ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri

PPTX 353,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1711061486.pptx ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri reja: 1. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari. 2. ionlashtiruvchi nurlanishlarning inson organizmiga biologik ta`siri. 3. ionlashtiruvchi nurlanishlarni me`yorlash (normalash) 4. ionlashtiruvchi nurlanishlardan muhofazalanish chora-tadbirlari. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari bir qancha ilmiy tekshirish muassasalarida va sanoat korxonalarida har xil maqsadlar uchun radioaktiv moddalardan foydalaniladi. masalan, mashinasozlik sanoatida radioaktiv moddalardan quyma detallardagi kamchiliklarni va payvand qilingan joylarning va detallarning sifatini aniqlashda keng qo`llaniladi. kristallsimon moddalarning tarkibini tahlil qilish, ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish va avtomatlashtirishda ham radioaktiv nurlar yaxshi natija beradi. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari ionlashgan nurlar inson organizmiga zararli ta`sir ko`rsatib, ogâir kasalliklarning kelib chiqishiga sababchi bulishi mumkin. uning ta`sirida inson ogâir kasallik hisoblanadigan nur, oq qon kasalligi va har xil xavfli shishlar, teri kasalliklariga duchor bulishi mumkin. shuningdek ionlashgan nurlar ta`sirida genetik ta`sirlanish, ya`ni keyingi avlodlarga ham ta`sir …

hosil qilishidir. radioaktiv nurlanishlar ionlovchi nurlanishlar deb ataladi, chunki bu nurlar ta`sir etgan moddalar atom va molekulalarida ionlar hosil buladi. bunday ionlovchi nurlanishlarga rentgen nurlari, radio va gamma nurlari, alâfa va beta nurlari, shuningdek neytron oqimlari kiradi. alâfa nurlari katta ionlashtirish xususiyatiga ega bulgan, harakat doirasi katta bulmagan geliy atom yadrosining musbat zaryadlangan zarrachalari hisoblanadi. harakat doirasi katta bulmaganligi sababli inson teri qavatigagina ta`sir qilib, terini yorib kira olmaydi, shuning uchun ham uncha zararli emas. qaçµaz alyuminiy svinec ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari beta nurlari radioaktiv moddalarning atom yadrolari tarqaladigan elektron yoki pozitron oqimidir. bu nurlarning harakat doirasi ancha keng va yorib kirish qobiliyatiga ega. shuning uchun ham inson uchun xavflidir. gamma nurlarining ionlash qobiliyati katta bulmasada katta yorib kirish kuchiga ega bo`lib, yadro reaktsialari va radioaktiv parchalanish natijasida vujudga keladigan yuqori chastotadagi elektromagnit nurlari hisoblanadi. rentgen nurlari moddalarni elektron oqimlari bilan bombardimon qilganda ajralib chiqadigan eletromagnit …

at hazm qilish a`zolariga tushib qolgan taqdirda ro`y beradi. bunda nurlanish nur tarqatuvchi moda qancha vaqt nurlansa yoki qancha vaqt davomida organizmga saklansa, shuncha vaqt davom etadi. shuning uchun ham radioaktiv moddalarning katta parchalanish davriga va kuchli nurlanishga ega bulganda, ayniqsa, xavfli hisoblanadi. radioaktiv nurlanishlar ta`sirida organizmning umumiy qon aylanish tizimining buzilishi ko`zatiladi. bunda qon aylanish ritmi susayadi, qonning qo`yilish xususiyati yo`qola boradi, qon tomirlari, ayniqsa, kapillyar qon tomirlari murt bo`lib qoladi, ovqat hazm qilish a`zolarining faoliyati buziladi, odam ozib ketadi va organizmning tashqi yuqumli kasalliklarga qarshi kurashish qobiliyati kamayadi. radioaktiv moddalarning qo`lga ta`sir qilishi oldin sezilmaydi. vaqt o`tishi bilan qo`l qurushqoq bo`lib qoladi, unda yorilishlar ko`zatiladi, tirnoqlar tushib ketadi. radioaktiv nurlarning alâfa va beta nurlari tashqaridan ta`sir ko`rsatganda organizmning teri qavati etarlicha qarshilik ko`rsata oladi. ammo bu radioaktiv nurlar ovqat hazm qilish a`zolariga tushib qolganda ularning zararli ta`siri kuchayib ketadi. ko`pchilik radioaktiv moddalar organizmning ba`zi bir qismlarida yigâilish xususiyatiga …

