umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari.

PPTX 15 pages 1.6 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari. umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari. umumiy osteologiya haqida osteologiya – suyaklarni o‘rganuvchi fan. u anatomiyaning bir bo‘limi hisoblanadi. odam tanasida 200 dan ortiq suyak bor. ular bir-biriga bo‘g‘imlar, paylar va tog‘aylar orqali ulanadi. skeletning vazifalari: tayanch – tananing shakli va tik turishini ta’minlaydi. himoya – muhim a’zolarni (miya, yurak, o‘pka) himoya qiladi. harakat – mushaklar suyaklarga birikib, harakatni ta’minlaydi. gemopoetik – qizil suyak ko‘migida qon hujayralari hosil bo‘ladi. metabolik – kalsiy, fosfor va boshqa minerallarni saqlaydi. skelet haqida umumiy tushuncha skelet (yunoncha skeletos – qurigan, suyaklashgan) – bu odam tanasining tayanch tuzilmasi bo‘lib, suyaklar va ularni biriktiruvchi tog‘ay, bo‘g‘im, paylardan tashkil topgan. odam skeleti 200 dan ortiq …

2 / 15

tashishi, mushaklar va paylarning birikishi uchun xizmat qiladi. asosiy tushunchalar: facies (satx, yuzasi) – suyakning tashqi qismi. har bir suyakda tashqi va ichki yuzalar bo‘lishi mumkin. facies articularis – bo‘g‘im yuzasi (suyak boshqa suyakka ulanadigan joy). facies interna – ichki yuzasi. facies externa – tashqi yuzasi. margo (chegara) – suyakning qirralari, ikki yuzaning chegarasi. angulus (burchak) – suyakning burchak hosil qilgan qismi. processus (o‘sma) – suyakdan chiqib turgan qismi, mushak yoki pay birikadi. foramen (teshik) – suyakdagi tuynuk, qon tomir va nervlar o‘tishi uchun. masalan: kurak suyagida – margo medialis (ichki cheti), angulus inferior (pastki burchagi). orqa miya o‘tadigan joy – foramen magnum (katta ensa teshigi). boshlang‘ich terminologiya : osteologiyada suyaklarning qismlari va shakllarini ifodalash uchun lotincha terminlar qo‘llanadi. asosiy atamalar: corpus – tanasi (suyakning asosiy, eng katta qismi). caput – boshi (dumaloq qismi, odatda bo‘g‘im yuzasi sifatida). collum – bo‘yni (tanasi va boshi orasidagi tor qismi). condylus – bo‘rtma, …

3 / 15

ishga ega bo‘ l ib, tashqi va ichki qismlardan tashkil topgan: -tashqi qismi – kompakt modda (substantia compacta) juda zich va mustahkam qatlam. suyakning tashqi yuzasini qoplab turadi. asosan suyakning mexanik vazifalarini (tayanch, bosimga chidash) bajaradi. - ichki qismi – g‘ ovak modda (substantia spongiosa) ichki qismi ko‘ plab mayda g‘ ovakchalar (kataklar)dan iborat. bu tuzilma suyakni yengil qi ladi, lekin mustahkamlikni saqlaydi. kataklar ichida qon tomirlari va suyak ko‘ migi joylashadi. suyak usti pardasi – periosteum suyakning tashqi tomonini qoplab turadigan bir iktiruvchi to‘ qima pardasi. vazifalari: suyakning o‘ sishi va tiklanishini ta’ minlaydi. unda qon tomirlari va nervlar bor. mushak va paylar shu pardaga bir ikadi. . suyak ko‘ migi – medulla ossium suyak bo‘ shliqlarida joylashgan yumshoq to‘ qima. 2 xi l bo‘ ladi: qizi l ko‘ mik – qon hujayralarini (eritrotsit, leykotsit, trombotsit) hosil qi ladi. asosan yassi suyaklarda va bolalarda ko‘ p. sariq ko‘ mik …

