tish

DOCX 5 pages 18.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

tish nima o’zi. tish — odam va koʻpchilik jagʻ ogʻizli umurtqali hayvonlar ogʻiz boʻshligʻi (baʼzi balikdar halqumi)dagi suyak tuzilma; ovqatni tishlab uzib olish, chaynash va tutib turish uchun xizmat qiladi. odamda bundan tashqari, baʼzi tovushlarni talaffuz etishda ham qatnashadi. embrional rivojlanish davrida tish epitelial burmalar — tish plastinkalaridan hosil boʻladi. homiladorlikning 5haftasidayoq homilada tish shakllana boshlaydi. tishlar ketma-ket joylashib, tish yoyi yoki qatorini hosil qiladi. katta yoshdagi kishilarda har bir tish qatorida shakli va ildizlar soni bilan bir-biridan farq qiladigan 16 ta tish: 4 ta kesuvchi, 2 ta qoziq, 4 ta kichik jagʻ va 6 ta katta jagʻ tish joylashgan. yuqori va pastki tish qatorlari maʼlum munosabatda jipslashadi. odatda, sut va doimiy tishlar boʻladi. sut tishlar doimiy tishlar shakliga oʻxshash, lekin kichik va ildizi birmuncha kaltaroq; ular emizikli yoshda yorib chiqadi va doimiy tishlar bilan almashguncha, yaʼni 12— 13 yoshgacha turadi. bolalar tishining shakllanishida ayolning homiladorlik davrida sifatli ovqatlanishi va …

2 / 5

rlar, nervlar va har xil hujayralardan tuzilgan; pulpada tish dagi qattiq toʻqimalarning moddalar almashinuviga yordam beradigan hujayralar — odontoblastlar bor; ulardan kanalchalar orqali dentin ichiga kirib boruvchi shoxchalar (tarmokchalar) chiqadi. https://uz.wikipedia.org/wiki/odam https://uz.wikipedia.org/wiki/go%ca%bbdak https://uz.wikipedia.org/wiki/hayvonlar tish kurtagida birinchi dentin, keyin emal hosil boʻladi. avval ular, asosan, organik moddalardan iborat oʻziga xos toʻqimadan tuzilgan boʻlib, keyinchalik homiladorlikning 5oyi oxiriga kelib, bu oraliq moddalarga mineral moddalar, asosan, kaltsiy tuzlari singiy boshlaydi. mineral tuzlar kristall holida oʻtirib, emal va dentinga qattiqlik beradi. sut hamda doimiy tishlarning dentin va emaldan tuzilgan koronkasi tish chiqishidan oldinoq shakllanib boʻlgan boʻladi. emal juda qattiq boʻlib, tarkibida 96% gacha, dentinda esa 72% cha anorganik (mineral) moddalar bor. tish chiqishi maʼlum muddat va tartib asosida boʻladi. bolalarda birinchi boʻlib pastki, keyin yuqori kesuvchi tishlar chiqadi (6—8 oygacha); bola 8—12 oyligida avval pastki yon, keyin yuqorigi yon kesuvchi tishlar chiqadi. soʻngra tartib bilan birinchi jagʻ (12— 16 oy), qoziq (16—20 oy) va …

3 / 5

oshda yon kesuvchi tishlar, 12—14 yoshda qoziq va kichik jagʻ tish sut tishlar oʻrniga almashinib chiqadi. ikkinchi katta jag tish 14 yoshda, akd tish esa, odatda, 16 dan 25 yoshgacha chiqadi. doimiy tishlar chiqishidan oldin sut tishlar ildizi soʻrila boshlaydi; bu chiqib kelayotgan doimiy tishlar koronkasi tegib turgan yerdan boshlanadi. odatda, tish ovqatni uzib olish va chaynash funksiyasini bajaradi. chaynash ovqat hazm qilishning boshlanishi boʻlib, ovqatni tish bilan maydalash va soʻlak bilan aralashtirishdan iborat. soʻlak tarkibidagi fermentlar taʼsirida ogʻiz boʻshligʻida ovqatni hazm qilish boshlanadi. ovqatni ogʻizda yaxshilab maydalash meʼdada uning toʻla gʻazm boʻlishiga imkon beradi. tish butunligi buzilsa yoki ogʻriydigan boʻlib qolsa, ovqat hazm qilish ham izdan chiqadi. tish anomaliyasi (tishning qingʻirqiyshiq oʻsishi) har xil boʻladi: ayrimlari faqat xunuk koʻrinsa (kosmetik nuqson), boshqalarida chaynash buzilishi mumkin. masalan, bir guruh tishning tugʻma boʻlmasligi yuz tuzilishini oʻzgartirib yuboradi. baʼzan ayrim doimiy tish shakllanib boʻlgan boʻlishiga qaramay, chiqmasdan jagʻ ichida qolib ketadi (retinirlangan …

