Back

xasharotlar klassifikastiyasi

ZIP 7 pages 41.0 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 7
xasharotlar klassifikastiyasi tip: bug’imoyoqlilar: - arthropoda tip: traxeyalilar: - tracheata sinf: hasharotlar; - unsekta . sinf: birlamchi qanotsizlar: - arterugota sinf: qanotlilar: - pterugota juda katta sinf bo’lgan hasharotlar sinfi tabiiy, ko’pgina mayda sistematik gruppalarga bo’linadi. hasharotlar sinfi ikkita kenja sinfga bo’linadi. i) birlamni qanotsizlar kenja sinfi - arthropoda va 2) g’anotlilar kenja sinfi pterugota. bu ikkala gruppa turlar soni jihatidan juda xilma-xildir. 1) kenja sinf - birlamchi qanotsizlar kenja sinfi ozgina turlarni o’z ichiga oladigan (1500 turdan ortiq) bo’lib, (10 tacha oila) va (180 dan ortig’) avlodni tashkil etadi. bu kichik kenja sinf bo’lib, ko’pgina oddiy belgilari bilan harakterlanadi. bular qanotsiz hasharotlardir, ular avval boshidan qanotsizdir. buning ma‘nosi shuki, ular qanotini, g’anday bo’lmasin biron sharoitga moslashish tufayli yo’qotgan emas, balki bu hasharotlarning ajdodlarida hech g’achon g’anot bo’lgan emas. qanotlilar kenja sinfiga kiradigan hasharotlar o’rtasida ham ko’pgina qanotsiz turlari bor. masalan, burga, bit, bir talay qandala hamda o’simlik bitlari va …
2 / 7
a kiritilishi lozim, bo’lar hozirgi zamon ensomofaunasida katta o’rin tutadi. keyingi klassifikatsiya - yangi qanotli hasharotlar bo’limiga pastembrional rivojlanish tili kabi muhim belgi asos qilib olingan, shunga ko’ra yangi qanotlilar bo’limini ikkita kenja bo’lim​ga ajratish mumkin. 1 - kenja bo’lim - yangi qanotlilar, chala metamorfozli hasharotlar (epimorfoz) - epimorpha. 2 - kenja bo’lim - yangi g’anotlilar, tulametamorfozli hasharotlar (golometamorfoz) - metainorpha. birinchi kenja sinf. birlamchi qanotsizlar. arterugota. bu kenja sinf hasharotlarining bir muncha kamroq (200-300) (1500) tadan oshmaydigan turlarini o’z ichiga oladi. tanasi 1,5-2 sm bo’ladi. burgachalar, bo’lar oyoqdumlilar turkumiga kiradi. qand tangachasi. ko’pgina turlarning qorin sigmentlarida kichkina ortiqlar uchraydi, bo’larni qorin oyog’larning rudimentlari deb hisoblash mumkin. kollembol (oyoqdumli) qornining 4-sigmentida maxsus ayrisi bo’ladi, bu ham o’zgargan qorin oyoqlardan iborat hasharot tinch turganda ayrichasi qornining tagiga g’ayirib turadi.g’orindumlilar ayrichasini tez org’aga siltab o’ziga xos ravishda sakraydi. birlamchi qanotsiz hasharotlarning ko’zi yo’q. xasharotlarning rivojlanishi ana​morfoz. birlamchi qanotsizlarning amaliy jihatdan aytarlik katta …
3 / 7
etildi. bular faunamizdagi birlamchi qanotsizlar ichida eng ko’p chraydiganidir. ularning qornida sigmentlari 6 tadan oshmaydi, qornida sakrashga yordam beradigan ayrichasi bor. vakillari - suvda yashaydigan oyoqdumli hasharot. qildumlilar-nhusanura faunamizda oyoqdumlilar bilan birga ko’p uchraydi. ularning tashg’i belgilaridan quyidagilari harakterlidir: qornining uchida uchta ipsimon ortig’i bor, qornining deyarli hamma sigmentlarida oyoqcha rudimentlari bor. vakili qand tangachasi. ikkinchi kenja sinf. qanotlilar - pterugota. hozirgi entomologiyada qanotli hasharotlar kenja sinfi katta-kichik ikki bo’limga bo’linishini yuqorida aytilgan edi. 1. qadimgi qanotli hasharotlar (palaeoptera) ninachi va kunlik kapalaklarni o’z ichiga oladi va 2. yangi g’anotli hasharotlar (neoptera) bo’limi, bu boshqa hamma turkumlarni o’z ichiga oladi. qanotli hasharotlar kenja sinfini shu ikki bo’limga ajratishda nima asos qilib olingan. birinchidan, ninachilar bilan kunlik kapalaklar va ikkinchidan qanotli boshqa hasharotlar (to’g’ri qanotlilar qo’ng’izlar, pashshalar, parda qanotlilar va hakozo) tinch turganda qanotlari-yangi holatiga qaralsa, qo’nib turgan ninachilarning qanotlari ustki yuzalari bilan bir-biriga yopishib, yozilib yoki yug’origa ko’tarilib turishi bilan …
4 / 7
aygina turlari hozir paleontologiyada ma‘lum. o’sha turlardan ko’plari juda yirik formalar bo’lib, qanotlari yozilganda kattaligi 50 sm va undan ortiq bo’lgan. ular tanasiga nisbatan boshi kichkinaligi, ko’zi birmuncha kichikligi, qorni kengligi va qorin uchida serkoladi (bo’g’imli ortiqlari) borligi bilan ninachilardan farq qilar edi. ba‘zi turlarning ko’kragidagi birinchi sigmentda qanotga o’xshay​digan g’alati burmalar bo’lgan. 1. bu hasharotlar paleozoy erasida hasharotlarning ustun turgan gruppasi bo’lsa kerak. paleozoyda qadimgi qanotli hasharotlarning kamida 15-17 turkumi yashagan deb hisoblaydilar. paleozoyda qadimgi qanotli hasharotlardan tashqari yangi g’anotli hasharotlar ham bo’lgan, bo’lar to’g’ri qanotlilar bilan suvaraksimonlardan iborat eng qadimgi turkumlar edi. qanotli hasharotlarning boshqa hamma turkumlari kechroq (qadimgi qanotli hasharotlarning ko’pchiligi allaqachon qirilib ketgan va mezozoida ulardan faqatgina ninachilar bilan kunlik kapalaklar kabi turkumlar qolganda) paydo bo’lgan. albatta qadimgi qanotli hasharotlar yangi qa​notli hasharotlardan qanotlarining vaziyati bilangina emas, balki qanotlarining va boshqa ba‘zi organlarining tuzulishida boshqa belgilari bilan ham farq qiladi. shunday qilib, hozirgi qanotli hasharotlardan ninachilar …
5 / 7
sharotlarni) ovlaydi yoki o’simliklarga qo’ngan hasharotlarni tutadi. ninachilarning 3000 gacha turi ma‘lum. ninachilarning boshi va ko’zi katta: ko’zlari bosh tepasida ko’pincha bir-biriga tutashib turadi. ninachi ko’zi katta bo’lganidek uchganda hamma tomonlarni ko’radi va o’zi poylab yurgan g’animat (hasharot) ancha narida ekanligini yaxshi biladi, u g’animatni baquvvat jag’lari bilan tishlab oladi. ba‘zi ninachilarning qorni kengroq (masalan, chinakam ninachilar gruppasiga kiradigan ninachilar), boshqa ninachilar (strelok-lyutkalar) ning g’orni ingichka va cho’zig’ bo’ladi. og’iz qismi yirtkichlar uchun tipik ravishda tuzilgan, ya‘ni kemirishga moslashgan. ninachilarning g’anotlari orqasiga yig’ilmasligini bilamiz. ninachilarning qanotlari yiqqanda burilishiga yordam beradigan va yugal qism deb ataladigan organi yo’q. qanot tomirlari qalingina tur hosil qiladi. ninachilar qanotlarining tuzilishi jihatidan ikkita kenja turkumga bo’linadi. 1) teng qanotlilar - bo’larning oldingi va 2) kunlik kapalaklar - ephemeroptera. kunlik kapalaklar ninachilardan kichkinaligi tanasining uzunligi 10-15 mm va oldingi hamda keyingi qanotlarining teng emasligi bilan ajralib turadi - kunlik kapalaklarning oldin​gi qanotlari keyingi qanotlariga qaraganda anchagina …
6 / 7
ag’ apparati etilmagan, ichagi esa havo bilan to’ladir. buning sababi shuki, kunlik kapalaklarning imagosi qisqa vaqt yashaydi. ularning “kunlik kapalaklar” deb atalishi bejiz emas. kunlik kapalaklarning ko’pchiligi imago stadiyasida faqat 2-3 soat yashab, suvga tuxum kuyadi-da, nobud bo’ladi. ba‘zi turlari 2-3 kun yashaydi. foydalanilgan adabiyotgan ro`yxati 1.b.f.natali - “umurtqasiz hayvonlar zoologiyasi” toshkent - 1960 yil. 2.r.a.olimjonov - “entomologiya”. toshkent - 1977 yil. 3.a.m.muhammadiev - “umurtqasizlar zoologiyasi” toshkent- “o’qituv chi”-1977 yil. 4. o.mavlonov, b.xurramov- “umurtqasizlar zoologiyasi” toshkent 1998 yil. 5. s.a.murodov. umumiy entomologiya kursi. toshkent, mehnat nashriyoti, 1986 yil.

