iqtisodiy mexanizm va tizimlar

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355647057_41147.doc www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiy mexanizm 2. iqtisodiy tanlov qoidasi 3. iqtisodiy tizimlar iqtisodiy mexanizm iqtisodiy mexanizm iqtisodiy taraqqiyotni ta`minlovchi va bir-birini taqozo etuvchi vositalardir. iqtisodiy mexanizm universal xarakterga ega, u- hamma erda bor. mexanizm iqtisodiyotning motori, uni harakatga soluvchi vosita. iqtisodiy mexanizm bir necha unsurlarning yaxlitligidan tashkil topadi. unga iqtisodiy stimullar (rag`bat beruvchi kuchlar), ishlab chiqarish, ayirboshlash va iste`molni tashkil etish, iqtisodiy faoliyatning ixtisoslashuvi, iqtisodiy faoliyat kooperatsiyasi va xo`jalik aloqalarini o`rnatish usullari kiradi iqtisodiy mexanizmning etakchi bo`g`ini iqtisodiy stimullar hisoblanadi. iqtisodiy stimullar insonlarning o`z iqtisodiy manfaatlarini yuzaga chiqarishining aniq vositasidir. ehtiyoj manfaatni yuzaga keltiradi, manfaat esa stimullar orqali amalga oshadi. stimulni - yaxshi daromad topishga intilish, - dsb ham ta`riflash mumkin. manfaatdorlik insonning iqtisodiy xatti-harakatni belgilaydi. iqtisodiy manfaat insonning o`zi anglab etgani bois uning xatti-harakatlariga sababchi bo`lgan hayotiy ehtiyojdir. iqtisodiy manfaatni uch turga bo`lish mumkin: a) individual manfaat — ayrim kishining yoki alohida oilaning yaxshi yashashdan iborat manfaati; b) …

h, dehqonni qiziqtirish orqali erdan foydalanish yuzaga kelgan. iqtisodiy faoliyat ixtisoslashadi, bunga sabab jamiyatda mehnat taqsimotn bor. mehnat taqsimoti yagona mehnatning mustaqil ahamiyatga ega bo`lgan mehnat turlariga ajralib borishi, mehnat turlarining to`xtovsiz ravishda yangidan paydo bo`lishidir. bir mehnat turini bajarish ayrim kishilarga birkitiladi, natijada kasblar ko`payib boradi. bir vaqtlar mehnat taqsimotn tufayli deqonchilikdan sanoat ajralib chiqqan. hozir esa sanoatning o`zi yuzlab tarmoqlarga ajralgan har bir tarmoqning o`zida yuzlab korxonalar borki, ularda har xil kasb egalari ishlaydi. mehnat taqsimlanganidan ishlab chiqarish turli korxonalarni, korxona ichida esa har xil kasb sohiblarini ish yuzasidan hamkorlik qilishini talab qiladi. chunki, yagona mahsulot yaratishda ko`pchilik mehnati ishtirok etadi. masalan, bir samolyot ishlab chiqarishda mingdan ortiq korxonalar qatnashib, uning butlovchi qismlarini etkazib beradi. mehnat taqsimoti mehnat kooperatsiyasini muqarrar yuzaga keltiradi. mehnat kooperatsiyasi ixtisoslashgai mehnat turlarining bir-biriga bog`lanib muayyan turdagi mahsulot yaratishda ishtirok etishidir. korxonalar bir-biriga turli zarur mahsulotlar etkazib beradi, bu kooperatsiya aloqalari dsb yuritiladi. kooperatsiya …

y natijaga erishish yo`lini bildiradi. iqtisodiy tanlov qoidasi inson xatti-harakatlari uning manfaatiga qaratilgani uchun «qaysi biri foydali, qaysi biri zararli ekanligi o`ziga ravshan bo`lgach foydalisini tanlayda va olib o`zlashtiradi, zararlisiii rad etadi. muayyan makondagi tabiat resurslari ma`lum miqdordagi jon-zodlarni boqishi mumkin. bu qoidaning insoniyatga ham aloqasi bor. ammo resurslar taqchilligi fan-texnika taraqqiyoti tufayli susayadi. baribir tabiiy resurslar miqdori bilan aholi soni o`rtasida ma`lum nisbat bo`lishi kerak. resurslar qanchalik ko`p bo`lmasin, ular chegaralangan vaqt davomida ma`lum miqdordagi aholining farovon yashashi uchun kifoya qiladi. aholi soni ortib, uning ehtiyoji oshgani sari resurslar kamyobligi kuchayadi. shu sababli aholining ehtiyoji bilan tabiatning imkoni orasidagi tafovut kuchayib boradi. tanlash qoidasi shuki, resurslar cheklangan sharoitda ulardan nimani ishlab chiqarish iqtisodiy jihatdan ma`qul bo`lsa, resurslarni shunga sarflash yo`li tanlab olinadi. masalan, tikuvchilik fabrikasi imkoniga qarab nima tikishni ya`ni kostyummi, plashmi, paltomi, kurtkami, shu masalani o`ziga ma`qul usulda hal qiladi. fuqaro hamyonidagi puliga qarab qaerdan qaysi birini xarid …

