muloqot va nutq haqida tushuncha

DOC 7 pages 82,0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 82,0 KB

Fayl turi DOC

Pages 7

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

11- mavzu: nutk va muloqot reja: 1. muloqot va uning ko'p rejali xarakteri. 2. turli gipdali muloqot va kishi tafakkuri. 3. nutq to'g'risida tushuncha. 4. nutqning vujudga kelishi va uni idrok qilish. 5. nutqning o'sishi tayanch iboralar: egotsentrik nutq, semantika, pertseptiv muloqot, kommunikatsiya, interaktiv muloqot, dialogik nutq, afaziya. muloqot haqida tushuncha muloqot inson hayoti va faoliyatining muhim shartidir. aynan muloqot yordamida insonlar tabiatini o'zlashtirish va o'z individual ehtiyojlarini qondirish uchun birgalikda harakat qilish imkoniyatiga ega bo'ladilar. muloqot jarayonida inson xulq-atvorining muayyan obraz va modellari shakllanib, keyinchalik ular insonning ichiga kiradi. shaxsning tafakkuri, olamni va o'zining obrazini tahlil qilish hamda baholash qobiliyati muloqot jarayonida shakllanadi. mazkur muammoga atroflicha baho bergan polshalik psixolog e.melibruda quyidagilarni ta'kidlaydi: «muloqot shaxslararo munosabatlarda biz uchun havodek ahamiyatga egadir». muloqot o'ta murakkab jarayon bo'lganligi sababli unga yagona to'g'ri ta'rifni berish juda mushkul. shuning uchun odatda muloqot tushunchasining mazmuni uning ayrim tomonlariga urg'u berish orqali ta'riflanadi. a) muloqot …

2 / 7

inson boshqalar bilan muloqotda bo'lish imkoniyatidan mahrum bo'lsa, u hech qachon shaxsga aylana olmaydi, ya'ni u o'z psixik taraqqiyoti bo'yicha orqada qolib ketadi. zero, inson psixik taraqqiyoti muloqotdan boshlanadi. muloqotning kommunikativ tomoni birgalikdagi faoliyat davomida odamlar turli fikrlar, o'y-xayollar, his kechinmalar bilan o'rtoqlashadilar. bunda o'y-fikrlar, his-kechin-malarni axborot sifatida, kommunikatsiyani esa axborot almashinuvi sifatida talqin etish mumkin. ammo shuni e'tiborga olish kerakki insonlararo kommunikatsiya shunchaki axborot almashinuvidan iborat emas. chunki muloqot jarayonida axborot nafaqat uzatiladi, balki shakllan-tiriladi, aniqlashtiriladi, rivojlantiriladi. demak, inson muloqotni shunchaki axborot almashinuvidan iborat jarayon deb hisoblashi mumkin emas. zero, birinchidan muloqot jarayonida axborot bir tomondan ikkinchi tomonga shunchaki harakatlanmaydi, balki faol almashinadi (kommunikativ jarayon ishtirokchilari bir-biriga axborot yuborayotganda bir-birining motivlari, maqsadlari, ustanovkalari va boshqalarni tahlil qiladilar); ikkinchidan muloqot jarayonida axborot almasha turib kishilar belgilar orqali bir-biriga ta'sir etishi mumkin (insonlararo axborot almashinuvida, albatta suhbatdosh xulq-atvoriga muayyan ta'sir o'tkaziladi); uchinchidan muloqot jarayonida kommunikator (axborot yuboryotgan odam) va retsipient (axborotni …

3 / 7

lanadi va uzatiladi. u jarayon til orqali amalga oshiriladi. til so'z belgilari tizimi bo'lib, u muloqot jarayonida psixik faoliyat mahsuli bo'lib yuzaga keladi. til muomala vositasidir. til muomalaga kirishuvchilar o'rtasidagi kommunikatsiyani ta'minlaydi, chunki uni axborot beruvchi ham, uni qabul qiluvchi ham birday tushunadi. boshqa kishiga axborot beruvchi (kommunikator) va uni qabul qiluvchi (retsipient) muloqot jarayonida bir xil tildan foydalanishi kerak, aks holda bir-birini to'g'ri tushunolmaydi. axborot almashish muomala qatnashuvchilariga tushunarli belgi va mazmunga ega bo'lishi kerak. til so'z belgilari yig'indisidan iboratdir. so'zning ma'nosi uning mazmuniy tomonidir. har bir alohida odamning harakatlari va faoliyatlarini boshqa odamning harakati va faoliyatlarini 3 ta muhim omil belgilaydi. birinchidan, butun insoniyatning yoki bir muncha tor doiradagi kishilar jamoasining ijtimoiy-tarixiy tajribasini belgilaydi. kichkina bola dunyoni mustaqil ravishda bilib olmaydi. u ota-onasiga savollar beradi va ular unga javob beradilar, bu javoblardan bola o'z faoliyatini keyinchalik foydalanadigan umumiy bilimlarning faqat ozgina qismini oladi. umumiy bilimlarning bu ozginagina qismini …