roây beradi. biologik sistemalarning parchalanishi radioaktiv î±, î², î³- nurlanishlarning molekulalarini ionlashtirish qobilyatiga bogâliqdir. ionlashtiradigan nurlanishning biologik taâsiri ikki mexanizm boâyicha amalga oshirilishi mumkin: tirik organizmga tashqaridan taâsir etayotgan nurlantiruvchi man- baning zararli taâsiri nurlanishning tirik moddani kesib oâtish qobilyatiga bogâliq. masalan, î³-nurlanish rentgen kabi inson uchun eng zararli bisoblanadi, chunki ular tirik organizm toâqimalarini faol kesib oâtadi. bu nurlanishdan himoyalanish uchun qoârgâoshindan ishlangan qalin ekrandan foydalaniladi. î±- nurlanishlarning katta qismi tirik organizmning terisiga yutiladi. î²- nurlanish organizmga 1 mm chuqurlikkacha kirib borishi mumkin. î±, î² - zarralarning uchish masofasi kichik boâlgani uchun ular tashqaridan taâsir etganda tirik organizmlarga sezilarli zarar yetkazmaydi. bu nurlardan himoyalanish uchun 10 sm qalinlikdagi havo qatlami yoki yupqa folga yetarli boâladi. maxsus kiyim ham î± - zarralarning kuchini kamaytiradi. bir necha millimetr qalinlikda boâlgan alyuminiy, pleksiglas, shishali ekran esa d-nurlanishlarni toliq ushlab qoladi. radiaktiv moddalar organizmning ichiga havo bilan, nafas olish jarayonida hamda zararlangan ichimlik …

da qisqa boâlgan radionuklidlar tashxiz qoâyishda ishlatiladi. baâzi bir radioaktiv moddalar organizmga tushganda unda bir xil taqsimlanadi. ayrim moddalar esa maâlum aâzolarda toâplanib boradi. masalan, radiy, uran, plutoniy, stronsiy, ittriy, kobalt esa qiziloângach va o'pkada toâplanadi. radioaktiv moddalar tirik organizmlarga ikki xil taâsir ko'rsatishi mumkin: 1â somatik taâsir, yaâni bevosita nurlangan organizmdagi keyinchalik maâlum vaqt davomida kelib chiqadigan oâzgarishlar; 2â genetik taâsir, yaâni nurlanish taâsirida insonning gen va xro- mosomlardagi oâzgarishlar orqali uning kelajak avlodlarga boigan taâsirlar. tirik organizmlarda nurlanish taâsirida nur kasalligi kelib chiqishi mumkin. nurlanish qisqa muddatli va uzoq muddatli boâlishi mumkin. qisqa muddat davomida nurlangan organizmda qondagi leykositlarning kamayishi, koângil aynashi, holsizlanish holatlari kuzatiladi. oâtkir radiasion zararlanishlar katta dozadagi radiatsiya (50 gr) qisqa vaqt davomida taâsir etganda, surunkali radiasion zararlanishlar esa nisbatan kichik radiatsiya dozasi uzoq vaqt davomida taâsir etganda kuzatiladi. bir marta 600 rad (6gr) doza bilan nurlanish 30 kundan keyin insonning oâlimiga olib keladi. ionlashtiruvchi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri" haqida

1711061486.pptx ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri reja: 1. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari. 2. ionlashtiruvchi nurlanishlarning inson organizmiga biologik ta`siri. 3. ionlashtiruvchi nurlanishlarni me`yorlash (normalash) 4. ionlashtiruvchi nurlanishlardan muhofazalanish chora-tadbirlari. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari bir qancha ilmiy tekshirish muassasalarida va sanoat korxonalarida har xil maqsadlar uchun radioaktiv moddalardan foydalaniladi. masalan, mashinasozlik sanoatida radioaktiv moddalardan quyma detallardagi kamchiliklarni va payvand qilingan joylarning va detallarning sifatini aniqlashda keng qo`llaniladi. kristallsimon moddal...

PPTX format, 353,5 KB. "ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ishlab chiqarishda zararli nurl… PPTX Bepul yuklash Telegram