o'sish

ZIP 12 sahifa 74,5 KB Bepul yuklash

12 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 74,5 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 12

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 12

o'sish reja: 1.o'sish omillari. 2.o'sishning klassifikasiyasi. 3.odamning o'sishi agar diametri 0,5 mm bo'lgan odam tuxum hujayrasining va jinsiy voyaga yetgan odamning og'iriigi va gavdasining hajmi solishtirilsa, astronomik o'sish sodir bo'lganligini bilib olish mumkin. agar kitning tuxumi va og'iriigi bir necha tonna keladigan jinsiy voyaga yetgan formalari solishtirilsa, bunda qancha o'sish sodir bo'lganligini bilib olish qiyin emas. o'sish organizmlar massasining ortishi natijasida uning o'lchami va hajmining ortishidir. agar organizm o'smaganda, hech qachon yangi urug'langan tuxum, yangi zigota paydo bo'lmasdi. o'sish quyidagi mexanizmlar orqali amalga oshadi: 1) hujayra hajmining ortishi; 2) hujayralar sonining ortishi; 3) hujayrasiz moddalarning ortishi. shuningdek, o'sishga sintez bilan bog'liq bo'lgan moddalar almashinuvi, hujayraga suv va unda erigan moddalar kirishi va hujayralar o'rtasida moddalarning to'planishi ham kiradi. o'sish hujayralarning bo'linish tezhgi hujayralarning o'hshi va almashinish tezligidan yuqori bo'lganda sodir bo'ladi. o'sish omillari o'sish jarayoniga ta'sir etadigan omillar ko'p bo'lib, ularning eng muhirnlari quydagilardir. organizmning o'sishiga gormonlar ta'sir etadi. o'sishni …

2 / 12

joylashgan. boshqa omillar optimal bo'lsa ham, genetik chegaradan chiqib keta olmaydi. masalan, kit kichik bo'lib qolmaydi, sichqon katta bo'lib keta olmaydi. embroblastlaming o'sishi ham muhim omil ekanligi keyingi yillarda aniqlandi. ovqat tarkibi va miqdori ham o'sishga ta'sir etadi. bundan tashqari, yil fasli, hayvonning psixik holati, yoshi, taraqqiyot bosqichi ham o'sishga ta'sir etadi. har xil yoshdagi va bosqichdagi hayvondan olingan to'qima sun'iy sharoitda turlicha o'sganligi aniqlangan. qari organizmdan olingan to'qima yosh oiganizm to'qimasiga nisbatan sekin o'sadi. keyingi yillarda to'qimani boshqaradigan maxsus ingibitor keylon (xeylon) moddasi topildi. keylon dastlab epidermisda, keyin boshqa to'qimalarda ham uchrashi aniqlandi. keylon glikoproteid modda bo'lib, keylon ko'p ishlab chiqarilsa, hujayra bo'linishini sekinlashtiradi. shuning uchun yosh organizmda hujayralar soni kam bo'lib, keylon kamroq miqdorda ishlab chiqariladi va organizm tez o'sadi. qari organizmda hujayralar soni ko'p bo'lib, keylon ko'p ishlab chiqariladi va organizm sekin o'sadi. keylonning xarakterli xususiyatlari: 1) har bir to'qimaning ishlab chiqargan keyloni o'ziga ta'sir etadi; 2) …

3 / 12

'sish sekinlashadi va massa ortishini ta'minlovchi moddalar miqdori tenglashadi. o'sishning muhim xususiyati uning differensialligidir, ya'ni organizmni tashkil etadigan organlarning o'sish tezligi har xil bo'ladi. chunki, birinchidan, har xil organlar turli tezlikda o'sadi va turlicha kattalikda bo'ladi. ikkinchidan, organizm rivojlanishining turli bosqichlarida o'sish tezligi turlicha bo'ladi. masalan, yosh organizm tez o'sadi, qari organizm aksincha, sekin o'sadi yoki o'sishdan to'xtagan bo'ladi. o'sishning muhum xususiyatlaridan yana bin uning ekvifinalligi, ya'ni har bir individ o'zining turini o'sish o'lchamigacha o'sa oladi. shunday qilib, o'sishning differensialhgi va ekvifinalligi rivojlanayotgan organizm bir butunligini ta'minlaydi. o'sishning klassifikasiyasi o'sish hujayra, to'qima, organ va organizm darajasida sodir bo'ladi. hujayraning o'sish turlari. hujayra o'sishining ikki turi farqlanadi: auksentik o'sishda hujayra o'lchami ortadi. hujayra o'sishining kam uchraydigan bu turi boshi aylangichlilar, yumaloq chuvalchanglar, hasharotlar lichinkasida uchraydi. ular hujayralarining soni doimiy bo'lib, gavdaning o'sishi hujayralar o'lchamining kattalashuvi hisobidan amalga oshadi. hujayra o'lchamining kattalashuvi esa sintez jarayonlari bilan bog'liq. hujayralarning mitoz bo'linishi o'simliklar va …