4 / 7

til o'zining boshqa muhim vazifasi bilan, ya'ni vosita yoki kommunikatsiya usuli yoki olamning xatti-harakatlarini boshqaruvchi bir vosita sifatida namoyon bo'ladi. natijada har qanday kommunikatsiya, har qanday munosabat suhbatdoshiga ta'sir qilishdan iboratdir. uchinchidan, har bir alohida odamning ish-harakatlari va faoliyatlarini har bir ayrim kishilarning shaxsiy tajribasi belgilaydi. odamning «shaxsiy» o'z individual tajribasi boshqa kishilarning tajribalari va ijtimoiy tajribaning o'ziga xos aralashmasidan iborat. odam hayvondan farqli o'laroq, o'z harakatlarini rejalashtira oladi. bunday rejalashtirish va umumiy fikriy masalalarni hal qilishning asosiy quroli tildir. bu erda biz tilning uchinchi vazifasi aqliy faoliyatning (idrok, xotira, tafakkur, xayol) quroli sifatidagi vazifasiga to'qnash keldik. so'z belgilari tizimi sifatida tildan nutq faoliyatida foydalaniladi. nutq faoliyati – odam tomonidan ijtimoiy-tarixiy tajribani o'zlashtirish va avlodlarga berish yoki kommunikatsiya o'rnatish, o'z harakatlarini rejalashtirish maqsadida tildan foydalanish jarayonidir. til aloqa vositasi yoxud quroldir, nutq faoliyati yoki nutq esa aloqa jarayonining o'zidir. bu jarayonda nutq faoliyatining faol va passiv turlari farqlanadi. so'zlovchining nutqi …

5 / 7

rtiq kishilar o'rtasidagi nutq – dialog deyiladi. dialogik nutqda bayon qilinayotgan fikr ko'p jihatdan undan oldingi fikrga bog'liq bo'ladi. dialogik nutqda suhbatdoshlarga ma'lum bo'lgan ayrim so'zlar tushirib qoldiriladi. shuning uchun yozib olingan dialog boshqalarga unchalik tushunarli bo'lmasligi mumkin: dialogik nutqda har xil turdagi shablonlar, ya'ni odatlanib qolingan so'z birikmasi ko'p uchraydi (qoyil, marhamat qilib aytingchi). nutqning ichki nutq deb atalgan turi nutq faoliyatining alohida turi hisoblanadi. ichki nutq amaliy va nazariy faoliyatni rejalashtirish fazasi sifatida namoyon bo'ladi. biz so'zni chala-yarim aytishimiz bilanoq tushunaveramiz. ichki nutq ayrim og'zaki nutq aktlaridan ilgariroq, xususan ixtiyoriylik darajasi ancha yuksakroq bo'lgan og'zaki nutqdan ilgariroq sodir bo'lishi mumkin. yozma nutq monologik nutqning turlaridan biri bo'lib, yozma nutq monologik nutqqa nisbatan batafsilroqdir. kommunikativ jarayon aksial (bunda axborot ayrim aniq odamlarga yo'naltiriladi) yoki retial (bunda axborot bir qancha ehtimol qilinayotgan retsipientlarga yo'naltiriladi) xarakterda bo'lishi mumkin. kommunikativ jarayonda o'zaro munosabatga kirishuvchilarni bir-birlarini tushunishlari juda muhimdir. bunda nutqning quyidagi muhim …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "muloqot va nutq haqida tushuncha"

11- mavzu: nutk va muloqot reja: 1. muloqot va uning ko'p rejali xarakteri. 2. turli gipdali muloqot va kishi tafakkuri. 3. nutq to'g'risida tushuncha. 4. nutqning vujudga kelishi va uni idrok qilish. 5. nutqning o'sishi tayanch iboralar: egotsentrik nutq, semantika, pertseptiv muloqot, kommunikatsiya, interaktiv muloqot, dialogik nutq, afaziya. muloqot haqida tushuncha muloqot inson hayoti va faoliyatining muhim shartidir. aynan muloqot yordamida insonlar tabiatini o'zlashtirish va o'z individual ehtiyojlarini qondirish uchun birgalikda harakat qilish imkoniyatiga ega bo'ladilar. muloqot jarayonida inson xulq-atvorining muayyan obraz va modellari shakllanib, keyinchalik ular insonning ichiga kiradi. shaxsning tafakkuri, olamni va o'zining obrazini tahlil qilish hamda baholash qobiliyati m...

This file contains 7 pages in DOC format (82,0 KB). To download "muloqot va nutq haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: muloqot va nutq haqida tushuncha DOC 7 pages Free download Telegram