ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri

PPTX 353.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1711061486.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri reja: 1. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari. 2. ionlashtiruvchi nurlanishlarning inson organizmiga biologik ta`siri. 3. ionlashtiruvchi nurlanishlarni me`yorlash (normalash) 4. ionlashtiruvchi nurlanishlardan muhofazalanish chora-tadbirlari. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari bir qancha ilmiy tekshirish muassasalarida va sanoat korxonalarida har xil maqsadlar uchun radioaktiv moddalardan foydalaniladi. masalan, mashinasozlik sanoatida radioaktiv moddalardan quyma detallardagi kamchiliklarni va payvand qilingan joylarning va detallarning sifatini aniqlashda keng qo`llaniladi. kristallsimon moddalarning tarkibini tahlil qilish, ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish va avtomatlashtirishda ham radioaktiv nurlar yaxshi natija beradi. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari ionlashgan nurlar inson organizmiga zararli ta`sir ko`rsatib, og’ir kasalliklarning kelib chiqishiga sababchi bulishi mumkin. uning ta`sirida inson og’ir kasallik hisoblanadigan nur, oq qon kasalligi va har xil xavfli shishlar, teri kasalliklariga duchor bulishi mumkin. …

salari radioaktivlik-atom yadrolarining ion nurlanishlari chiqarishi natijasida boshqa bir atom yadrolarining hosil qilishidir. radioaktiv nurlanishlar ionlovchi nurlanishlar deb ataladi, chunki bu nurlar ta`sir etgan moddalar atom va molekulalarida ionlar hosil buladi. bunday ionlovchi nurlanishlarga rentgen nurlari, radio va gamma nurlari, al’fa va beta nurlari, shuningdek neytron oqimlari kiradi. al’fa nurlari katta ionlashtirish xususiyatiga ega bulgan, harakat doirasi katta bulmagan geliy atom yadrosining musbat zaryadlangan zarrachalari hisoblanadi. harakat doirasi katta bulmaganligi sababli inson teri qavatigagina ta`sir qilib, terini yorib kira olmaydi, shuning uchun ham uncha zararli emas. qaǵaz alyuminiy svinec ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari beta nurlari radioaktiv moddalarning atom yadrolari tarqaladigan elektron yoki pozitron oqimidir. bu nurlarning harakat doirasi ancha keng va yorib kirish qobiliyatiga ega. shuning uchun ham inson uchun xavflidir. gamma nurlarining ionlash qobiliyati katta bulmasada katta yorib kirish kuchiga ega bo`lib, yadro reaktsialari va radioaktiv parchalanish natijasida vujudga keladigan yuqori chastotadagi elektromagnit nurlari hisoblanadi. …

lan, emirilgan teri qatlamlari orqali qonga, nafas olish a`zolari, o`pkaga va shilimshiq moddalarga, ovqat hazm qilish a`zolariga tushib qolgan taqdirda ro`y beradi. bunda nurlanish nur tarqatuvchi moda qancha vaqt nurlansa yoki qancha vaqt davomida organizmga saklansa, shuncha vaqt davom etadi. shuning uchun ham radioaktiv moddalarning katta parchalanish davriga va kuchli nurlanishga ega bulganda, ayniqsa, xavfli hisoblanadi. radioaktiv nurlanishlar ta`sirida organizmning umumiy qon aylanish tizimining buzilishi ko`zatiladi. bunda qon aylanish ritmi susayadi, qonning qo`yilish xususiyati yo`qola boradi, qon tomirlari, ayniqsa, kapillyar qon tomirlari murt bo`lib qoladi, ovqat hazm qilish a`zolarining faoliyati buziladi, odam ozib ketadi va organizmning tashqi yuqumli kasalliklarga qarshi kurashish qobiliyati kamayadi. radioaktiv moddalarning qo`lga ta`sir qilishi oldin sezilmaydi. vaqt o`tishi bilan qo`l qurushqoq bo`lib qoladi, unda yorilishlar ko`zatiladi, tirnoqlar tushib ketadi. radioaktiv nurlarning al’fa va beta nurlari tashqaridan ta`sir ko`rsatganda organizmning teri qavati etarlicha qarshilik ko`rsata oladi. ammo bu radioaktiv nurlar ovqat hazm qilish a`zolariga tushib qolganda ularning …

