bosh miya asosiy patologiyasi

PDF 6 pages 122.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.2 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

bosh miya asosiy patologiyasi. bosh miya kasalliklarini o‘z navbatida 2 guruhga bolib o‘rganish mumkin: 1. bosh miyaning tug‘ma kasalliklari. 48 2. bosh miyaning inson hayoti davomida orttirilgan kasalliklari. bosh miyaning tug‘ma kasalliklariga: • gidrosefaliya; • ensefalopatiya; • anensefaliya; • bosh miyaning tug‘ma nuqsonlari (o‘smalar, yetishmovchiliklar va h.k.). gidrosefaliya atamasi grekcha gidrosistem — suv ma’nosini beruvchi so‘zdan va kefal — bosh ma’nosini beruvchi so‘zdan olingan. bosh miyadagi orqa miya suyuqligi (likvor)ning haddan ortiqligini bildiradi. qoidaga ko‘ra, qorincha sistemasining ba’zi qismlaridagi delatatsiya borligi va miya ichi suyuqligining oshishi qanday yuzaga kelishini ko‘rsatadi. gidrosefaliyaga olib keluvchi under-stand mexanizmlari bosh miyadagi tayanch qorincha sistemasi tushunchasi uchun zarur. qorincha sistemasi to‘rtta g‘ovak bo‘shliqdan iborat (ya’ni qorinchalar) bo‘lib, ular bir-biri bilan kanallar (ya’ni cho‘zinchoq) yordamida bog‘langan. miya ichi suyuqligi — bu tiniq suyuqlik bo‘lib, qorinchada joylashgan tomir to'qimasi hisoblanadi. miya ichi suyuqligi bir qancha funksiyalarga ega. shu jumladan, miyani yumshatib, uni shokdan himoyalaydi. uni oziq moddalar …

2 / 6

oylashishi uchun kengayishi mumkin. • shunday qilib bolalarda gidrokefaliyaning keng tarqalgan alomatlari bu — boshning odatdan tashqari katta hajmga egaligi va boshning noodatiy o‘sib ketishi (acceleration). yana bir alomatlari - uyquchanlik, asabiylik, qayt qilish va shaytonlashdir. katta yoshdagi bolalar bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, qayt qilish, ko‘z nervi diskining kattalashuvi, ko‘rishning noaniqligi, diplopiya (ikkita ko‘rish). balansning buzilishi, harakat va yurishning o‘zaro mos emasligi, siydik tuta olmaslik, bo‘shashish kabilar ko‘p kuzatiladi. bundan tashqari, shaxsiy va kognitiv o‘zgarishlar bolishi mumkin1. kasallikning kelib chiqishi va tarqalishi. gidrosefaliyaning ikkita asosiy turi bor: obstruktiv va muloqot. obstruktiv gidrosefaliyada miya ichi suyuqligi drenaji qorincha sistemasining qaysidir paytida sodir boladi. nerv trubasining yetishmovchiligi bilan bogliq ko‘pgina buzilishlar, shu jumladan umurtqa pog‘onasining yorig'i obstruktiv gidrosefaliya bilan bogliq. bundan tashqari, obstruktiv gidrosefaliya miya o'smasi holatlarida, ayniqsa miya tanasi, orqa miya chuqurchasi o‘smasi, shuningdek, aqueductal stenozi, uchinchi va to‘rtinchi qorinchalarni boglovchi serebral kanallarning torayishida uchrashi mumkin. gidrosefaliyada orqa miya suyuqligi oqimining …

3 / 6

tegishliki, chanoq ichki bosimining oshishi davridan so‘ng qorincha tizimi muvozanatini o‘rnatish yoki jarrohlik yoli bilan yoki ichki sabab tufayli yuz berishi mumkin. bunday compen-sated yoki nonprocressive gidrosefaliya kabi atamalar kopincha bu holatlarni tasvirlash uchun ishlatiladi. adabiyotda normal gidrosefaliya uchun boshqa atamadan foydalaniladi. histori-cally xulosasiga ko‘ra, yoshi katta bemorlarda yurish muammosi hamda siydik tuta olmaslik bilan bogliq. ba’zi mualliflarning qayd etishicha, bu surunkali gidrosefaliya atamasining ta’rifi faol, lekin sekin o‘sib boruvchi jarayon bolib, bolalikdan mavjud boladi. gidrosefaliya bilan bogliq tibbiy sharoitlar. tug‘ma holatlar. chaqaloqligida gidrosefaliya aniqlangan bolalar uchun common etiologiyasi asab tizimi nuqsoni, dendi-uoker sindromi va aqueductal stenozini o‘z ichiga oladi. ko‘pincha encoun—tered nerv kanali nuqsoni umurtqa pog'onasi yorigl hisoblanadi. belning bifidi har qanday tug‘ma holatlarga tegishli bolib, umurtqa suyagining kerakli tarzda berkilmaganligidir. umurtqa pog‘onasi yoriglning jiddiy turi meningomiyelocele bolib, bunda orqa miya umurtqa orqali chiqib keladi. bu tashxisga ega 75% bolalarda gidrosefaliya mavjud (reigel & rotenstein 1994). asab buzilishidagi naychaning …