4 / 15

ay qismi ko‘p. bo‘yin umurtqalari kichik va elastik. atlas va axis to‘liq suyaklashmagan, qismlari tog‘ay orqali birikkan. bolalik davrida: atlas va axis suyaklashishi davom etadi. bo‘yin umurtqalari boshning katta og‘irligiga moslashib, mustahkamlanadi. o‘smirlik va kattalarda: umurtqalar to‘liq suyaklashadi. disklar elastik, harakat doirasi katta. bo‘yin mushaklari yaxshi rivojlangan bo‘lsa, umurtqalar yuklamaga bardosh beradi. qarilikda: disklar yupqalashadi va elastikligini yo‘qotadi. osteoxondroz, bo‘yin umurtqalari deformatsiyasi paydo bo‘lishi mumkin. c7 ko‘proq ko‘zga tashlanadi. ko‘krak umurtqalari (th1–th12) odam umurtqa pog‘onasining o‘rta qismida joylashgan 12 ta ko‘krak umurtqalari mavjud. ular ko‘krak qafasini hosil qilishda ishtirok etadi va qovurg‘alar bilan qo‘shilib ketadi. asosiy xususiyatlari: 1. tana (corpus vertebrae): bo‘yin umurtqasidan kattaroq, lekin belnikidan kichikroq. yon tomonida qovurg‘a chuqurchalari (fovea costalis) bo‘ladi → qovurg‘alar shu joyga birikadi. 2. orqa o‘smasi (processus spinosus): uzun va pastga qarab joylashgan. shuning uchun ko‘krak umurtqalari qattiqroq va egiluvchanligi pastroq. 3. umurtqa teshigi (foramen vertebrale): dumaloq shaklda. 4. bo‘g‘im yuzalari: har bir ko‘krak …

5 / 15

tikligini yo‘qotadi. ko‘krak qafasi kamroq harakatchan bo‘lib qoladi. osteoxondroz va qiyshayishlar ko‘proq uchraydi. bel umurtqalari (l1–l5) odam skeletida 5 ta bel umurtqasi bor. ular umurtqa pog‘onasining eng katta va eng mustahkam qismini tashkil etadi, chunki tananing asosiy og‘irligi shu yerga tushadi. asosiy xususiyatlari: 1. tana (corpus vertebrae): juda katta va keng. silindrsimon shaklda. og‘irlikni ko‘tarishga moslashgan. 2. umurtqa teshigi (foramen vertebrale): uchburchaksimon shaklda. 3. orqa o‘smasi (processus spinosus): qisqa, keng va yon tomonlarga qaragan. shu sababli bel qismi harakatlari (oldinga egilish, yon tomonga egilish) katta bo‘ladi. 4. yon o‘smalari (processus transversus): juda uzun bo‘lib, ba’zida “qovurg‘asimon o‘sma” deyiladi. 5. bo‘g‘im yuzalari: vertikal joylashgan → bukilish va yozilish yaxshi, lekin aylanish harakati cheklangan. bel umurtqalarining yoshga doir xususiyatlari : bolalarda: bel umurtqalari kichikroq, tog‘ay qismi ko‘p. orqa o‘smasi sezilarli darajada chiqmaydi. disklar qalin, egiluvchanlik yuqori. o‘smirlikda: suyaklashish jarayoni faollashadi. bel qismi katta yuklamalarga moslashadi. kattalarda: umurtqalar juda katta va zich bo‘ladi. …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari."

umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari. umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari. umumiy osteologiya haqida osteologiya – suyaklarni o‘rganuvchi fan. u anatomiyaning bir bo‘limi hisoblanadi. odam tanasida 200 dan ortiq suyak bor. ular bir-biriga bo‘g‘imlar, paylar va tog‘aylar orqali ulanadi. skeletning vazifalari: tayanch – tananing shakli va tik turishini ta’minlaydi. himoya – muhim a’zolarni (miya, yurak, o‘pka) himoya qiladi. harakat – mushaklar su...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "umumiy osteologiya . skelet haqida umumiy tushuncha. satxlar haqida tushuncha. boshlangʻich terminologiya. suyaklarning tuzilishi. boʻyin, koʻkrak, bel va dumgʻaza umurtqalari, ularning yoshga doir xususiyatlari.", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy osteologiya . skelet haq… PPTX 15 pages Free download Telegram