bozor iqtisodiyoti

PPTX 14 pages 7.3 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.3 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

oʼzbekiston respublikаsi oliy vа oʼrtа mаxsus tа’lim vаzirligi sаmаrqаnd veterinаriya vа meditsinаsi instituti toshkent filiаli o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent menejment va iqtisodiyot instituti nodavlat oliy ta’lim tashkiloti «iqtisodiyot» kafedrasi mavzu: bozor, talab va taklif. bozor iqtisodiyotiga o’tish davri o‘qituvchi: madaminova nargiza bozor iqtisodiyoti bozor iqtisodiyoti - bu tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash va pul muomalasi qonun-qoidalari asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan iqtisodiy tizimdir. odatda, bozor xo‘jaligining barcha asosiy subyektlari uchta guruhga boiinadi: uy xo‘jaliklari. korxonalar (tadbirkorlik sektori). davlat sektori. bozor iqtisodiyoti subyektlari tarkibiga tadbirkorlar ham, o‘z mehnatini sotuvchi ishchilar ham, pirovard iste’molchilar, ssuda kapitali egalari va qimmatli qog‘ozlar egalari ham kiradi. uy xo‘jaliklari - iqtisodiyotning iste’mol sohasida faoliyat ko‘rsatuvchi asosiy tarkibiy birlik. tadbirkorlik sektori - bu iqtisodiyotning daromad (foyda) olish maqsadida amal qiluvchi birlamchi bo‘g‘inidir. davlat sektori - o‘z oldiga foyda olishni maqsad qilib qo‘ymagan, asosan, iqtisodiyotni tartibga solish vazifasini amalga oshiradigan turli byudjet tashkilotlari va …

2 / 14

qt davomida shakllanib, g‘arbdagi rivojlangan mamlakatlarda xix asrning oxirlarigacha davom etib keldi. u iqtisodiy adabiyotlarda klassik yoki sof bozor iqtisodiyoti deb nom oldi. bozor iqtisodiyotining ikkinchi ko‘rinishi hozirgi zamon rivojlangan bozor iqtisodiyoti deb atalib, xix asming oxiri va xx asr boshlaridan buyon amal qiladi. bozor va uning vazifalari bozor tushunchasi bozor iqtisodiyotining muhim kategoriyasi bo‘lib, iqtisodiyot nazariyasida ham, xo‘jalik yuritish amaliyotida ham, barcha mamlakatlar tajribasida ham qo‘llaniladigan ilmiy-amaliy tushunchadir. bozor - ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar (sotuvchilar va xaridorlar) o‘rtasida pul orqali ayirboshlash jarayonida vujudga keladigan munosabatlar majmuasi. bozorning asosiy belgilari quyidagilardan iborat: - sotuvchi va xaridorlarning o‘zaro kelishuvi, ekvivalentlilik prinsipi asosida ayirboshlash; - sotuvchilarning xarajatlari qoplanib, foyda olishi; - to‘lovga layoqatli bo‘lgan xaridorlarning talabini qondirish va raqobatchilik. bozor mexanizmi - bozor iqtisodiyotining faoliyatini tartibga solishni va iqtisodiy jarayonlarni uyg‘unlashtirishni ta’minlaydigan dastak va vositalar. bozorning iqtisodiy mazmunini ochib berishda uning ob’yekti va sub’yektini ajratib ko‘rsatish lozim bo’ladi. bozor ob’yekti – ayirboshlash …

3 / 14

juda ko‘p ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar, sotuvchilar va xaridorlar mavjud bo‘lib, ular o‘rtasida erkin raqobat amal qiluvchi, narxlar talab va taklif o‘rtasidagi nisbatga qarab erkin shakllanuvchi bozordir. milliy bozorlar (o’zbekiston bozori, rossiya bozori, ukraina bozori, angliya bozori, amerika bozori, xitoy bozori va boshqalar) hududiy bozorlar (markaziy osiyo yoki osiyo bozori, g‘arbiy yevropa bozori) va nihoyat jahon bozori bozor hududiy jihatdan ham turlicha bo‘lishi mumkin: bular mahalliy bozorlar (toshkent bozori, samarqand bozori, urgut bozori, london bozori, nyu-york bozori, pekin bozori va boshqalar) sotiladigan va sotib olinadigan tovar, xizmat turiga ko‘ra bozorlar quyidagi turlarga bo‘linadi: iste’mol tovarlari va xizmatlari bozori, ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi (resurslar) bozori, valyuta bozori va fond birjalari, ilmiy-texnika kashfiyoti va ishlanmalar bozori. iste’mol tovarlari va xizmatlari bozorining maxsus turi intellektual tovarlar bozoridir. bu bozorda aqliy mehnat mahsuli bo‘lgan tovarlar - ilmiy g‘oyalar, texnika yangiliklari, san’at va adabiyot asarlari, har xil axborotlar oldi-sotdi qilinadi. moliya bozori turli-tuman …