iri natijasida ularning to'qimalarida murakkab fizikaviy, kimyoviy va biokimyoviy jarayonlar ro‘y beradi. biologik sistemalarning parchalanishi radioaktiv α, β, γ- nurlanishlarning molekulalarini ionlashtirish qobilyatiga bog‘liqdir. ionlashtiradigan nurlanishning biologik ta’siri ikki mexanizm bo‘yicha amalga oshirilishi mumkin: tirik organizmga tashqaridan ta’sir etayotgan nurlantiruvchi man- baning zararli ta’siri nurlanishning tirik moddani kesib o‘tish qobilyatiga bog‘liq. masalan, γ-nurlanish rentgen kabi inson uchun eng zararli bisoblanadi, chunki ular tirik organizm to‘qimalarini faol kesib o‘tadi. bu nurlanishdan himoyalanish uchun qo‘rg‘oshindan ishlangan qalin ekrandan foydalaniladi. α- nurlanishlarning katta qismi tirik organizmning terisiga yutiladi. β- nurlanish organizmga 1 mm chuqurlikkacha kirib borishi mumkin. α, β - zarralarning uchish masofasi kichik bo‘lgani uchun ular tashqaridan ta’sir etganda tirik organizmlarga sezilarli zarar yetkazmaydi. bu nurlardan himoyalanish uchun 10 sm qalinlikdagi havo qatlami yoki yupqa folga yetarli bo‘ladi. maxsus kiyim ham α - zarralarning kuchini kamaytiradi. bir necha millimetr qalinlikda bo‘lgan alyuminiy, pleksiglas, shishali ekran esa d-nurlanishlarni toliq ushlab qoladi. radiaktiv moddalar …

tibbiyotda yarim yemirilish davri juda qisqa bo‘lgan radionuklidlar tashxiz qo‘yishda ishlatiladi. ba’zi bir radioaktiv moddalar organizmga tushganda unda bir xil taqsimlanadi. ayrim moddalar esa ma’lum a’zolarda to‘planib boradi. masalan, radiy, uran, plutoniy, stronsiy, ittriy, kobalt esa qizilo‘ngach va o'pkada to‘planadi. radioaktiv moddalar tirik organizmlarga ikki xil ta’sir ko'rsatishi mumkin: 1— somatik ta’sir, ya’ni bevosita nurlangan organizmdagi keyinchalik ma’lum vaqt davomida kelib chiqadigan o‘zgarishlar; 2— genetik ta’sir, ya’ni nurlanish ta’sirida insonning gen va xro- mosomlardagi o‘zgarishlar orqali uning kelajak avlodlarga boigan ta’sirlar. tirik organizmlarda nurlanish ta’sirida nur kasalligi kelib chiqishi mumkin. nurlanish qisqa muddatli va uzoq muddatli bo‘lishi mumkin. qisqa muddat davomida nurlangan organizmda qondagi leykositlarning kamayishi, ko‘ngil aynashi, holsizlanish holatlari kuzatiladi. o‘tkir radiasion zararlanishlar katta dozadagi radiatsiya (50 gr) qisqa vaqt davomida ta’sir etganda, surunkali radiasion zararlanishlar esa nisbatan kichik radiatsiya dozasi uzoq vaqt davomida ta’sir etganda kuzatiladi. bir marta 600 rad (6gr) doza bilan nurlanish 30 kundan keyin insonning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri"

1711061486.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri reja: 1. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari. 2. ionlashtiruvchi nurlanishlarning inson organizmiga biologik ta`siri. 3. ionlashtiruvchi nurlanishlarni me`yorlash (normalash) 4. ionlashtiruvchi nurlanishlardan muhofazalanish chora-tadbirlari. ionlashtiruvchi (radioaktiv) nurlanishlar, ularning turlari va asosiy xossalari bir qancha ilmiy tekshirish muassasalarida va sanoat korxonalarida har xil maqsadlar uchun radioaktiv moddalardan foydalaniladi. masalan, mashinasozlik sanoatida radioaktiv moddalardan quyma detallardagi kamc...

PPTX format, 353.5 KB. To download "ishlab chiqarishda zararli nurlanishlar, ularning xususiyatlari va inson organizmiga tasiri", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarishda zararli nurl… PPTX Free download Telegram