mehnat muhofazasining nazariy asoslari

DOC 72.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547395131_73868.doc mehnat muhofazasining nazariy asoslari reja: 1. mehnat muhofazasining ergonomik asoslari 2. mehnat xavfsizligining psixologik asoslari 3. mehnat sharoitini aniqlovchi asosiy omillar tahlili mehnat muhofazasining ergonomik asoslari ergonomika – insonning mehnat faoliyati davomida faoliyatni samarali bo‘lishini va inson uchun qulay sharoitlar yaratilishini ta’minlay oladigan funksional imkoniyatlarni o‘rganuvchi fandir. boshqacha aytganda, bu fan – inson xususiyati, mashina imkoniyatlari va tavsifnomalari hamda muhit xususiyati orasidagi o‘zaro muvofiqlik hamda o‘zaro ta’sirni o‘rganuvchi fandir. ergonomika atamasini qo‘llash polyak olimi yastshembovskiy tomonidan taklif etilgan va u o‘zining «chert ergonomiki, tо yest nauki о trude» nomli kitobida ushbu atamani ishlatgan. ergonomika sohasida «inson-mashina-muhit» tizimining kafolatli faoliyatini ta’minlovchi quyidagi besh xil muvofiqlik mavjud: ma’lumotlar (axborot), biofizik, energetik, fazoviy- antropometrik va texnik-estetik: мa’lumotlar muvofiqligi. murakkab tizimlarda ishchi odatda, bevosita fizik jarayonlarni boshqarmaydi. chunki ko‘pincha xavflilik nuqtayi nazaridan ishchi, ushbu jarayonning bаjarilish joyidan ma’lum masofada uzoqda bo‘ladi. boshqarish оbyektlari esa ko‘rinmaydigan, eshitilmaydigan, sezilmaydigan holatda bo‘lishi mumkin. ishchi faqatgina o‘lchash …

n bo‘ladi. ish davrida mashinaning barcha texnologik va energetik ko‘rsatkichlarini ta’minlaydigan va shu bilan bir vaqtda ishchining xotirasi va fikrini charchatmasdan (zo‘riqtirmasdan) barcha ma’lumotlarni qabul qilish hamda qayta ishlash imkonini beradigan ma’lumot modelini yaratish – ergonomikaning asosiy vazifasi hisoblanadi. albatta, bu masala yechimi xavfsizlikni ta’minlash, ishdagi aniqlik, sifat, ish unumdorligi kabi ko‘rsatkichlarga bog‘liq bo‘ladi. shu sababli, ma’lumot modeli insonning psixofiziologik imkoniyatlariga mos kelishi zarur. biofizik muvofiqlik. biofizik muvofiqlik deganda, ishchining maqbul ish qobiliyatini va me’yoriy fiziologik holatini ta’min-laydigan mehnat sharoitini yaratish tushuniladi. mehnat sharoitining asosiy omillarini ruxsat etilgan miqdorlari (rem) standart asosida belgilangan. lekin ular ko‘pincha ishchining funksional vazifalari bilan bog‘lanmagan bo‘ladi. shu sababli, mashinalarni ishlab chiqishda (loyihalashda) shovqin, titrash, yoritilganlik, havo muhiti va shu kabi omillami maxsus tadqiqot qilish va ularning miqdorlarini rem bo‘yicha o‘rnatish talab etiladi. мa’lumki, insonning kuch va energetik ko‘rsatkichlari ma’lum chegaraga egadir. sensomotor qurilmalarini harakatga keltirish ko‘р yoki juda kam kuch talab etishi mumkin. birinchi …

nuqtasini, boshqarish asboblaridan ishchigacha bo‘1gan masofani aniqlash orqali amalga oshiriladi. ushbu masala yechimining murakkab tomoni insonning antropometrik ko‘rsatkichlarini turlichaligidadir. masalan, o‘rtacha bo‘yli kishini qanoatlantirgan o‘tirgich past yoki baland bo‘yli kishilar uchun noqulaylik tug‘dirаdi. xo‘sh, bunday holatda qanday ish tutmoq lozim? albatta, bu savolga ergonomika javob beradi. texnik-estetik muvofiqlik – mashina va ish texnologiyasini texnik-estetik jihatdan ishchining talabini qanoatlantirishidir. inson mashinada ish bajarganda yoki asbob va qurilmalardan foydalanganda o‘zida ijobiy hissiyotlar hosil qilishi, уa’ni har qanday mashinaning tashqi ko‘rinishi, shakli, qulayligi, rangi va boshqa ko‘rsatkichlari ham ish jarayoniga, ham ishchining hissiyotiga mos kelishi lozim. bu masalani yechishda ergonomika konstruktorlar, dizaynerlar, rassomlardan foydalanadi. mehnat xavfsizligining psixologik asoslari zamonaviy ishlab chiqarish sharoitida baxtsiz hodisalarni (jaro- hatlanishlar, shikastlanishlar, kasallanishlar, yong‘inlar va b.) kamaytirish muammosini faqatgina muhandislik uslublari orqali hal etib bo‘1maydi. shu sababli, mehnat xavfsizligi psixologiyasi faoliyat xavfsizligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. tajribalarning ko‘rsatishicha ishlab chiqarishdagi avariyalar va jarohatlanishlarning ko‘pchiligi mashinalardagi muhandislik-konstruktorlik nuqsonlar yoki …

