affikslar qo‘shilganda, o‘zak-negiz/sifatdan anglashilgan belgi emas, balki shunga o‘xshash: belgi mavjudligi ifoda etiladi. shuning uchun ham qoramtir bilan qoraroq kabi va shu kabi so‘z-sifatlar o‘zaro sinonim bo‘la olmaydi. fikr yuritilayotgan predmetlardan biriga diqqat jalb etilsa,uning belgisini maxsus ifodalash, yaqqol tasavvur qilish nazarda tutilsa, sifatlar oldidan eng, hammadan so‘zlari keltiriladi. bunda so‘zlovchi nutq paytida fikr belgining boshqa har qanday belgidan muhim ekanligini alohida uqtirmoqchi bo‘ladi: u eng odobli bola edi kabi. miqdor va dona sonlar hamma nutq uslublariga xos bo‘lib, nutq paytidagi aniq miqdor haqida ma’lumot. beradi. bunday sonlar maxsus fonetik vositalar “urg‘u berish” cho‘zish) siz ekspressiv xususiyat kasb etmaydi. chama sonlar og‘zaki va badiiy nutq uslubiga xos bo‘lib, ilmiy va rasmiy ish uslubida juda kam ishlatiladi. ular muayyan nutq jarayonida miqdor/predmet, harakat/ning birdan ortiqligini, lekin …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "til morfologik vositalarining uslubiy-ekspressiv xususiyatlari"

5-mavzu: morfologik uslubiyat reja: 1. so‘z turkumlari uslubiyati. 2. qo‘shimchalar uslubiyati. 3. oʻzbek yozuvi tarixi. tayanch tushunchalar: ot forma, egalik affikslari uslubiyati, kelishiklar uslubiyati, sifat va fe’l uslubiyati til morfologik vositalarning uslubiy xususiyatlarini belgilashda, asosan, ekspressiya bilan bog‘liq bo‘lgan tomonlarni nazarida tutmoq lozim, chunki so‘z turkumlarining asosiy shakllari, masalan, atoqli ot, turdosh ot, qo‘shma ot, sifat, asliy, nisbiy sifat, son, son turlari, fe’l, fe’l shakllarining bir qismi kabilar ekspressiya jihatdan uslubiy xususiyat kasb etmasligi mumkin. masalan, sinonimlarning hamma nutq janrlarida ishlatilishi mumkinligini alohida ta’kidlash uchun zarurat yo‘q, negaki bu izoh talab qilmaydigan iksiomadir. til morfologik vositalarining ...

This file contains 3 pages in DOC format (41.0 KB). To download "til morfologik vositalarining uslubiy-ekspressiv xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: til morfologik vositalarining u… DOC 3 pages Free download Telegram