umumiy embriologiya asoslari

DOCX 128.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1538899489_72695.docx umumiy embriologiya asoslari reja: 1. jinsiy hujayralar (gametalar) 2. erkaklar jinsiy hujayrasi-spermatozoidning tuzilishi 3. ayollar jinsiy hujayrasi-tuxum hujayraning tuzilishi embriologiya yunon. embryon - homila va logia - ta’limot demakdir. ammo bu nom shu fanning mazmunini to`la ta’riflay olmaydi. embriologiya fani tuxum hujayralarining otalanishidan tortib, tuxum qo`yuvchilarda homilaning tuxum qobig`idan chiqquncha, tirik tu-g`uvchilarda esa homilaning tug`ilguncha bo`lgan davridagi hamma jarayonlarni ta’riflab beradi. shuningdek, embriologiya fani pushtdan oldingi, ya’ni j i n s i y hujayralarning rivojlanishi hamda homila tug`ilganidan keyingi dastlabki davrni ham o`rganadi. chunki taraqqiyoti mutlaqo tuxum qobig`ida yoki tug`ilguncha tugallanib, so`ngra rivojlanmaydigan birorta organizm yo`q. sut emizuvchilarda organlarning tuzilishi va funksiyasy voyaga yetgan organizmning a’zolari holatini tug`ilgandan so`ng ma’lum vaqt o`tgandan keyingina egallaydi. embriologiya organizmning normal individual taraqqiyoti va patologik holatlarda embrion rivojlanishinyng buzilishsabablarini va ularning oldini olish yo`llarini o`rganadi. shuning uchun embriologiya organizmlarning individual taraqqiyoti - ontogenezning bir qismi hisoblanadi. embriologiya hamma hujayrali organizmlar rivojlanishining umumiy qonuniyatlaridan …

logiyadir. a. o. kovalevskiy, i. i. mechnikov, e. gekkel va boshqalarning izlanishlari natijasida qiyosiy embriologiya evolyutsion mazmunga ega bo`ldi. evolyutsion nazariyani asoslashda muhim rol o`ynagan evolyutsion embriologiya dastlab qiyosiy-tasviriy embriologiyadan kelib chiqdi. keyinchalik tajriba usuli embriologiyaning asosiy usuli bo`lib qoldi. k. f. volf, x. i. pander va k. m. ber zamonaviy embriologiyaning asoschilaridan hisoblanadi. darvinning evolyutsion targ`iboti embriologiya masalalariga materialistik yondoshish uchun zamin yaratdi. rus olimlaridan i. i. mechnikov (1845-1916) va a. o. kovalevskiy (1840-1901) darvinning evolyutsion nazariyasi bilan qurollanib embriologiyaga ko`pgina yangiliklar kiritdilar. ular umurtqasiz va sodda umurtqali hayvonlarni o`rganib, turli sinf hayvonlar embrional takomil davomida o`xshash davrlarni boshdan kechirishlarini (masalan, embrional varaqlarni) ko`rsatib berdilar. bu bilan hayvonot dunyosining birligi yana bir bor tasdiqlandi. i. i. mechnikov va a. o. kovalevskiyning bu tadqiqotlari evolyutsion gistologiya va embriologiyaga asos bo`ldi. hayvon organizmi individual taraqqiyotining hamma jarayonlarini 3 davrga bo`lish mumkin. 1. taraqqiyotning homiladan oldingi davri - bu jinsiy hujayralarning rivojlanishi …

ermatozoidning boshchasi uncha katta bo`lmagan zich yadro va sitoplazmaning yupqa qavatidan tashkil topgan. boshchaning oldingi yarmida g`ilofcha (akroblast) joylashib, uning ichida bevosita boshchaning oldingi uchida akrosoma (yunon. acron - ustki, soma - tanacha) zich tanacha shaklida yotadi (32-rasm). akrosoma urug`lanish uchun zarur tuzilma bo`lib, u o`zida ko`p miqdorda tuxum hujayra qobig`ini yemiradigan gialuro nidaza fermentini saqlaydi. spermatozoidning bo`yin qismida, yadroning orqa qutbi sohasida proksimal sentriola joylashib, u silindrsimon shaklga ega. urug`lanish vaqtida proksimal sentriola tuxum hujayraga o`tadi va urug`langan tuxum hujayraning yoki zigotaning bo`linishida ishtirok etadi. yadrodan birmuncha uzoqda bo`lgan distal sentriola ikki bo`lakdan iborat. uning tayoqchasimon ko`rinishga ega bo`lgan birinchi yarmi bo`yin chegara sini hosil qiladi va undan spermatozoidning tanasi orqali dumchasiga o`tuvchi o`q ip boshlanadi. distal sentriolaning halqasimon shaklga ega bo`lgan ikkinchi bo`lagi esa tana oxirida joylashadi. shunday qilib, spermatozoidning tanasi distal sent-riolaning tayoqchasimon va halqasimon bo`laklari orasida joylashgan tuzilmalardan iborat. bu yerda o`q ip atrofida spiral holatda …

