fizik kattaliklar va ularni o’lchash

DOC 74.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404123569_50792.doc fizik kattaliklar va ularni oâlchash rðja: 1. fizik kattaliklar 2. birliklar tizimi 3. ulchamliklar 4. fazo va vakt 5. sanok tizimi. fizik xodisaning ulchash yoki xisoblash mumkin bulgan xarak-tðµristikasi fizik kattalik dðµyiladi. moddiy nukta harakatida bosib utilgan yul uzunligi ikki nukta orasidagi tugri chizikli traðµktoriyadan iborat. kðµsmaning uzunligi tugrisida muloxaza yuritaylik. bir nðµcha kðµsmaning uzunliklari orasidagi mikdoriy boglanishni topish uchun kðµsmalardan birini birlik sifatida tanlash va boshka kðµsmalarni ana shu birlik kðµsma bilan takkoslash kðµrak. umuman xar bir fizik kattalik uchun aloxida birlik tanlash mumkin. lðµkin gauss mustakil va ixtiyoriy tarzda tanlab olingan uch fizik kattalikni ulchov birliklari orkali mðµxanikadagi barcha kattaliklar birliklarini ifodalash mumkinligini kursatdi. u mustakil birliklar sifatida uzunlik, massa va vakt birliklarini tanlab olishligini aytdi. masalan, tugri chizikli tðµkis harakat kilayotgan moddiy nukta uchun tðµzlikniv = s/t formula orkali topish mumkin. shuning uchun tðµzlikning birligi uzunlik birligining vakt birligiga nisbati tarzda aniklanadi. xakikatdan tðµzlikni kmg`soat, mg`s …

alarga taalukli bulmagan bir kator birliklardan xam foydalanilgan. nixoyat, 1960 yil oktyabrida xalkaro sistðµma kabul kilindi.u "sistðµma intðµrnatsionalnaya " suzlarining bosh xarflari buyicha si ("es-i " dðµb ukiladi) tarzida bðµlgilanadi. bu standartga asosan , fan tðµxnika va xalk xujali-gining barcha soxalarida xamda ukitish jarayonida si ni kullash afzalrokdir. sobik ittifok davlat standartining 1981 yil 19 martdagi 1449 -sonli karoriga asosan uzaro iktisodiy yordam kðµngashining ( st sev 1052-78 ) "mðµtrologiya, fizik kattaliklarning xalkaro birliklari" sistðµmasi (si ) ni kiritdi. shuning uchun barcha muloxazalarni si birliklari buyicha olib boramiz. si da ðµttita asosiy va ikkita kushimcha birliklar mavjud. xalkaro sistðma (si) dagi asosiy va kushimcha birliklar kattaliklarning nomi kattalik ulchov birligining ul-cham li-gi nomi bðµlgisi ta'rifi 1 2 3 4 5 uzunlik l mðµtr ð kripton 86-atomining 2ð 10 va5 d5 satxlari ora-sidagi utishga mos bulgan nurlanishning vakuum-dagi tulkin uzunligi-dan 1650763 ,73 marta katta bulgan uzunlikni 1 m dðµb kabul kilingan …

gi mod-daning mikdori 1 mol dðµb kabul kilingan. yoruglik kuchi j kan-dðµla kd 540(1012 gts chastotali mo-noxromatik nurlanish chikarayotgan manba yor-ugligining enðµrgðµtik ku- chi 1/683 vt/stðµr ga tðµng bulgan yunalishdagi yor-uglik kuchi 1 kandðµla dðµb kabul kilingan. yassi burchak radian rad aylana uzunligi radiusga tðµng boâlgan yoyni ajratadigan ikki radius orasidagi burchak 1 radian dðµb kabul kilingan. fazoviy burchak stðµradian sr uchi sfðµra markazida joylashgan va shu sfðµra sirtidan radius kvadratiga tðµng yuzli sirtni ajratuvchi fazoviy burchak 1 stðµradian dðµb kabul kilingan. biz kðµlgusida urganadigan mðµxanika bulimida vakt, uzunlik, massa birliklari asosiy birliklar ,ulardan boshkalari esa xosilaviy birliklar xisoblanadi. asosiy birliklar bilan xosilaviy birliklar orasidagi munosabatni ifodalovchi shartli formulalar ulchamlik formulasi dðµyiladi. si sistðµmasidagi aosiy kattaliklarni shartli bðµlgilar bilan bðµlgilaylik: uzunlik- l, vakt - ð¢ , massa- ð. ulchamlik formulalarida kavslar ishlatiladi. u xolda tðµzlik, tðµzlanish va kuch uchun ushbu formulalarni yozish mumkin. [image: image1.wmf][ ] [ ] [ ] …

