iqtisodiyotning umumiy asoslari

DOC 125.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355646643_41143.doc www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va tahlil uslubi 2. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti 3. iqtisodiyot nazariyasi fanining tahlil uslubi biz yashar ekanmiz, turli-tuman ne`matlarni iste`mol qilishimiz zarur. shuning uchun ham biz ularni ishlab chiqaramiz, ayirboshlaymiz, taqsimlaymiz va oxir-oqibatda iste`mol qilamiz. resurslarni cheklanganligi sharoitida esa har bir faoliyatimiz taqqoslash, tanlash va qaror qabul qilish bilan bog`liq. resurslarni cheklanganligi ulardan samarali foydalanishni obektiv zaruratga aylantiradi. iqtisodiy xayot esa nihoyatda murakkab va ko`p qirrali. maqsadga etishish uchun esa uni har taraflama chuqur o`rganishimiz zarur. iqtisodiy hayotni turli iqtisodiy fanlar o`rganadi. lekin ularning orasida iqtisodiyot nazariyasi o`zining fundamental xarakteri iqtisodiy fanlarga ilmiy-uslubiy asos bo`lib xizmat qilishi, amaliy tavsiyalar berishi bilan alohida ajralib turadi. iqtisodiy muammolarni bilish, o`rganish o`z faoliyatida qo`llash nafaqat iqtisodchi mutaxassislar balki barcha uchun zarur. chunki u murakkab iqtisodiyot dunyosini tushunishni, iqtisodiy, tahliliy fikr yuritishni o`rgatadi. mazkur kitobning birinchi bo`limi iqtisodiy taraqqiyotning umumiy asoslarini o`rganishni maqsad qilib, birinchi bob …

atilgan turli ne`matlardan foydalanib hayot kechirish, insonlar hayotini ta`minlash va yaxshilash tizimi. i k k i n ch i d a n, iqtisodiyot — bu resurslar va jamiyat a`zolari tomonidan yaratilgan tovar va xizmatlarning firma va uy xo`jaliklari orasidagi uzluksiz doiraviy harakati. u ch i n ch i d a n, iqtisodiyot — bu fan, turli-tuman cheklangan resurslardan foydalanib, jamiyat ehtiyojlarini qondirish bilan bog`liq bo`lgan, xo`jalik yuritish jarayonida odamlar o`rtasida vujudga keladigan munosabatlar haqidagi bilimlar majmui. «iqtisodiyot» so`zining o`zagini «iqtisod» so`zi tashkil etadi. iqtisod so`zining o`zbek tilidagi lug`aviy ma`nosi sarf-xarajatlarda tejamkorlik demakdir. mashhur ma`rifatparvar vatandoshimiz abdullo avloniy iqtisodga shunday ta`rif beradi. «iqtisod deb pul va mol kabi ne`matlarning qadrini bilmoqqa aytilur. mol qadrini biluvchi kishilar o`rinsiz erga bir tiyin sarf qilmas, o`rni kelganda so`mni ayamas». inson yaratilibdiki, mehnatini engillashtirish, hayot kechirishi uchun zarur ehtiyojlarini to`laroq qondirishga harakat qiladi. mehnat qilishning o`zi ham tirikchilik o`tkazishga qaratilgan. demak, inson dunyoga kelibdiki tirikchilik …

dimgi hindistonda (miloddan vi asr ilgari)gi manu qonunlari, qadimgi xitoy mutafakkirlari, ayniqsa konfutsiy (miloddan avvalgi 551—479 yillar) asarlarini kiritish mumkin. ulardagi fikrlarga diqqat qilsak, mehnat taqsimotiga hamda yaratilgan mahsulotning taqsimlanishiga asosiy e`tibor qaratilgan. bu bejiz emas. chunki shu davrda aynan mehnat taqsimoti hamda mehnat natijasida yaratilgan mahsulot taqsimoti jamiyat taraqqiyotida, aholining turmush darajasida asosiy rol o`ynagan. keyinchalik, iqtisodiy fikrlar qadimgi yunoniston va rimda yanada rivojlantiriladi, ma`lum tizimga solinadi. qadimgi yunon mutafakkirlari ksenifont (miloddan avvalgi 430—355 yy.), platon (aflotun) miloddan avvalgi 427—347 yy.), aristotel (arastu) (miloddan avvalgi 384—322 yillar)ni haqli ravishda dastlabki iqtisodchi olimlar deb aytish mumkin. iqtisodiyot — «ekonomika» atamasi ham dastlab ksenofont, aris-totel asarlarida ishlatilgan bo`lib, u qadimgi yunoncha «ekos» — uy, xo`jalik, «nomos» — qonun degan ma`noni anglatib, uy xo`jaligini yuritish qonuni, san`ati tarzida qo`llanilgan. o`sha paytda uy xo`jaligi natural xo`jalik bo`lib, iqtisodiy faoliyat yuritishning asosiy shakli bo`lgan. ksenofont o`zining «daromadlar haqida», «ekonomika» (xo`jalik haqida ta`limot) nomli asarlarida …

