hasharotlar – buyum va materiallar zararkunandalari

ZIP 17 pages 1.5 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type ZIP

Pages 17

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

hasharotlar â buyum va materiallar zararkunandalari reja: 1 materiallar bilan oziqlanuvchi hasharotlar keratofaglar, ksilofaglar. 2. materiallarni termitlar bilan biomexanik zararlanishi. 3. materiallarni hasharotlardan zararlanishga barqarorligi. 4. hasharotlar zararidan himoyalanish xususiyatlari. keratofag hasharotlar - sochxð¾ârlar, patxð¾ârlar, terixð¾âr qð¾ângâizlar va keratofog kuyalarni birlashtiruvchi hasharotlar guruhi kð¾âp miqdorda sutemizuvchilarning jun qoplami va shox hosil qiluvchi hamda qushlarning pati tarkibiga kiruvchi ð¾âziga xos skleroprotein-keratinlarni hazm qilish xususiyatiga egadirlar. sinantropik sharoitlarda ayniqsa terixð¾âr qð¾ângâizlar va keratofag kuyalar katta ahamiyat kasb etadilar. terixð¾âr qð¾ângâizlar (dermestidae-coleoptera) nisbatan uncha katta bð¾âlmagan qð¾ângâizlar guruhini tashkil qilsada, iqtisodiy jihatdan katta ahamiyatga ega. mdh mintaqalarida zarar keltiruvchi rð¾âyxatiga 42 turdagi terixð¾ârlar kiritilgan bð¾âlib, ular asosan dermestes ( 28 rasm, a), (dermestinae kenja oilasi), attagenus (28 rasm, b) anthrenus (28 rasm, v) va trogoderma (megatominae kenja oilasi) avlodlariga xosdir. [image: image1.jpg] terixð¾âr hasharotlar: a â dermestes frischi kug. b â attagenus unicolor (brahm). v- anthrenus scrophulariae (l.). tuxumlari ozmi-kð¾âpmi chð¾âzinchoq. ðâlchami 0,27-2,1 …

2 / 17

yiliga ikki marta nasl berib rivojlanadi. megotominae kenja oilasining ham ayrim turlari qulay sharoitda yiliga ikki martagacha nasl berishi mumkin. dermistinae kenja oilasining qð¾ângâizlari, shuning bilan bir qatorda dermestes kenja avlodi turlarining qð¾ângâizlari barqaror diapauza xususiyatiga ega. megotominae kenja oilasining qishlashi lichinka yoki imagolik davrida ð¾âtadi. isitiladigan binolarda kð¾âpchilik terixð¾ârlar diapauzasiz rivojlanib, yiliga 1-4 martagacha nasl berishi mumkin. terixð¾ârlarni sinantrop sharoitga ð¾âtishlariga quyidagi ekologik xususiyatlar qulaylik tugâdiradi: 1) turning tabiatda yuqori son miqdorda; 2) binolardagi yashash joylar bilan bevosita aloqasi bð¾âlgan; 3) yuqori ekologik mutanosib (plastik) (ayniqsa yashash joyi va oziqa tanlashda); 4) afagiya imagosi; 5) diapauza mavjud emasligi. terixð¾ârlarning kð¾âpchilik turlari hayvonot va ð¾âsimliklar materiallaridan hosil bð¾âlgan, mahsulotlarning zararkunandalari hisoblanadi. ayniqsa, kð¾âpincha ular teri, teri mahsulotlari, mð¾âyna, par, jun, junli buyumlar, gð¾âsht, gð¾âsht mahsulotlari, sir, quruq sut, quritilgan va dudlangan baliq, kley, muzey eksponatlari, zoologik va entomologik kolleksiyalar, gerbariy, muqovalangan kitoblar hamda kopra (kokos yongâogâining magâzi), don va ayrim …

