ilmiy – texnik taraqqiyot va qishloq xo`jaligini intensivlashtirish

DOC 47.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355647203_41149.doc www.arxiv.uz reja: 1. qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning iqtisodiy mohiyati 2. fan, texnika taraqqiyoti va intensivlashtirish 3.qishloq xo`jaligining intensivlashtirish darajasi va iqtisodiy samaradorligini ifodalovchi ko`rsatkichlar qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning iqtisodiy mohiyati iqtisodiy fan ishlab chiqarishni rivojlantirishning ikki yo`lini bir-biridan farq qiladi. birinchi yo`l ekstensiv rivojlanish yo`li bo`lib, mahsulotlar ishlab chiqarish hajmining ko`payishi ishlab chiqarish jarayoniga yangi va yangi resurslar (yer, chorva mollarining soni va h.k.) jalb qilish hisobiga ta`minlanadi. bunda mahsulot hajmining ko`payishi asosanishlab chiqarish omillarining ko`payishi hisobiga yuz beradi.masalan, o`tgan yili xo`jalik 500gektar yerga don ekib, har gektaridan 40 sentnerdan, jami 2000 tonna yalpi hosil olgan edi. joriy yilda esa donli ekinlardan 3000 tonna yalpi hosil olindi. shu 3000 tonna hosilni olish uchun jami o`tgan yildagidan 100 gektar ko`p yoki 600 gektarga don ekiladi. hosildorlik esa joriy yilda ham 40 sentinerni tashkil qildi. mahsulot ishlab chiqarishni bu yil bilan ko`paytirish ekstensiv yo`l hisoblanadi. albatta, 600 gektar yerga 500 gektar yerga nisbatan …

h yo`lidir. qishloq xo`jaligining intensiv rivojlanishi – bir gektar yer yoki bir bosh chorva moliga sarflanayotgan mehnat va moddiy sarflarni oshirish evaziga mahsulot ishlab chiqarishni ko`paytirishdir. yer birligi yoki bir bosh chorva moligasarflanadigan mehnat va moddiy xarajatlar samarasiz o`sishi mumkin emas. intensiv rivojlanishning iqtisodiy mohiyati shundaki, sarflanayotgan mehnat va moddiy xarajatlarning o`sishi nisbatan olinayotgan mahsulot miqdori tezroq o`sishi kerak. boshqacha qilib aytganda, ishlab chiqarilayotgan mahsulotning bir birligi tannarxi nisbatan kamayib borishi lozim. masalan, o`tgan yili yetishtirilayotgan 2000 tonna donning hosildorligi 40 sentnerni har bir sentneri tannarxi 500 so`mni tashkil etadi, deb faraz qilaylik. joriy yilda don ekilgan xar gektar maydonga mehnat va moddiy sarflarni 10 foizga ko`p qildik. agarda hosildorlik ham 10foizga yoki undan kamga oshsa, intensiv rivojlanishning samarasi 0 ga yeng bo`lar edi. bu holda intensiv rivojlanishning iqtisodiy mohiyatini ko`rsatish imkoni yo`q. agarda sarflangan mehnat va moddiy xarajatlar o`sishiga nisbatan hosildorlik tezroq o`sgan bo`lsa, intensivlashtirishning iqtisodiy mohiyati ochilgan bo`lar …

er haydovchi traktor, ekish uchun ma`lum miqdordagi ekish agregati, hosilni o`rish uchun (donchilikda) kombaynlar bo`lishi kerak. har bir ekin turi uchun zarur mineral o`g`it miqdori belgilangan. agarda me`yordan ortiq mineral o`g`it solinadigan bo`lsa, ekining hosildorligiga salbiyta`sir etib, uning kamayishiga ham olib kelishi mumkin. bu, o`z navbatida, intensivlashtirishning ma`lum darajada cheklanganligidan dalolat beradi. bu masalaning yechimi fan – texnika taraqqiyotidadir. fan – texnika taraqqiyoti deganda fanning, texnianng va texnnig barqaror rivojlanib borishi tushiniladi. boshqacha qilib aytganda, fan – texnika taraqqiyoti – mavjud bilimlar natijasida ularning boyitilishi va boyitilgan bilim asosida yangi unimli texnikalar, progressiv texnologiyalarning yaratilishidir. oldingisiga qaraganda unimli texnika va texnalogiyalar yaratilishi natijasidagina intensivlashtirish cheksiz rivojlantirilishi mumkin. fanning rivojlanishi natijasida o`simlik va chorva hayvonlarining yangidan – yangi xususiyatlari ochilmoqda. natijada, ushbu yangi xususiyatlar talabidan kelib chiqqan holda texnologiyalar o`zgaradi va mahsulot ishlab chiqarish ko`payadi. bu borada fan – texnika taraqqiyotining ishlab chiqarishni intensivlashtirishga ta`siri cheklanmagan. ishlab chiqarishga qishloq xo`jaligi ekinlari …