4 / 14

- bu bozor aloqalarini o‘rnatish va ularning bir maromda amal qilishiga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalar tizimidir. bozor infratuzilmasi tarkibiga kiruvchi muassasalarni quyidagi asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha guruhlash mumkin: 1. tovar va xizmatlar muomalasiga xizmat qiluvchi muassasalar (ombor xo‘jaligi, transport va aloqa xizmatlari ko‘rsatuvchi korxonalar, birjalar, auksionlar, savdo uylari, savdo-sotiq idoralari va agentliklari va h.k.) 2. moliya-kredit munosabatlariga xizmat qiluvchi muassasalar (bank, kredit muassasalari, sug‘urta va moliya kompaniyalari, soliq idoralari va h.k.) 3. ijtimoiy sohaga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalar (uy-joy va kommunal xizmat idoralari, aholini ishga joylashtirish firmalari va h.k.) 4. axborot xizmati idoralari (ma’lumotlarni to‘plash, umumlashtirish va sotish bilan shug‘ullanuvchi muassasalar). birja - namuna (yoki standart)lar asosida ommaviy tovarlarning muntazam savdo-sotiq ishlarini o‘tkazuvchi tijorat muassasasi. uning tovar birjasi, fond birjasi, valyuta birjasi, mehnat birjasi singari turlari keng tarqalgan. broker (makler) - bu tovar, fond va valyuta birjalarida oldi-sotdi bitimlarini tuzishda vositachilik qiladigan shaxs yoki maxsus firma. talab tushunchasi ehtiyojning faqat pul bilan ta'minlangan …

5 / 14

lab va bozor talabi. iste'molchilar ma'lum bir tovarni uning narxi past bo'sa, ko'poq sotib ola boshlaydi. iste'molchi uchun narx sotib olishga xalaqit qiluvchi to'siq sifatida namoyon bo'ladi. bu to'siq qancha yuqori bo'lsa, u shuncha kam tovar sotib oladi. boshqacha aytganda, yuqori narx iste'molchining xarid qilish istagini so'ndiradi, past narx esa bu istakni kuchaytiradi. talabga narxdan tashqari quyidagi asosiy omillar ta’sir ko‘rsatadi: 1) iste’molchining didi; 2) bozordagi iste’molchilar soni; 3) iste’molchining daromadlari; 4) bir-biriga bog‘liq tovarlarning narxi; 5) kelajakda narx va daromadlarning o‘zgarishi ehtimoli. talabning hajmiga va miqdoriganarxdan tashqari ta'sir etuvchi omillar talab egri chizig’i taklif tushunchasi, uning egri chizig’i va unga ta’sir qiluvchi omillar ma’lum vaqt oralig‘idagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan ma’lum turdagi tovar va xizmatlarning bozorga chiqarilgan miqdori taklif deyiladi. narxning o‘zgarishi bilan taklif etilayotgan tovar miqdorining to‘g‘ri bog‘liqlikdagi o‘zgarishi taklif qonuni deyiladi. iste’molchi uchun narxning oshishi to‘siq rolini o‘ynasa, ishlab chiqaruvchi uchun rag‘batlantirish vazifasini …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyoti"

oʼzbekiston respublikаsi oliy vа oʼrtа mаxsus tа’lim vаzirligi sаmаrqаnd veterinаriya vа meditsinаsi instituti toshkent filiаli o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent menejment va iqtisodiyot instituti nodavlat oliy ta’lim tashkiloti «iqtisodiyot» kafedrasi mavzu: bozor, talab va taklif. bozor iqtisodiyotiga o’tish davri o‘qituvchi: madaminova nargiza bozor iqtisodiyoti bozor iqtisodiyoti - bu tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash va pul muomalasi qonun-qoidalari asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan iqtisodiy tizimdir. odatda, bozor xo‘jaligining barcha asosiy subyektlari uchta guruhga boiinadi: uy xo‘jaliklari. korxonalar (tadbirkorlik sektori). davlat sektori. bozor iqtisodiyoti subyektlari tarkibiga tadbirkorlar ham, o‘z mehnatini sotuvchi...

This file contains 14 pages in PPTX format (7.3 MB). To download "bozor iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyoti PPTX 14 pages Free download Telegram