3 / 17

yniqsa, xavfli va yil davomida ommaviy kð¾âpayish xususiyati bilan ajralib turadigan, katta iqtisodiy ahamiyatga ega zararkunanda sifatida kiyim kuyasi (teneola biselliella humm) ni alohida kð¾ârsatish kerak. zararlashi jihatidan ikkinchi ð¾ârinda ð¾ârtacha iqlimli mintaqalar sharoitida mð¾âyna kuyasi (tinea pellionella l.) qayd qilingan. kuyalarning barcha yoshdagi qurtlari kemirib zarar beradi. kuyalarning kapalaklari qð¾âshimcha oziqlanmaydilar. kapalaklar gâira-shira qorongâilik va kechaning birinchi yarmiga qadar uchadilar, ð¾ârtacha 7-10 kun yashab, bu davrda 60-120 gacha tuxum qð¾âyadilar. kuyalarni qurtlari ð¾âzlariga ipak iplaridan turli pana joy tð¾âqib yashirin hayot kechiradilar. mð¾âyna va kiyim kuyalarining rivojlanishi uchun optimal harorat 23-250s, namat kuyasi uchun â 27-280s, qushlar uyasida doimiy yashaydigan uya (tinea lapella hb.), kaptar va boshqa kuyalar pastroq haroratda yashaydilar. ularning qurtlari salbiy haroratda ham yashay oladi. boshqa kuya turlar kapalaklari bahor-yoz oylarida ochiq tabiatga uchib chiqadi va uy-joylar yaqinida qushlar uyasida bir nasl berib, kuzda qaytadan binolarga kð¾âchib kiradi. kuyalarga qarshi zamonaviy kovrol, dermol, keratsid, molemor, supramid, …

4 / 17

gâiladi, jumladan qð¾ângâizlar, faqat ularning bir qismigina nihoyatda kamsuvli oziqalarni isteâmol qiladi. tuproq bilan bogâlanmagan, doimiy gigroskopik namlik darajasidan past bð¾âlgan yogâoch-taxta konstruksiyasi va buyumlarida faqat bir qancha guruh qð¾ângâizlarigina: ayrim mð¾âylovdor qð¾ângâizlar, parmalovchilar, yogâoch-taxta kemiruvchilar mð¾âynali turlarigina rivojlana oladi. mð¾âylovdor qð¾ângâizlar orasida criocephalus rusticus l. va callidium violaceum l. singari turlar tipik ð¾ârmonda hayot kechiruvchi yogâoch-taxta bino hamda mebellarda yashashga moslashgan sinantroplar orasida qandaydir oraliq zvenoni tashkil qiladilar. bundan tashqari ayrim tik daraxtlar hamda yangi xodalarni (yogâoch) ham egallaydi. yogâoch-taxta kontruksiyalar doimiy yoki vaqti-vaqti bilan namlanib turilganda ham ularga bunday qð¾ângâizlar ð¾âtishi mumkin. lichinkalari zararlangan materiallar orqali uylarga ham ð¾âtib u yerda rivojlanishni yakunlashi mumkin. haqiqiy quruq yogâoch-taxta bilan oziqlanuvchi lichinkalar nam tanqisligiga shunchalik moslanganlarki yogâochni uzoq vaqt davomida namlatib turilishi ular uchun noqulay hisoblanadi. bu guruhdan eng xavflilari parmalovchilardir. parmalovchi qð¾ângâizlar. mdh hududlarida qurilishlarni, mebel, muzey eksponatlari va boshqa yogâoch-taxta buyumlarni zararlovchi parmalovchilarning 20 ga yaqin turlari maâlum. …

