бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар типи – nemathelminthes

DOC 379.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363859977_42717.doc бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар типи – nemathelminthes www.arxiv.uz режа: 1. типнинг асосий синфлари. 2."ришта мўсибатин тўғрисинда эшитинг, ёронлар бу дардни тузата олмас барча дори-дармонлар" кўпчилик зоологларнинг фикрича бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар филогенетик жиҳатдан ясси чувалчанглар типига оид турбелляриларга яқин туради. жумладан, бирламчи тана бўшлиқли чувалчангларнинг тубан синфлари вакиллари - қоринкиприклилар ва оғиз айлангичлиларнинг таналарида киприкларнинг мавжудлиги, тананинг елка-қорин томон йўналишида яссиланиши, протонефридиялар ва нерв системалар тузилишидаги ўхшашликлар, қоринкиприклиларда 1-2 жуфт оддий кўзларнинг ривожланиши бундан аниқ далолат бериб туради. юқори даражада ривожланган нематгельминтларда (юмалоқ чувалчанглар) тана бўшлиғининг ривожланиши, орқа ичак, анал тешигининг пайдо бўлиши ва бошқа баъзи белгилар прогрессив эволюция туфайли рўй берган. дастлаб сув муҳитида пайдо бўлган бирламчи тана бўшлиқли чувалчангларнинг йирик бир систематик гуруҳи узоқ давом этган эволюцион жараёнда қуруқликга чиққан. эндиликда уларнинг жуда кўпчилиги нам тупроқда ҳаёт кечиради ва улар тупроқ нематодаларини ташкил қилади. бундай эркин яшовчи нематодалардан ўсимликлар танаси, илдизи меваларида паразитлик қилувчи фитонематодалар, умуртқалилар, шу …

ши. 1. типнинг асосий синфлари. нематгельминтлар типи бир неча синфларни ўз ичига олади. уларнинг энг муҳимлари қўйидагилар: қоринкиприкли чувалчанглар - gastrotricha синфи. бу синфга энг тубан тузилишга эга бўлган 160 та чувалчанг турлари киради. улар 1-1,5 мм узунликка эга бўлиб, денгиз ва чучук сув ҳавзаларида яшайди. кўпчилиги гермафродит бўлиб, танаси елка-қорин йўналишида яссилашган, қорин қисми киприкчалар билан қопланган, бу белгилар билан улар киприкли чувалчангларни эслатади. аммо бирламчи тана бўшлиққа эга бўлиши, орқа ичак ва анал тешикларининг пайдо бўлиши уларни нематгельминтларга таъллуқли эканлигидан далолат беради. уларда тери-мускул халта ривожланмаган. оғизайлангичлилар - rotatоriа синфи 1500 га яқин турларга эга. улар ҳам жуда майда организмлар (0,04-2,5 мм), танаси чўзиқ ёки юмалоқ шаклда, кўпчилиги (97,0% и) чучук сувларда яшайди, 20 га яқин турлари паразитлик йўлига ўтишган. уларда ҳам тери-мускул халта ривожланмаган. оғизайлангичлилар ёки коловраткилар айрим жинсли, жинсий ва айириш йўллари орқа ичакка очилади, яъни улар клоакали чувалчанглар. ривожланиши тўғри йўл билан кечади. нематодалар ёки …

и хил вазифани ўтайди: 1-гидроскелет вазифаси, бунда бўшлиқдаги суюқлик тери-мускул халтага таянч ҳисобланади. 2-транспорт вазифаси, бунда суюқлик орқали танага керакли моддалар етказиб берилади, ундаги кераксиз маҳсулотлар эса иккита айириш каналларига келтирилади. шундай қилиб бирламчи тана бўшлиқ ўзича қон айланиш тизимига ўхшаш вазифани ўтайди. тана бўшлиғининг тери-мускул халтадан ва ичак ташқи деворидан ажратиб турувчи махсус пардалари бўлмайди. шу хусусияти билан у иккиламчи тана бўшлиқдан ажралиб туради. нерв системаси томоқни ўраб олган марказий нерв халқадан ва ундан тана бўйлаб тарқалган нерв томирлардан иборат. тананинг ташқи қопламида механик, кимёвий, термик тааъсуротларни сезувчи органлар (рецепторлар) мавжуд. механорецепторлар лабларда ҳам ривожланган. айрим эркин яшовчиларида тананинг олдинги қисмида бирмунча оддий тузилишга эга бўлган иккита кўз пайдо бўлган. овқат ҳазм қилиш системаси нематодаларда тўлиқ ривожланган, уларда анал тешикка эга бўлган орқа ичак ривожланган, қизилўнгач эса жуда узайиб кетган. маълум систематик гуруҳларининг оғзида лаблар ёки пластинкалар пайдо бўлган. оғиз тешиги ва қизилўнгачнинг тузилиши нематодаларнинг систематик белгиларидан бўлиб ҳисобланади. …