da o`q ip atrofida spiralsimon ko`rinishda nozik nplar joylashib, ularni kortikal spiral deb nomlashadi. uq ip kiprikchalarning o`q ipiga o`xshash bo`lib, klassik tuzilishga ega. u gomogen matriksda joylashgan, 10 juft mikro-naychadan iborat bo`lgan tutamdir. bunda 9 juft mikronaychalar o`q ipning periferiyasida yotsa, 1 jufti markazda joylashadi. dumchaning oxirgi bo`limi asta-sekin to`g`ri joylanishini yo`qo tib boruvchi juda ingichka o`q ipchadan tashkil topgan. oxirgi bo`limning o`q ipi tashqi tomondan faqatgina plazmalemma bilan o`ralgan. urug`lanish jarayonida spermatozoidlar 3 asosiy vazi-fani bajaradi: 1) bo`lg`usi organizmga otalik genlarini uzatadi; 2) o`zining maxsus harakat apparati yordamida tuxum hujayra bilan to`qnashishni ta’minlaydi va tarkibidagi gialuronidaza fermenti yordamida tuxum hujayraga spermatozoidning boshchasi va bo`yin qismining kirishini yengillashtiradi; 3) tuxum hujayraga urug`langan tuxum hujayraning bo`linishi uchun zarur bo`lgan sentrosomani olib kiradi. 32- rasm. spermatozoid tuzilishi. 33-22. elektron mikrofotogramma. 33 - 19. o`rta qismining ko`ndalang kesmasi. x54.000. 33-20. tana qismining turli sohalaridan olingan ko`ndalang kesmalar. x40.000 33- 21. dum qismining …

60 mkm ga teng. spermatozoidning siljishi uning dum harakati bilan bajariladi. odam spermatozoidn minutiga 1-2 mm tezlik bilan harakat qiladi. bachadon bo`ynidan to tuxum yo`lining oxirigacha bo`lgan oraliqni spermatozoid taxminan 3 soat mobaynida bosib o`tadi. spermatozoid yashashga o`ta chidamliligi bilan ajralib turadi. urug`donda va uning ortig`ida ular oylab tirik saqlanadi, murdada esa ular o`zining harakatchanligini 2-3 kungacha saqlab qoladi. tanadan tashqarida, ya’ni termostatda urug`lantirishga qobiliyatli holatda bir haftadan ortiq saqlash mumkin. ularning uzoq muddat yashashi muhitning phiga, temperaturaga, urug` suyuqlig`idagi spermatozoidlarning kontsentratsiyasiga va boshqa shu kabi faktorlarga bog`liq. ayollar jinsiy hujayrasi-tuxum hujayraning tuzilishi tuxum hujayra hamma hujayralar uchun umumiy belgilardan tashqari, bir qator o`ziga xos xususiyatlarga ega. bularga quyidagilar kiradi. 1. yangi organizmning taraqqiyoti uchun zarur bo`lgan oziqa moddalarning ko`p yoki kam miqdorda bo`lishi. 2. sitoplazma (tuxum hujayrada ooplazma)ning periferik kismida yuzaki yoki kortikal (cortex - po`st) qavatni va tuxum hujayrani qoplab turuvchi va uni tashqi muhit zararli ta’si-rotlaridan himoya …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy embriologiya asoslari"

1538899489_72695.docx umumiy embriologiya asoslari reja: 1. jinsiy hujayralar (gametalar) 2. erkaklar jinsiy hujayrasi-spermatozoidning tuzilishi 3. ayollar jinsiy hujayrasi-tuxum hujayraning tuzilishi embriologiya yunon. embryon - homila va logia - ta’limot demakdir. ammo bu nom shu fanning mazmunini to`la ta’riflay olmaydi. embriologiya fani tuxum hujayralarining otalanishidan tortib, tuxum qo`yuvchilarda homilaning tuxum qobig`idan chiqquncha, tirik tu-g`uvchilarda esa homilaning tug`ilguncha bo`lgan davridagi hamma jarayonlarni ta’riflab beradi. shuningdek, embriologiya fani pushtdan oldingi, ya’ni j i n s i y hujayralarning rivojlanishi hamda homila tug`ilganidan keyingi dastlabki davrni ham o`rganadi. chunki taraqqiyoti mutlaqo tuxum qobig`ida yoki tug`ilguncha tugallanib, so`ngra ri...

DOCX format, 128.5 KB. To download "umumiy embriologiya asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy embriologiya asoslari DOCX Free download Telegram