5 / 17

deyarli hamma yerda tarqalgan. mebel parmalovchisi ayniqsa 5-6 va undan kð¾âproq yil foydalanilgan yogâoch-taxtalarga ishtiyoq bilan ð¾ârnashadi. u stollar, stullar, krovatlar, divanlar, shkaflar, etajerka, musiqa asboblari, kartina romlari, turli taxta tokchalari, turli buyumlarning yogâoch hattoki buxgalteriya scheti ramkalarini ham zararlaydi. parmalovchilar pollarning chaspakgiga, deraza tokchasi, deraza romlari, pol va shift tð¾âsinlari, yogâoch uylarining devorlariga joylashib oladilar. bunda tð¾âsin faqat xona tomondan zararlanadi. parmalovchilarga qarshi kurash lichinkalarining yashirin hayot kechirishi tufayli juda qiyindir. buyumlarni fumigatsiya qilish bilangina, ularni ishonchli himoyalash mumkin. yana bir maâqul usullardan biri, qish faslida buyumlarni 3-5 sutka davomida -200sdan -250s gacha muzlatishdir, natijada lichinkalar nobud bð¾âladi. kurash choralari nihoyat murakkab bð¾âlganligi tufayli proflaktik chora âtadbirlar muhim ahamiyat kasb etadi. kð¾âpchilik hollarda parmalovchilar binolarga eski yogâoch buyumlar orqali ð¾âtishini hisobga olgan holda, bunday buyumlarni binolarga kiritishdan oldin yaxshilab nazorat qilish, kerak bð¾âlganda ularni maxsus kameralarda fumigatsiyalash lozimdir. parmalovchilar qð¾ângâizlarining binolarga uchib kirishi ikkinchi yð¾âli ochiq derazalar orqali kuzatiladi. …

6 / 17

rsatadilar. shuning uchun ham termitlarning tabaqalari chumoli tabaqalariga nisbatan turli-tuman va keskin ifodalangan bð¾âlib, rivojlanish jarayonida barcha termitlar bir qancha stadiya va tabaqalarni ð¾âtab, ularning har biri 1 yoki bir necha yoshga kiradilar. natijada har bir zot ð¾âziga xos ixtisoslashgan morfologik qiyofa va funksional xususiyatlarni mujassamlashtiradilar. [image: image3.jpg] turkiston termiti (anacanthotermes turkestanicus jacobs.) ning rivojlanish tabaqa va stadiyalari: a â qanotlisi, b â âmalikasiâ, v â âshohiâ, g â ishchisi, d â navkari kð¾âpchilik hasharotlarga xos odatdagi ovqat hazm qilish jarayonlaridan tashqari, termitlarda âjamoa hazm qilishâ, aniqrogâi bir necha termit zotlari ichaklarida oziqni ketma-ket ishlash yð¾âli bilan bir-biriga stomodeal yoki protodeal trofallaksis yordamida uzatiladi. termitlarning ikkinchi xususiyati sellyulozani, yð¾âgâon ichakdagi simbiontlar yordamida hazm qilish qobiliyatidir. [image: image4.jpg] termitlar areali 1-shimoliy va janubiy areal chegarasi. 2-ð¾ârtacha yillik izoterma +100 tropik tuproqlardagi termitlarning tutgan ð¾ârnini, ð¾ârta iqlimli tuproqlarda yomgâir chuvalchanglarining taâsiri bilan tenglashtiriladi. hasharotlarning kð¾âp sonli yirik va mayda termitniklar qurish ishlari …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharotlar – buyum va materiallar zararkunandalari"

hasharotlar â buyum va materiallar zararkunandalari reja: 1 materiallar bilan oziqlanuvchi hasharotlar keratofaglar, ksilofaglar. 2. materiallarni termitlar bilan biomexanik zararlanishi. 3. materiallarni hasharotlardan zararlanishga barqarorligi. 4. hasharotlar zararidan himoyalanish xususiyatlari. keratofag hasharotlar - sochxð¾ârlar, patxð¾ârlar, terixð¾âr qð¾ângâizlar va keratofog kuyalarni birlashtiruvchi hasharotlar guruhi kð¾âp miqdorda sutemizuvchilarning jun qoplami va shox hosil qiluvchi hamda qushlarning pati tarkibiga kiruvchi ð¾âziga xos skleroprotein-keratinlarni hazm qilish xususiyatiga egadirlar. sinantropik sharoitlarda ayniqsa terixð¾âr qð¾ângâizlar va keratofag kuyalar katta ahamiyat kasb etadilar. terixð¾âr qð¾ângâizlar (dermestidae-coleopter...

This file contains 17 pages in ZIP format (1.5 MB). To download "hasharotlar – buyum va materiallar zararkunandalari", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharotlar – buyum va material… ZIP 17 pages Free download Telegram