4 / 5

ʻliq chiqib ulgurmagan tish koronkasini qoplab turgan milk yalligʻlanadi, oʻz vaqtida davo qilinmasa, yalligʻlanish jagʻ suyagi pardasiga tarqaladi (qarang periostit). tishning shakllanishi va chiqishi davrida oʻzgarishlar boʻlsa, bolani stomatolog vrachga koʻrsatish zarur, u kasallanish sababini aniklab, tegishli davo tayinlaydi; lozim boʻlsa, soha mutaxassislari jalb etiladi. tish paydo boʻlishi va shakllanishi davrida bola organizmida moddalar almashinuvining buzilishi (oʻtkir infeksiya, toʻliq ovqatlanmaslik) natijasida tishning qattiq toʻqimasi toʻla rivojlanib ulgurmaydi (bu emal gipoplaziyasi deb ataladi). baʼzan dentin emal bilan qoplanmay qoladi. bundam tish, odatda, "ogrimaydi", lekin chirigan boʻladi, shuning uchun bolani vaqtvaqti bilan stomatolog vrachga koʻrsatib turgan maʼqul. https://uz.wikipedia.org/wiki/periostit tish shikastlaridan uning qimirlab qolishi (tushishi), koronkasining bir kismi chetnashi, ildizi sinishi koʻproq uchraydi. bunda tish qattiq ogʻrib, atrofidagi toʻqimalar shishadi. tish shikastlanganda oʻz vaqtida stomatolog vrachga murojaat qilish kerak. tish yangi shikastlanganda davo qilinsa, uning ildizi saqlab qolinadi. tish kasalliklaridan eng koʻp tarqalgani uning chirishidir (qarang tish chirishi). tish kasalliklarining vujudga kelishida tishda …

5 / 5

lab boʻlmagan takdirdagina olib tashlanadi. tish chirishidan tashqari flyuoroz, tishning patologik siyqalanishi va gipersteziyasi (sezuvchanligi ortishi) kabi kasalliklari ham uchraydi. tish flyuorozi ichiladigan suvda ftor miqdori ortib ketishi bilan boglik, boʻlib, uning oldini olish uchun suv ftorsizlantiriladi. tishni va ogʻiz boʻshligʻini toʻgʻri parvarish qilish tish kasalliklarining oldini olish va oʻz vaqtida davolash imkonini beradi; yilda 2 marta stomatolog vrachga koʻrinib, u tavsiya etgan turli profilaktik chora va davoni bekamu kust bajarish tish holatini yaxshi saqlashda muhim rol uynaydi. chirigan sut tishlarni erta olib tashlash yoki doimiy tish kurtagining sut tish atrofidagi yalligʻlanish oqibatida irib, yoʻqolib ketishi sabab boʻladi. baʼzan "ortiqcha" tish chiqadi yoki zich joylashib qoladi, koʻpincha markaziy kesuvchi tish orasida katta oraliq — diastema boʻladi; agar tish oʻrni boʻlmasa tishlar oʻz qatori tashqarisidan chiqadi.tishning juda. erta yoki kech chiqishi tish chiqishi buzilganligidan darak beradi. tishning kech chiqishi koʻproq nimjon (meʼdaichak funksiyasi buzilgan, zotiljam, raxit boʻlgan) bolalarda kuzatiladi. koʻpincha jagʻ …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tish"

tish nima o’zi. tish — odam va koʻpchilik jagʻ ogʻizli umurtqali hayvonlar ogʻiz boʻshligʻi (baʼzi balikdar halqumi)dagi suyak tuzilma; ovqatni tishlab uzib olish, chaynash va tutib turish uchun xizmat qiladi. odamda bundan tashqari, baʼzi tovushlarni talaffuz etishda ham qatnashadi. embrional rivojlanish davrida tish epitelial burmalar — tish plastinkalaridan hosil boʻladi. homiladorlikning 5haftasidayoq homilada tish shakllana boshlaydi. tishlar ketma-ket joylashib, tish yoyi yoki qatorini hosil qiladi. katta yoshdagi kishilarda har bir tish qatorida shakli va ildizlar soni bilan bir-biridan farq qiladigan 16 ta tish: 4 ta kesuvchi, 2 ta qoziq, 4 ta kichik jagʻ va 6 ta katta jagʻ tish joylashgan. yuqori va pastki tish qatorlari maʼlum munosabatda jipslashadi. odatda, sut va doimiy tishla...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.7 KB). To download "tish", click the Telegram button on the left.

Tags: tish DOCX 5 pages Free download Telegram