rmay qolgani uchun arxaik (eski) tizim deb baholanadi. bu tizimda qo`l mehnati hukmron, ishlab chiqarish natural xarakterga ega; mehnat unumdorligi va turmush darajasi g`oyat past. iqtisodiy aloqalar xo`jalikning o`z ichida yuz beradi. boshqalar bilan oldi-sotti munosabatlari bo`lmaydi. bu iqtisodiyot davlat siyosati ta`siridan holi bo`ladi. an`anaviy iqtisodiy tizim hali taraqqiy etmagan urug`-aymoqchilik sharoitida yashayotgan ba`zi afrika xalqlarida uchrab turadi. 2. sof bozor iqtisodiyoti tizimi. bu bozordaga talabni qondirishga qaratilgan,bozor orqali hamkorlikni taqozo etuvchi erkin va demokratik iqtisodiy tizim. u xususiy mulkchilik, bozor uchun ishlash, cheklanmagan iqtisodiy tanlov, naf ko`rish va raqobat kabi tamoyillarga asoslanadi. bozor tizimida daromad topish chegaralanmaydi, boy bo`lish taqiqlanmaydi, o`ziga to`q, farovon yashovchi odamlarning moddiy tengsizligi mavjud bo`ladi. bozor tizimi asosida tovar ishlab chiqarish va pul yotadi. bozor tizimi dunyoning hamma mamlakatlarida bor, lekin uning rivojlanish darajasi bir xil emas. 3. rejali yoki buyruqbozlik-ma`muriy iqtisodiyot tizimi. bu to`la-to`kis davlatlashtirilgan iqtisodiy tizimdir. uning asosi davlat mulki hisoblanadi, ishlab chiqarish …

bo`ladi. aralash tizim iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda xususan aqsh kanada va evropa mamlakatlarida mavjud. o`zbekiston mustaqillik yillari davomida reja iqtisodiyotidan bozor iqtisodiyoti – aralash iqtisodiyotga o`tmoqda. foydalanilgan adabiyotlar: 1. i.karimov “iqtisodiy erkinlashtirish, resurslardan tejamkorlik bilan foydalanish bosh yo`limiz”. хalq so`zi 13 fevral, 2002 yil. 2. bozor iqtisodiyoti va biznes asoslari: o`quv qo`llanma /a.e.ishmuxamedov va boshk.-t.: tdiu, 2004.-160 c. 1 ekz. 1. maxmudov e.х. korxona iqtisodiyoti: o`quv qo`llanma. - t.: tdiu, 2004.-208 c. 1 ekz. 2. bozor iqtisodiyoti va biznes asoslari: o`quv qo`llanma /a.e.ishmuxamedov va boshk.-t.: tdiu, 2004.-160 c. 1 ekz. 3. круглова н.ю. основы бизнеса. учебник для вузов издательство: рдл, 2005. 4. кузнецов а. основы рыночной экономики. терминологический словарь. издательство: владос, 2004. 5. куторжевский г.а. экономика. основы теории. учебное пособие, издательство: экономика, 2004. 6.www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy mexanizm va tizimlar"

1355647057_41147.doc www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiy mexanizm 2. iqtisodiy tanlov qoidasi 3. iqtisodiy tizimlar iqtisodiy mexanizm iqtisodiy mexanizm iqtisodiy taraqqiyotni ta`minlovchi va bir-birini taqozo etuvchi vositalardir. iqtisodiy mexanizm universal xarakterga ega, u- hamma erda bor. mexanizm iqtisodiyotning motori, uni harakatga soluvchi vosita. iqtisodiy mexanizm bir necha unsurlarning yaxlitligidan tashkil topadi. unga iqtisodiy stimullar (rag`bat beruvchi kuchlar), ishlab chiqarish, ayirboshlash va iste`molni tashkil etish, iqtisodiy faoliyatning ixtisoslashuvi, iqtisodiy faoliyat kooperatsiyasi va xo`jalik aloqalarini o`rnatish usullari kiradi iqtisodiy mexanizmning etakchi bo`g`ini iqtisodiy stimullar hisoblanadi. iqtisodiy stimullar insonlarning o`z iqtisodiy manfaatlarini y...

DOC format, 44.0 KB. To download "iqtisodiy mexanizm va tizimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy mexanizm va tizimlar DOC Free download Telegram