urug’lanish

DOCX 159.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1538900284_72696.docx urug’lanish reja: 1. maydalanish 2. gastrulyatsiya va o’q organlarning hosil bo’lishi 3. provizor organlarning hosil bo’lishi hayvonlarda va odamlarda embrional taraqqiyotni 4 davrga bo`lib o`rganiladi: 1. urug`lanish davri - zigotaning hosil bo`lishi bilan tugaydi. 2. maydalanish davri - blastula yoki homila pufagining hosil bo`lishi bilan tugaydi. 3. gastrulyatsiya davri. 4. organogenez va gistogenez. to`qima va organlarni, shuningdek, homila qobiqlari yoki muvaqqat organlarning hosil bo`lishi. urug`lanish erkak va ayol jinsiy hujayralari - gametalarning qo`shilishidan iborat. urug`lanishi 2 xil bo`ladi: tashqi va ichki. ko`pchilik suv hayvonlari o`zlarining tuxum va urug`larini suvga tashlaydi va jinsiy gametalar suvda qo`shiladi. gametalarning bunday sodda qo`shilish usuliga tashqi urug`lanish deyiladi. jinsiy gametalarning urg`ochi hayvonning jinsiy yo`llarda qo`shilishiga ichki urug`lanish deyiladi. tuxum hujayraning bitta spermatozoid bilan urug`lanishiga monospermiya, ko`p spermatozoidlar bilan urug`lanishiga polispermiya deyiladi. polispermiya teloletsital tuxum hujayrali hayvonlarda uchraydi. lekin polispermiya ro`y bergan taqdirda ham tuxum hujayra bilan faqat bitta spermatozoid qo`shiladi, qolganlari esa teloletsital tuxumning …

i glikozaminoglikan erib ketadi. spermatozoid boshchasi, bo`yni va tanasi tuxum hujayraga kirib, dumi tashqarida qoladi (36-rasm). spermatozoid tuxum hujayraga kirgach, kortikal granulalar boshqa spermatozoidlarning kirishiga to`sqinlik qiluvchi urug`lanish qobig`ini hosil qiladi. polispermiyada esa sariqlik pardasi bilan tuxum hujayra qobig`i orasida sariqlik bo`shlig`i hosil bo`lib, bu yerda sariqlik membranasidan o`tgan spermatozoidlarning bir qismi halok bo`ladi. shu davrdan boshlab urug`lanishning ichki fazasi boshlanadi va quyidagicha ta’riflanadi: hujayraning yadrosidan iborat bo`lgan spermatozoidning boshchasi sitoplazmaga kirganidan so`ng shishadi va tuxum hujay-raning yadrosiga nisbatan 180° ga buriladi. natijada, spermatozoidning sentrosomadan iborat bo`lgan bo`yni oldinda bo`lib qoladi va tuxum hujayrasining yadrosi tomon harakatlanadi. sentrosoma atrofida axromatin to`ri hosil bo`ladi. tuxum hujayraning yadrosi ham shishadi va spermatozoidning yadrosi tomon harakatlanadi, ikki ,yadro birlashib, zigota deb ataluvchi urug`langan tuxum hujayra hosil bo`ladi. shunday qilib, urug`-lanish jarayonida spermatozoid tuxum hujayraga ota organizmi-ning irsiy belgilarini saqlovchi yadrodan tashqari sentrosoma va m i t o x o n d i y …

ish egatining 4 turi tafovut qilinadi: 1) meridional egat - zigotaning meridional chizig`idan o`tadi; 2) ekvatorial egat zigotaning ekvator chizig`idan o`tadi; 3) longitudinal egat - zigotaning ekvatoriga parallel o`tadi; 4) tangentsial egat - tangentsial yo`nalishda o`tadi. zigotaning maydalanish jarayoni tuxum hujayraning sitoplazmasidagi oziqa miqdoriga bog`liq, negaki, oziqa moddaning ko`pligi maydalanishni qiyinlashtiradi yoki unga qarshilik ko`rsatadi. shunga ko`ra umurtqali hayvonlarda tuxum hujayra maydalanishining 2 turi farqlanadi. 1. goloblastik yoki to`liq maydalanish. bunda tuxumning hammasi maydalanadi va maydalanish egati ham animal, ham vegetativ qutblardan o`tadi. goloblastik maydalanish o`z navbatida 2 turga bo`linadi: a) to`liq, tekis maydalanish (37-rasm, a). bunday maydalanish natijasida hosil bo`layotgan blastomerlarning hammasi taxminan bir xil kattalikka ega bo`ladi. bunday maydalanish lansetnikning izoletsital tuxumiga xosdir; b) to`liq notekis maydalanishda (37-rasm, b) tuxum hujayraning hammasi maydalanadi. lekin vegetativ qutbda sariqlik moddasi ko`p bo`lganligi sababli bu qutbdagi maydalanish animal qutbning maydalanishidan orqada qoladi. animal qutb blastomerlari tezroq bo`linganligi sababli sariqlikka boy bo`lgan …