маҳсулотларини шимиб олувчи фагоцитар ҳужайралар жойлашган. жинсий органлари. нематодалар айрим жинсли чувалчанглар бўлиб ҳисобланади. уларнинг урғочилари одатда эркакларига нисбатан йирик. эркакларининг орқа қисми гажак ҳолда бўлади. айрим зоонематодаларда урғочилари шарсимон шаклга эга, айримларида эса эркаклари бутун умр урғочилари танасига ёпишган ҳолда яшашади. урғочи нематодаларнинг жинсий органлари бир жуфт тухумдондан, бир жуфт бачадон ва тухум йўлларидан, битта қин ва жинсий тешикдан иборат. жинсий тешик тананинг турли қисмларида жойлашган, шу сабабли у ҳам систематик белгидир. эркакларида жинсий органлари тоқ уруғдон, уруғ йўллари ва қўшилишда иштирок этувчи орган - спикуладан иборат. спикулаларининг шаклига, узун ёки калталигига қараб нематодаларнинг турларини аниқлаш мумкин. кўпайиши ва ривожланиши. юмалоқ чувалчанглар жинсий йўл билан кўпаяди. улар орасида тухум қўювчилари ва тирик туғувчилари мавжуд. зоонематодалар тараққиёт хусусиятларига кўра геонематодаларга ва бионематодаларга ажратилади. геонематодалар одатда тухум қўйиб кўпаювчи паразитлар бўлиб, уларда оталанган тухумнинг ривожланиши яъни унда личинка пайдо бўлиши, ушбу личинкани асосий хўжайинлар учун юқумли ҳолга келиши ташқи муҳитда тирик …

орган тўқималарида, кўриш органларида, пайларида, қорин бўшлиғида паразитлик қилади. биогельминтларга мисол тариқасида қорамолларнинг кўриш органларида паразитлик қилувчи телязияларни (thelazia rhodesi ва бошқалар), қорин бўшлиғида паразитлик қилувчи сетарияларни, одамларнинг тери ости клетчаткасида паразитлик қилувчи ришта - дракункулани (drancunculus medinensis) ни ва бошқаларни келтириш мумкин. нематодалар ичида якка-ягона бир тур борки, унинг личинкалик тараққиёт даври ҳам, вояга етиши ҳам битта организмда кечади. у трихинелла - trichinella spiralis дир. трихинелла чўчқада, айиқда, итларда, кемирувчиларда, одамда учрайди. одамлар трихинеллалар билан зарарланган чўчқа гўштини истеъмол қилиш натижасида зарарланади. трихинеллалар билан зарарланиш оқибатида трихинеллёз касаллиги рўй беради. бу касалликни олдини олиш мақсадида ветеринария мутахассислари чўчқа ва ёввойи чўчқаларнинг гўштини махсус трихинеллоскопия йўли билан назоратдан ўтказишлари керак. 24-расм. нематода (аскарида)нинг ички тузилиши: а) аскариданинг кўндаланг кесими: 1-кутикула; 2-гиподерма; 3-мускуллар; 4-тана бўшлиғи; 5-дорсал нерв томири; 6-ичак; 7-чиқарув канали; 8-бачадон; 9-тухум йўллари; 10-тухумдон; 11-вентрал нерв томири б) аскариданинг бўйлама кесими: 1-оғиз; 2-ҳалқум; 3-айириш канали; 4-тухумдон; 5-қин; 6-бачадон; 7-анал тешиги; …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар типи – nemathelminthes"

1363859977_42717.doc бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар типи – nemathelminthes www.arxiv.uz режа: 1. типнинг асосий синфлари. 2."ришта мўсибатин тўғрисинда эшитинг, ёронлар бу дардни тузата олмас барча дори-дармонлар" кўпчилик зоологларнинг фикрича бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар филогенетик жиҳатдан ясси чувалчанглар типига оид турбелляриларга яқин туради. жумладан, бирламчи тана бўшлиқли чувалчангларнинг тубан синфлари вакиллари - қоринкиприклилар ва оғиз айлангичлиларнинг таналарида киприкларнинг мавжудлиги, тананинг елка-қорин томон йўналишида яссиланиши, протонефридиялар ва нерв системалар тузилишидаги ўхшашликлар, қоринкиприклиларда 1-2 жуфт оддий кўзларнинг ривожланиши бундан аниқ далолат бериб туради. юқори даражада ривожланган нематгельминтларда (юмалоқ чувалчанглар) тана бўш...

DOC format, 379.0 KB. To download "бирламчи тана бўшлиқли чувалчанглар типи – nemathelminthes", click the Telegram button on the left.

Tags: бирламчи тана бўшлиқли чувалчан… DOC Free download Telegram