a qaratilgan psixologik bilimlardan foydalanish tushuniladi. xavfsizlik psixologiyasi mehnat faoliyati davomida yuz beradigan turli jarayonlarni, xususiyatlarni va holatlarni chuqur o‘rganadi hamda tahlil qiladi. shunga bog‘liq holda, insonning ruhiy faoliyatini uch xil komponentga ajratish mumkin, уa’ni ruhiy jarayonlar, xususiyatlar va holatlar. ruhiy jarayonlar – ruhiy faoliyatning asosini tashkil etadi. ruhiy jarayonlar bilish, emotsional va irodaviy sezish (his qilish, idrok etish, xotirlash va b.) kabi turlarga bo‘linadi. ruhiy xususiyatlar (shaxsiy fazilatlar). ruhiy xususiyatlarga insonning xarakteri, dunyoqarashi, fikrlash qobiliyati, shaxsiy fazilatlarga esa intellektual, emotsional, axloqiy va mehnat qobiliyati hamda irodasi kiradi. xususiyatlar turg‘un va doimiy hisoblanadi. ruhiy holat – ruhiy jarayonlarga ijobiy yoki salbiy ta’sir etuvchi ruhiy faoliyat xususiyatini bildiradi. mehnat psixologiyasi vazifalari hamda mehnat xavfsizligi psixologiyasi muammolaridan kelib chiqqan holda, ruhiy holatni: ishlab chiqarish ruhiy holati va maxsus ruhiy holatlarga ajratish mumkin. maxsus ruhiy holat ishlab chiqarish jarohatlari, shikastlanishlar va shu kabi ko‘ngilsiz oqibatlar bo‘yicha profilaktik tadbirlarni tashkillashtirishda yuzaga kelishi mumkin. insonning …

o‘rinishlarga bo‘linadi. tormozli ruhiy zo‘riqish harakatning cheklanganligi va sekinlashishi orqali tavsiflanadi. bunday holatda, ishchi оldingi holatidagiday epchillik, chaqqonlik va ustalik bilan o‘z kasbiy mahoratini namoyon qila olmaydi, уa’ni fikrlash jarayoni sekinlashadi, eslash qobiliyati susayadi, e’tiborsizlik va shu kabi boshqa salbiy belgilar yuzaga keladi. asabiy zo‘riqish, hayajonlanish, ruhiy zo‘riqish giperaktivligi, ko‘р so‘zlilik, qo‘1 va ovoz qaltirashi kabi belgilarda namoyon bo‘ladi. bunday holatda ishchi dag‘al, xafaqon ko‘rinishga tushishi, tez-tez beixtiyor ish jihozlari va asboblari holatini kuzatishi, ust-kiyimini to‘g‘rilashi, qo‘lini artishi va shu kabi qiliqlarni bajarishi kuzatiladi. albatta, bu holatlarning barchasi xatoga уo‘1 qo‘yilishiga va natijada baxtsiz hodisalarni kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. ishchining ruhiy ishonchliligini belgilovchi alohida ruhiy holatlar: paroksizmal hushdan ketish, kayfiyatni psixogen o‘zgari-shi, ruhiy aktiv vositalarni (stimulatorlar, trankvilizatorlar, alkogol ichimliklar) qabul qilish ta’siridagi ruhiy o‘zgarishlar ko‘rinishlarida bo‘ladi. paroksizmal holat – turli xil toifadagi hushdan ketish (bosh miyaning organik kasallanishi, epilepsiya, hushdan ketish), уa’ni bir necha sekunddan bir necha daqiqa oralig‘ida hushni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat muhofazasining nazariy asoslari"

1547395131_73868.doc mehnat muhofazasining nazariy asoslari reja: 1. mehnat muhofazasining ergonomik asoslari 2. mehnat xavfsizligining psixologik asoslari 3. mehnat sharoitini aniqlovchi asosiy omillar tahlili mehnat muhofazasining ergonomik asoslari ergonomika – insonning mehnat faoliyati davomida faoliyatni samarali bo‘lishini va inson uchun qulay sharoitlar yaratilishini ta’minlay oladigan funksional imkoniyatlarni o‘rganuvchi fandir. boshqacha aytganda, bu fan – inson xususiyati, mashina imkoniyatlari va tavsifnomalari hamda muhit xususiyati orasidagi o‘zaro muvofiqlik hamda o‘zaro ta’sirni o‘rganuvchi fandir. ergonomika atamasini qo‘llash polyak olimi yastshembovskiy tomonidan taklif etilgan va u o‘zining «chert ergonomiki, tо yest nauki о trude» nomli kitobida ushbu atamani ishlatga...

DOC format, 72.5 KB. To download "mehnat muhofazasining nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat muhofazasining nazariy a… DOC Free download Telegram