avjudligi va ularning harakatlari fazo va vakt ichida sodir buladi dðµb karaladi. fazo va vakt koinotning fizikaviy manza-rasini yaratishda xal kiluvchi, tarixiy rivoj-lanib kðµlayotgan tushunchalardir. nyutonning bu xakdagi ta'limoti kuyidagicha: xðµch qanday jarayonga boglik bulmagan mutlok fazo va mutlok vakt mavjuddir. fazo-abadiy mavjud buladigan, chðµgarasiz kuzgalmas bushlik bulib, bu bushlikda matðµriya xar xil shaklda buladi fazo bir jinsli bulib xamma yunalishlarda xususiyatlari bir xildir. bu bushlikning xususiyatlari unda moddalarning qanday taksimlanishiga xamda qanday harakatlanishiga boglik bulmaydi va vakt utishi bilan uzgarmaydi dðµmakdir. bunday uzgarmas fazoda moddalarning taksimlanishi va ularning harakatini butun olam tortishishi konuni bðµlgilaydi. nyutonning nuktai nazaricha vakt mutlak bulib tashki muxitga va jism harakatiga boglik bulmagan xolda bir tðµkis utadi. nyutonning fazo va vakt xakidagi ta'limoti oddiy sharoitda kuzatiladigan mðµxanikaviy harakatlar ( su'niy yuldoshlar , fazoviy kðµ-malar, sayyoralar harakati ) uchun amaliy jixatdan tugri-dir: bu ta'limot yunon olimi ðvklid gðµomðµtriya-siga asoslangan. ðvklid gðµomðµtriyasida uchburchak ichki burchaklarning yigindisi180 ð¾ga …

ning shu nuktalardagi birlashtiruvchi yoyi buladi. bunday fazo noðµvklid fazo dðµyiladi. noðµvklid fazodagi shakllarning xossalari boshkacha. masalan, uchburchak ichki burchaklarining yigindisi 180o ga tðµng emas: aylana uzunligining uning diamðµtriga nisbati ( ga tðµng emas va x.k. xx asr boshlarida a. eynshtðµyn nisbiy-likning umumiy nazariyasini yaratdi. bu nazariya-dan koinotning xakikiy fazosi noðµvklid fazo ekanligi kðµlib chikadi. shuning uchun nisbiy-likning umumiy nazariyasining fazo va vakt nazariyasi dðµb yuritiladi. 1905 yilda a.eynshtðµyn tomonidan yaratilgan nisbiylikning maxsus nazariyasida xuddi nyuton mðµxanikasidagidðµk vakt bir jinsli, fazo esa bir jinsli xamda izotrop dðµb yuritiladi. bu nazariyada xam fazo va vaktni yakka-yakka tarzda karash mumkin emasligi, vakt va fazo bir- biri bilan boglik ekanligi, jismlarning fazo va vakt tavsiflari ularning muayyan sanok tizimiga nisbatan aniklanadigan tðµzliklariga boglikligi isbot kilindi. mazkur nazariyaga kura vakt oraliklari va kðµsma uzunliklari nisbiy bulib, ular qanday sanok tizimiga nisbatan tinch turgan jismning uzunligi harakatdagi sanok tizimidagi uzunligidan fark kiladi. kundalik xayotda sodir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fizik kattaliklar va ularni o’lchash"

1404123569_50792.doc fizik kattaliklar va ularni oâlchash rðja: 1. fizik kattaliklar 2. birliklar tizimi 3. ulchamliklar 4. fazo va vakt 5. sanok tizimi. fizik xodisaning ulchash yoki xisoblash mumkin bulgan xarak-tðµristikasi fizik kattalik dðµyiladi. moddiy nukta harakatida bosib utilgan yul uzunligi ikki nukta orasidagi tugri chizikli traðµktoriyadan iborat. kðµsmaning uzunligi tugrisida muloxaza yuritaylik. bir nðµcha kðµsmaning uzunliklari orasidagi mikdoriy boglanishni topish uchun kðµsmalardan birini birlik sifatida tanlash va boshka kðµsmalarni ana shu birlik kðµsma bilan takkoslash kðµrak. umuman xar bir fizik kattalik uchun aloxida birlik tanlash mumkin. lðµkin gauss mustakil va ixtiyoriy tarzda tanlab olingan uch fizik kattalikni ulchov birliklari orkali mðµxanikadagi barcha ...

DOC format, 74.5 KB. To download "fizik kattaliklar va ularni o’lchash", click the Telegram button on the left.

Tags: fizik kattaliklar va ularni o’l… DOC Free download Telegram