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xasharotlar klassifikastiyasi"

xasharotlar klassifikastiyasi tip: bug’imoyoqlilar: - arthropoda tip: traxeyalilar: - tracheata sinf: hasharotlar; - unsekta . sinf: birlamchi qanotsizlar: - arterugota sinf: qanotlilar: - pterugota juda katta sinf bo’lgan hasharotlar sinfi tabiiy, ko’pgina mayda sistematik gruppalarga bo’linadi. hasharotlar sinfi ikkita kenja sinfga bo’linadi. i) birlamni qanotsizlar kenja sinfi - arthropoda va 2) g’anotlilar kenja sinfi pterugota. bu ikkala gruppa turlar soni jihatidan juda xilma-xildir. 1) kenja sinf - birlamchi qanotsizlar kenja sinfi ozgina turlarni o’z ichiga oladigan (1500 turdan ortiq) bo’lib, (10 tacha oila) va (180 dan ortig’) avlodni tashkil etadi. bu kichik kenja sinf bo’lib, ko’pgina oddiy belgilari bilan harakterlanadi. bular qanotsiz hasharotlardir, ula...

This file contains 7 pages in ZIP format (41.0 KB). To download "xasharotlar klassifikastiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xasharotlar klassifikastiyasi ZIP 7 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
xasharotlar anatomiyasi — PPT PPT
xasharotlar anatomiyasi
21 pages 235.0 KB
xasharotlar marfologiyasi — PPT PPT
xasharotlar marfologiyasi
20 pages 522.0 KB