samaradorligini ifodalovchi ko`rsatkichlar iqtisodiy fan intensivlashtirish ko`rsatkichlarini ikki bo`lib o`rganadi. birinchi guruhga intensivlashtirish darajasini ifodalovchi ko`rsatgichlar kiritiladi. bu ko`rsatgichlar intensivlashtirishning bir tomonini ifoda etadi. ya`ni, intensivlashtirish darajasi ma`lum ekin turi, chorva hayvonlari uchun tanlangan texnalogiya bo`yicha mehnat va moddiy xarajatlar sarfi oshirilishini ko`rsatadi. bu ko`rsatgichlarda bir gektar ekin maydoniga, bir bosh chorva hayvoniga sarflanayotgan (xarajatlaning) resurslarning miqdori ifoda etiladi. bularga quydagilar kiradi; 1. ekin maydoni birligiga to`g`ri keladigan asosiy aktivlar va aylanma mablag`larning miqdori. bu xo`jalikda mavjud asosiy aktivlar va aylanma mablag`larning o`rtacha yillik qiymatini yer (ekin maydoni, haydalanadigan yerlar yoki qishloq xo`jaligi yerlari) maydoniga bo`lish bilan aniqlanadi. 2. bir birlik yer maydoniga to`g`ri keladigan joriy xarajatlar miqdori. 3. bir birlik yer maydoniga to`g`ri keladigan jonli va buyumlashgan mehnatning umumiy miqdori. 4. bir birlik yerga to`g`ri keladigan energetik quvvatlar miqdori. 5. har 100 gektar yerga to`g`ri keladigan chorva mollarining bosh soni. ana shu ko`rsatgichlar tizimi intensivlashtirishning darajasini ifoda etadi. intensivlashtirishning …

htirishni doimiy rivojlantirish talab etiladi. qishloq xo`jaligida intensivlashtirish quydagi asosiy yo`nalishlarda olib boriladi: kimyolashtirish – qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning asosiy yo`nalishlaridan biridir. samarali mineral o`g`itlarni ishlab chiqrish, urug`larga kimyoviy ishlov berish, turli kasalliklar va zararkunandalarga qarshi kurashish va shu kabilar haqida gap borganda kimyolashtirishning juda katta ahamiyatga ega ekanligini bilamiz. kimyolashtirishsiz qishloq xo`jaligida sezilarli muvaffaqiyatga erishish mumkin emas. qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning boshqa bir yo`nalishi – ishlab chiqarishni mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirishdir. mehnat unimdorligini oshirish, ishlab chiqarishning samarali faoliyat ko`rsatishi ish jarayonlarini mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish darajasiga bog`liq. og`ir ish jarayonlarini mashinalar yordamida bajarish nafaqat iqtisodiy samaradorlikni oshiradi, balki og`ir ishlardan kishilarni ozod qilish, ijtimoiy masalani ham ma`lum darajada ijobiy hal etishga olib keladi. qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning boshqa bir yo`nalishi ishlab chiqarishni elektrlashtirishdir. elektr imkoniyatlaridan foydalanmasdan ishlab chiqarishning bugingi rivojini ko`rish mumkin emas. ham intensivlashtirish yo`nalishlaridan biridir. kadrlarning malakasini, bilimini oshirish ham eng kerakli yo`nalishlar sifatida yuzaga chiqadi. xulosa qilib aytganda, yetishtiriladigan mahsulot miqdori …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy – texnik taraqqiyot va qishloq xo`jaligini intensivlashtirish"

1355647203_41149.doc www.arxiv.uz reja: 1. qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning iqtisodiy mohiyati 2. fan, texnika taraqqiyoti va intensivlashtirish 3.qishloq xo`jaligining intensivlashtirish darajasi va iqtisodiy samaradorligini ifodalovchi ko`rsatkichlar qishloq xo`jaligini intensivlashtirishning iqtisodiy mohiyati iqtisodiy fan ishlab chiqarishni rivojlantirishning ikki yo`lini bir-biridan farq qiladi. birinchi yo`l ekstensiv rivojlanish yo`li bo`lib, mahsulotlar ishlab chiqarish hajmining ko`payishi ishlab chiqarish jarayoniga yangi va yangi resurslar (yer, chorva mollarining soni va h.k.) jalb qilish hisobiga ta`minlanadi. bunda mahsulot hajmining ko`payishi asosanishlab chiqarish omillarining ko`payishi hisobiga yuz beradi.masalan, o`tgan yili xo`jalik 500gektar yerga don ekib,...

DOC format, 47.5 KB. To download "ilmiy – texnik taraqqiyot va qishloq xo`jaligini intensivlashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy – texnik taraqqiyot va qi… DOC Free download Telegram