4 / 6

on quyulishining xavfi hisoblanadi (ya’ni qorincha atrofida yoki ichida qon quyilishi). u turli ogmrlik darajasida ro‘y berishi mumkin. ba’zi holatlarda qon mahsulotlarini qorinchaga to‘lishi natijasida miya ichi suyuqligining tiqilishiga olib keladi. meningit kabi infeksiyalar suyuqlik to‘planishi oqibatida gidrosefaliya bilan bog‘liq holat ro‘y beradi. tasodifan shikastlanish (go‘dakning qattiq silkinishi sindromi) ham gidrosefaliyaga olib keladi. bu holatlarda gematomalar (ya’ni qon quyilishining ikkilamchi to‘planishi) miya yoki qorincha sistemasining boshqa sohalarida suyuqlik o‘tkazishini siqadi. kichik yoshdagi bolalarda uchraydigan o‘smaning kam tarqalgan turi — xorioid papilloma ham gidrosefaliyaga olib keladi. bu holatlarda miya ichi suyuqligining qayta ishlab chiqilishi ko‘proq kuzatiladi, qorincha sistemasining ifloslanishi secondary o‘sma vazniga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir qiladi. davolash. shuntlash-neyroxirurgiyaning texnikasi bo‘lib, miya ichi suyuqligi qarshiligini kesib o‘tish va suyuqlikni naycha yordamida olish va miya ichi bosimini saqlab turishga erishiladi. pediatriya holatlarida ko‘p tarqalgan davo turi bu ventrikuloperitoneal shunt deb ataladi. bunda qorincha yon tomonidan ko‘krak qafasi bo‘ylab kateter qo£yiladi. klapan orqa miya …

5 / 6

hgan ensa shoxi boshqa sistema qismlariga qaraganda tez sur’atda kengayishi mumkin. bu esa miya siqilishiga olib keladi. miyaning kulrang moddasi tananing nerv katakchalaridan iborat boladi. oq modda esa miyelinizatsiyalangan akson neyronlardan tashkil topadi, neyronlar orasidagi impulslarni yetkazib berishga yordam beradi. oq moddani tekshiruvchi asbob o‘tkir gidrosefaliyada bosh miyadagi oq modda traktining siqilishini aniqlab beradi. chet el adabiyotlarida ta’kidlanishicha gidrosefaliya bilan og‘rigan bolalarning ko‘p qismida kasallikning tug‘ma formalari ham uchraydi. masalan, umurtqa pog‘onasining yorigl miyelomeningocele. umumiy neyropsixologik xulosalar. standartlashtirilgan testda gidrosefaliya bilan og‘rigan ko‘pgina bolalar o‘rtacha diapazonda iq bo‘yicha umumiy baho olishadi. gidrosefaliya bilan og‘rigan bolalarda fikrlash qobiliyatining noverbal emas, balki verbal qobiliyati yaxshi rivojlangan. yuqorida aytilgan oq moddaning diffuz yetishmovchiligi orqa miyaning effekt qo‘shilishi funksiyasi bilan bog‘liq. fletcher va uning hamkasblari aytib o‘tganlaridek (2000), gidrosefaliya yuqorida sanab o‘tilgan holatlarning yarmida to‘g‘ri tasniflanadi. gidrosefaliya bilan og‘rigan bolalar yozuv va og‘zaki nitqni yomon tushunadi. shunday qilib, gidrosefaliya bilan og‘rigan bolalarda in-tact tayanch …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bosh miya asosiy patologiyasi"

bosh miya asosiy patologiyasi. bosh miya kasalliklarini o‘z navbatida 2 guruhga bolib o‘rganish mumkin: 1. bosh miyaning tug‘ma kasalliklari. 48 2. bosh miyaning inson hayoti davomida orttirilgan kasalliklari. bosh miyaning tug‘ma kasalliklariga: • gidrosefaliya; • ensefalopatiya; • anensefaliya; • bosh miyaning tug‘ma nuqsonlari (o‘smalar, yetishmovchiliklar va h.k.). gidrosefaliya atamasi grekcha gidrosistem — suv ma’nosini beruvchi so‘zdan va kefal — bosh ma’nosini beruvchi so‘zdan olingan. bosh miyadagi orqa miya suyuqligi (likvor)ning haddan ortiqligini bildiradi. qoidaga ko‘ra, qorincha sistemasining ba’zi qismlaridagi delatatsiya borligi va miya ichi suyuqligining oshishi qanday yuzaga kelishini ko‘rsatadi. gidrosefaliyaga olib keluvchi under-stand mexanizmlari bosh miyadagi tayanch...

This file contains 6 pages in PDF format (122.2 KB). To download "bosh miya asosiy patologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bosh miya asosiy patologiyasi PDF 6 pages Free download Telegram