ning boy-kambag`allik darajasi er va unga ishlov beruvchi qullar (aristotelning iborasi bilan aytganda «gapiruvchi mehnat qurollari») miqdoriga bog`liq deb ko`rsatgan. qadimgi rim mutafakkirlari asosiy diqqat-e`tiborlarini miloddan avvalgi qishloq xo`jalik muammolariga, qullar mehnatini tashkil etish, erga mulkchilik masalalariga qaratishgan. ular orasida varron (miloddan avvalgi 116—27 yillar), m. katon (miloddan avvalgi 234—149 yillar), kolumella (miloddan bir asr avval) va boshqalar ajralib turadilar. milodning dastlabki ming yilligidan iqtisodiy fikr, iqtisodiy ta`limot rivojida din muhim rol o`ynadi. iqtisodiy qarashlarda tub o`zgarishlar yuz berdi. bu eng avvalo, quldorlikni qoralashda ko`rinadi. iqtisodiy qarashlarning rivojlanishida muqaddas kitoblar — «tavrot», «zabur», «injil» va, ayniqsa, «qur`on» katta ahamiyatga ega. ana shu davrda o`rta osiyoda iqtisodiy tafakkurning rivojlanishi buyuk allomalarimiz forobiy, ibn sino, beruniy, yusuf xos hojib, navoiy va boshqalarning nomi bilan bog`liq. ularning asarlarida iqtisodiy qarashlar bir butun holda berilgan bo`lsa-da, ular alohida diqqat-e`tiborga loyiq. forobiy (870—950) bilan ibn sino (980—1037) dunyoqarashlarida inson ehtiyojlari asosiy o`rin olgan. forobiyning fikricha, …

robiy va ibn sino fikrlarini davom ettirishi bilan birga, o`rta osiyoda birinchi marta pulni tadqiq qildi. pul almashuvning rivojlanishi natijasida kelib chiqqanini ko`rsatdi. iqtisodiy tafakkurning rivojlanishida yusuf xos hojib o`ziga xos o`rin tutadi. u o`zining «qutadg`u bilig» asarida jamiyatda mehnatning roliga baho beradi, moddiy ne`matlarning xususiyatlari, pul va uning vazifalarini aniq ko`rsatadi. sharqda iqtisodiy tafakkurning rivojlanishida amir temur va temuriylar hukmronligi davri ham o`ziga xos o`rin tutadi. buyuk o`zbek shoiri, mutafakkiri, davlat arbobi alisher navoiy o`zining qator asarlarida, chunonchi «munshaot» da o`z iqtisodiy qarashlarini bayon qiladi. u jamiyatning sotsial-iqtisodiy tuzilishi haqida o`z fikrini bildiradi. u davlat boyligining manbai soliq ekanligini, soliqni adolatli tarzda belgilash zarurligini uqtiradi, davlat moliyasi masalalariga katta ahamiyat beradi. zahiriddin muhammad bobur, mirzo bedil, mahtumqulilar ham o`z iqtisodiy qarashlari bilan tarixda iz qoldirishgan. sharqda o`zining iqtisodiy qarashlari bilan ajralib turgan arab mutafakkiri ibn xaldun iqtisodiy tafakkurning rivojlanishida alohida o`rin tutadi. u birinchi bo`lib tarixiy-ijtimoiy taraqqiyotning printsiplari haqida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyotning umumiy asoslari"

1355646643_41143.doc www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va tahlil uslubi 2. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti 3. iqtisodiyot nazariyasi fanining tahlil uslubi biz yashar ekanmiz, turli-tuman ne`matlarni iste`mol qilishimiz zarur. shuning uchun ham biz ularni ishlab chiqaramiz, ayirboshlaymiz, taqsimlaymiz va oxir-oqibatda iste`mol qilamiz. resurslarni cheklanganligi sharoitida esa har bir faoliyatimiz taqqoslash, tanlash va qaror qabul qilish bilan bog`liq. resurslarni cheklanganligi ulardan samarali foydalanishni obektiv zaruratga aylantiradi. iqtisodiy xayot esa nihoyatda murakkab va ko`p qirrali. maqsadga etishish uchun esa uni har taraflama chuqur o`rganishimiz zarur. iqtisodiy hayotni turli iqtisodiy fanlar o`rganadi. lekin ularning orasida iqtisodiy...

DOC format, 125.0 KB. To download "iqtisodiyotning umumiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyotning umumiy asoslari DOC Free download Telegram