4 / 12

ralarning bo'linib ko'payishi tufayli sonining ortishi natijasida sodir bo'ladi. proliferasion o'sishning ham ikki turi bor. [image: image1.png] multiplikativ o'sishdaonahujayradan hosil bo'lgan har ikkalahujayra yana bo'linib ko'payadi. rasm. proliferasion o'sish shakllari (v.n.yarigin va boshqalar, 1999 bo'yicha). a-multiplikativ o'sish; b-akkresion o'sish. hujayralar soni geometrik progressiya bilan o'sib boraveradi. hujayralar soni n, bo'linish soni n bo'lsa, unda: nn=2n (1) formula hosil bo'ladi. masalan, bitta hujayâradan hosil bo'lgan hujayralar 5 marta bo'linishdan keyin nechta hujayra hosil qilishini hisoblash quyidaglcha bo'ladi: [image: image2.png] demak, 5 marta bo'linishdan keyin 32 ta hujayra hosil bo'ladi. mutiplikativ o'sish judaeffektiv bo'lib, sof hoidadeyarli uchramaydi yoki tez tugaydi. masalan, bunday o'sish embrional rivojlanishning dastlabki davrida sodir bo'lib, embrion rivojlanishining oxirgi davrlarida tugaydi. shuning uchun bunday o'sish davrida rivojlanayotgan organizm massasi tez ortadi. buni quyidagi misolda ham ko'rish mumkin. agar hosil bo'layotgan hujayralar nobud bo'lmasa, hamma hujayralar bir xil tezlikda bo'linsa, ularning o'lchami va hajmi bir xil bo'lsa, massasi 10" g …

5 / 12

bo'ladi. masalan, 5 marta bo'linishdan keyin nechta hujayra hosil bo'lishini hisoblash quyidagicha bo'ladi: nn=2n=2x5=10. demak, 5 marta bo'linishdan keyin 10 ta hujayra hosil bo'ladi. hujayralar o'sishining bu turi organizm kambial va differensial zonalarga bo'linishi bilan bog'liq. hujayralar kambial zonadan differensial zonaga o'tadi va zonalar o'rtasidagi o'lchamni saqlaydi. bunday o'sish hujayralar almashinuvi sodir bo'ladigan organlarga xosdir. ko'plab organizmlar embrional va postembrional rivojlanishining dastlabki davrlaridamultiplikativ o'sish sodir bo'ladlakkresion o'sish butun hayoti davomida doimiy o'sadigan yoki xujayralari almashib turadigan organlarda sodir bo'ladi. akkresion o'sish eritroid, ichaklarning shilliq qavati, nafas olish yo'llari va boshqa organlar hujayralarida uchraydi. bunda hujayra ko'payish zonasidan yetilib chiqib malum darajada differensiallashadi va o'ladi, keyin yo'qolib ketadi. shuningdek, hujayralar ko'payish zonasidan yetilib, o'ladi va tish, cnig'anoq, shox va boshqa ko'rinishda saqlanib qoladi. ayni paytda o'sish hodisasini ko'proq matematik usulda tushuntirish qulayroq bo'lib qolmoqda. chunki o'sish ontogenez jarayonida bir xil va deyarh doimiy davom etadigan jarayon hisoblanadi. ikkinchi tomondan, bu sohadagi …

6 / 12

baliqlarda uchraydi. ularning tangachalari doimiy o'sganligi uchun har yili halqalar hosil bo'ladi. ana shu halqalar soniga qarab ularning yoshini aniqlash mumkin. 2 cheklangan o'sishda organizm shu tur va jinsga xos bo'lgan o'lchamgacha o'sadi. shundan keyin o'sish to'xtaydi. bunday o'sish determinasiyalashgan o'sish ham deyiladi va sudralib yuruvchilar, qushlar hamda sut emizuvchilarda sodir bo'ladi. qopchiqli hayvonlarda rivojlanish paytida dastlab og'iz va qo'l intensiv o'sadi, shakllanadi, boshqa organlar esa sekin o'sadi. buning sababi ularning embrioni dastlab bachadonda qisqa vaqt rivojlanib, keyin qopchiqda o'sishi va emishga kirishishidir. qo'shoyoq va qumsichqon cho'l va qumlarda murakkab sharoitda yashashga moslashgan. qumsichqon asosan koloniya bo'lib yashaydi va ovqat izlab inidan uzoqlarga ketmaydi. qo'shoyoq esa yakka-yakka bo'lib yashaydi va ovqat izlab inidan uzoqlarga ketadi. har ikkala tur ham inda yashaganligi uchun yaxshi rivojlanmagan bola tug'adilar va embrion rivojlanishi 24 kun davom etadi. ularda qo'llar bir davrda, oyoq esa keyinroq paydo bo'ladi va tez o'sadi. oyoqning qo'ldan uzunroq bo'lishi qo'shoyoqda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'sish" haqida

o'sish reja: 1.o'sish omillari. 2.o'sishning klassifikasiyasi. 3.odamning o'sishi agar diametri 0,5 mm bo'lgan odam tuxum hujayrasining va jinsiy voyaga yetgan odamning og'iriigi va gavdasining hajmi solishtirilsa, astronomik o'sish sodir bo'lganligini bilib olish mumkin. agar kitning tuxumi va og'iriigi bir necha tonna keladigan jinsiy voyaga yetgan formalari solishtirilsa, bunda qancha o'sish sodir bo'lganligini bilib olish qiyin emas. o'sish organizmlar massasining ortishi natijasida uning o'lchami va hajmining ortishidir. agar organizm o'smaganda, hech qachon yangi urug'langan tuxum, yangi zigota paydo bo'lmasdi. o'sish quyidagi mexanizmlar orqali amalga oshadi: 1) hujayra hajmining ortishi; 2) hujayralar sonining ortishi; 3) hujayrasiz moddalarning ortishi. shuningdek, o'sishga sintez...

Bu fayl ZIP formatida 12 sahifadan iborat (74,5 KB). "o'sish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'sish ZIP 12 sahifa Bepul yuklash Telegram