ayralarida kuzatiladi. meroblastik yoki qisman maydalnish. bu usulda tuxum hujayraning pusht gardishidan iborat animal qutbigina maydalanishda ishtirok etib, buni diskoidal maydalanish ham deyiladi. tuxum hujayraning oziq moddadan iborat bo`lgan vegetativ qutbi esa maydalanmaydi. bu yo`l bilan baliqlar, qushlar va reptiliylarning poliletsital tuxumlari maydalanadi (37-rasm, v). maydalanish homila pufagi yoki blastulaning hosil bo`lishi bilan tugaydi. lansetnikda va amfibiylarda kuzatiladigan tipik blastulalarda blastoderma deb ataluvchi devori va bo`shliq - blastotsel farqlanadi (38-rasm, a). bundan tashqari, blastulaning tomi, tubi va qirg`oq zonalari farqlanadi. lansetniklarda maydalanish faqat uch xil egatlar (meridional, ekvatorial, longitudinal egatlar) orqali o`tgani uchun blastoderma bir qavatli bo`ladi. amfibiylarda maydalanish jarayonida yana tangensial egat ham o`tganligi uchun blastoderma ko`p q avatli bo`ladi (38-rasm, b). notekis maydalanish natijasida blastulaning tomi va qirg`oq zonalari mayda, tubi esa blastotselga bo`rtib chiquvchi sariqlikka boy bo`lgan (davom etuvchi) yirik blastomerlardan iborat. 38-rasm. blastula turlari. a-lantsetnikning bir qavatli blastulasi; b-amfibiyalarnining ko`p qavatli blastulasi; v- skatning disk shaklidagi …

da yotuvchi qirg`oq blastomerlari farqlanadi. qirg`oq blastomerlarining bir qismi sariqlik entodermasini hosil qilishda, qolganlari esa ortiqcha spermatozoidlar kabi merotsitlarga aylanib sariqlikning rezorbtsiyasida ishtirok etadi. sut emizuvchilarda va odamda maydalanishning boshidayoq bir xil bo`lmagan oqish va qoramtir blastomerlar hosil bo`ladi (38-rasm, g). maydalanish natijasida blastotsel hosil bo`lmay, balki zich blastula yoki sterroblastula shakllanadi. unda trofoblast deb nomlanuvchi bir qavat bo`lib joylashgan periferik oqish blastomerlar va embrioblast deb nomlanuvchi markaziy qoramtir blastomerlar farqlanadi. trofoblastlar pushtni oziqlantirishda, embrioblastlar esa pusht rivojlanishida ishtirok etadi. sterroblastula bosqichida pusht bachadonga o`tib, uning shilliq qavatiga yopishadi (implantatsiya). bachadonning shilliq qavatidan sterroblastulaga suyuqlik kiradi va hujayra elementlarini ikki tomonga suradi. natijada sterroblastula homila pufagiga aylanadi. uning devori bir qavat trofoblast hujayralaridan tuzilgan bo`lib, ichida, qutblardan birida, embrioblast - homila tuguni joylashadi. blastulaning hosil bo`lishi bilan homila taraqqiyotining ikkinchi davri tugallanadi va 3-davr - gastrulyatsiya boshlanadi. gastrulyatsiya va o’q organlarning hosil bo’lishi gastrulyatsiya mobaynida homila varaqlari va o`q organlarining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "urug’lanish"

1538900284_72696.docx urug’lanish reja: 1. maydalanish 2. gastrulyatsiya va o’q organlarning hosil bo’lishi 3. provizor organlarning hosil bo’lishi hayvonlarda va odamlarda embrional taraqqiyotni 4 davrga bo`lib o`rganiladi: 1. urug`lanish davri - zigotaning hosil bo`lishi bilan tugaydi. 2. maydalanish davri - blastula yoki homila pufagining hosil bo`lishi bilan tugaydi. 3. gastrulyatsiya davri. 4. organogenez va gistogenez. to`qima va organlarni, shuningdek, homila qobiqlari yoki muvaqqat organlarning hosil bo`lishi. urug`lanish erkak va ayol jinsiy hujayralari - gametalarning qo`shilishidan iborat. urug`lanishi 2 xil bo`ladi: tashqi va ichki. ko`pchilik suv hayvonlari o`zlarining tuxum va urug`larini suvga tashlaydi va jinsiy gametalar suvda qo`shiladi. gametalarning bunday sodda qo`shil...

DOCX format, 159.0 KB. To download "urug’lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: urug’lanish DOCX Free download Telegram