buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton

PPTX 10 pages 69.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.8 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

davronbekova zuhrajon buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton reja: isaac newtonning ilmiy va matematik yutuqlari haqida qisqacha ma'lumot. integral va differensial hisobni yaratishdagi roli. neytonning ilm-fan va matematikaga qo'shgan hissasining uzun muddatli ta'siri. isaak nyuton - (inglizcha: isaac newton) ingliz fizigi va matematigi, klassik mexanikaning asoschisi isaak nyuton tarixdagi eng mashhur olimlardan biri. nyuton 1643 –yil 4-yanvarida angliyaning linkolnshir shahrida fermer oilasida tugʻildi. u kembrij universitetining matematika fakultetiga oʻqishga kirdi va uni 1665-yil tamomladi. oʻsha yili chuma epidemiyasi kasalligi keng tarqala boshladi va bu kasallik kembrij shahrigayam yetib keldi, natijada universitet yopildi. keyinchalik nyuton oʻz shahri linkolnshirga qaytdi. 1668-yilda nyutonga magistr unvoni, berildi va shundan soʻng u kembridj universitetida fizika-matematika kafedrasiga boshchilik qila boshladi. 1672-yilda u london qirollik jamiyatining aʼzosi qilib saylandi, 1703-yilgacha esa uning prezidenti boʻldi. isaak nyutonning ilm-fanga, xususan matematika, fizika faniga qoshgan hissasi benihoyat ulkandir. u fizika va matematika fanlariga juda koʻplab qonunlarni va teoreyalarni kiritdi. harakat …

2 / 10

yorug’lik va ranglarning yangi nazariyasi” (1672) nomli optikaga oid qarashlarini bayon qildi. bu ish qizg’in bahsga sababchi bo’ldi. nyutonning yorug’lik tabiati haqidagi korpuskulyar qarashlariga ingliz olimi r.guk qarshi chiqdi. u vaqtda nyuton yorug’lik haqidagikorpuskulyar va to’lqin tasavvurlarni o’z ichiga oluvchi gipotezani olg’a surdi. 1704-yilda nyuton o’zining ko’plab mehnati natijasida yozgan “optika” deb nomlangan kitobini chiqardi. unda yorug’likning xususiyatlari, uning tarkibi, umuman olganda bu kitob optikaga bag’ishlangan edi. nyutonning optika sohasidagi tajribalaridan biri, u quyosh nurini shisha prizma orqali qorong’i xonaga o’tkazib spektrdagi 7 xil rangni hosil qildi. u shuni isbotladiki: oq yorug’lik tarkibida 7 xil rang mavjud ekan. nyuton barcha sayyoralar quyosh atrofida aylanishini ilmiy ravishda isbotlab, keplerning sayyoralar harakati haqidagi qonunlarini tasdiqladi. nyuton matematika faniga koʻplab qonunlar kiritdi, masalan, kombinatorika elementlari, guruhlash, yoki sonlarni oʻrnini almashtirishdagi usullar soni va hokazolarni fanga kiritdi. aytishlaricha, nyuton yoshligidan oʻta kamgap inson boʻlgan ekan. hech qanday ortiqcha yoki behuda gaplar aytishni xush koʻrmas …

3 / 10

ruglikdagi dispersiya, difraksiya, yorugʻlikning qutblanishi va boshqa hodi-salarni yoritgan. u birinchi boʻlib yorugʻlikning toʻlqin uzunligini oʻlchagan. n. "natural filosofiyaning matematik negizlari" ("negizlar"; 1687) n.ning eng muxim ilmiy asari hisoblanadi. u bu asarida oʻzidan ilgari oʻtgan olimlar (g.galiley, r.dekart, i.kepler, x.gyuygens, r.guk, e. gatey va boshqalar) hamda oʻzi erishgan ilmiy natijalarni umumlashtirgan va klassik fizikaning asosi boʻlgan yer va osmon mexanikasi sistemasini yaratgan va osmon jismlarining harakat nazariyasini ishlab chiqqan; klassik mexanikaning asosiy tushunchalari — massasi va zichligiga ekvivalent boʻlgan materiya miqdoriga; impulsiga ekvivalent boʻlgan harakat miqdoriga va kuchning har xil turiga taʼrif bergan; oʻzining 3 mashhur "aksioma yoki harakat qonunlari": inersiya qonuni (n.ning birinchi qonuni), taʼsir va aks taʼsir konuni (uchinchi qonuni)ni taʼriflagan. n. barcha sayyora va kometalarning quyoshga, yoʻldoshlarning esa sayyoralarga ular orasidagi masofa kvadratiga teskari boʻlgan kuch bilan tortishishini asoslab bergan. u butun olam tortishish qonunidan kepler qonunlari kelib chiqishini isbotlagan. n. bu asarida oy harakatining oʻziga xos …

4 / 10

chga umumlashtirgan, hisoblash matematikasi sohasida tenglamalarni taqribiy yechish usuli va interpolyasiya formulasini topgan. uning algebra va geom.ga oid boshqa ishlari ham muhim. nuyuton fizika va kimyoning koʻp sohalariga katta taʼsir koʻrsatdi. baʼzi optik va kimyoviy hodisalarni tushuntirishda n. mexanik modellardan foydalandi. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton"

davronbekova zuhrajon buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton reja: isaac newtonning ilmiy va matematik yutuqlari haqida qisqacha ma'lumot. integral va differensial hisobni yaratishdagi roli. neytonning ilm-fan va matematikaga qo'shgan hissasining uzun muddatli ta'siri. isaak nyuton - (inglizcha: isaac newton) ingliz fizigi va matematigi, klassik mexanikaning asoschisi isaak nyuton tarixdagi eng mashhur olimlardan biri. nyuton 1643 –yil 4-yanvarida angliyaning linkolnshir shahrida fermer oilasida tugʻildi. u kembrij universitetining matematika fakultetiga oʻqishga kirdi va uni 1665-yil tamomladi. oʻsha yili chuma epidemiyasi kasalligi keng tarqala boshladi va bu kasallik kembrij shahrigayam yetib keldi, natijada universitet yopildi. keyinchalik nyuton oʻz shahri linkolnshirga ...

This file contains 10 pages in PPTX format (69.8 KB). To download "buyuk olimlar tadqiqotlarida matematika isaak nyuton", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk olimlar tadqiqotlarida ma… PPTX 10 pages Free download Telegram