sharq falsafasi

ZIP 18 pages 754.1 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 754.1 KB

File type ZIP

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

1697714543.docx sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. hindiston va xitoyda falsafiy fikrlar. 2. markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o’rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. (abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino) 3. qadimgi yunon–rim falsafiy maktabi. milet maktabi, uning misr-bobil, hind falsafasi ildizlari bilan bog’liqligi. xristianlik va avreliy avgustin falsafiy ta’limoti. apologetika va patristika. hozirgi adabiyotlarda falsafaning vujudga kelishini marksizmning sinfiylik tamoyillariga asoslanib, quldorlik tuzumining shakllanishi bilan bog’lab, uning tarixini uch ming yil deb hisoblanadi. fikrimizcha, qadimgi asotirlardayoq falsafiy fikrlashlar, olam va undagi hodisalarga aql ko’zi va tajriba mezoni bilan qarash unsurlari mavjuddir. shu bilan birga falsafa tarixining rivojlanish bosqichlarini ijtimoiy taraqqiyotning u yoki bu davrlari bilan bog’lab tushuntirish xam o’zini oqlamaydi. chunki bu davrlar turli mintaqalarda o’ziga xos tarzda kechgan. masalan, qadimgi gretsiya va qadimgi rumoda qulchilik iqtisodiy ishlab chiqarish usulini asosini tashkil qilib, bu davlatlarning …

2 / 18

trizm qarashlaridir. bu qarashlarni g’ayriilmiyligini ko’rsatish bilan sharq bilan bog’liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik kerak. bu o’rinda g’arb va sharq tarixiy–falsafiy jarayonlarini davrlarga ajratish tamoyillariga e’tibor qaratish bilan birga g’arb va sharq falsafasidagi an’analarning o’zaro munosabatini ham tahlil qilish lozim. sharqning o’ziga xosligi, unga munosib bo’lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo’shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis olimlari tomonidan e’tirof etiladi. qolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasining quchog’ida voyaga etgani va uning qadriyatlarini o’zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta’sir ko’rsatganini doimo esda tutish darkor. falsafiy g’oyalar muayyan ijtimoiy sharoitlar ta’sirida, ma’lum tarixiy–madaniy manbalar asosida shakllanadi. odamlar million yillar davomida oila-oila, gala-gala bo’lib yashashdan bundan 50-40 ming yillar muqaddam kromonon tipidagi ajdodlarimiz jamiyat muxitida yashash va tarbiyalanish bosqichiga o’tdilar. natijada ibtidoiy hayotning murakkablashishi va kishilar ijtimoiy amaliyotining kengayishi ularni abstrakt fikrlashini rivojlantirdi, shu bilan …

3 / 18

tlarni va axloq normalarini tanqid qiladi. faylasuf hamma narsaga shubxa bilan qaraydi, buni u shu an’analarni kelib chiqish ildizini topish uchun qiladi. shundan uning bor bo’lishning o’zi nima? borliq nima? degan savolining mazmuni kelib chiqadi. falsafaning vujudga kelishida qanday ijtimoiy vaziyat, madaniyatdagi qanday siljishlar ta’sir qiladi? degan savollar tug’ilishi tabiiydir. qadimgi gretsiyada falsafa inson hayotining ma’nosi, uning odatdagi tuzumi va tartibi xavf ostida qolgan vaqtda shakllandi. falsafaning u yoki bu davrda shakllanishigina emas, balki taraqqiyoti ham chuqur ijtimoiy krizis (inqiroz)lar bilan bog’liq bo’lib, inson qiynalganda, eskicha yashay olmay qolganda, eski qadriyatlar o’z ahamiyatini yo’qotganda, endi nima qilish kerak? degan savol tug’iladi. qadimgi grek falsafasining kelib chiqishiga kelsak, u o’sha joydagi quldorlik tizimining odatdagi mifologik–afsonaviy tasavvurlarini rad etib, yangi dunyoqarashni taqoza etardi. shunday qilib, falsafiy qarashlar odatdagi turmush tarzi va odatdagi qadriyatlar inqirozi muxitida vujudga keladi. u eskicha yondashuvlarga xos urf–odatlarni tanqid qilib, yangicha qarashlarni qaror toptirish, yangicha turmush tarzini shakllantirishga …

4 / 18

n yozma manba’larda, xususan, «xo’jayinning o’z quli bilan hayotining mazmuni xaqida suhbati», «arfisiy qo’shig’i». «¤z xayotidan xafsalasi pir bo’lgan kishining o’z joni bilan suhbati», «adapa» dostoni, «etapa» haqidagi afsona, «jafokash avliyo haqida doston» kabi bitiklarda yaqqol namoyon bo’lgan. bizning eramizgacha bo’lgan 1 ming yillikning o’rtalarida insoniyat tarixining taraqqiyotida qadimgi madaniyatning uch o’chogida xindiston, xitoy, gretsiyada deyarli bir vaqtning o’zida falsafiy fikrlar vujudga keldi. uning tug’ilishi olamni mifologik tushunishdan bilimga tayanadigan dunyoqarashga o’tishdek uzoq jarayonni boshidan kechirdi. xindiston bashariyat tarixida sivilizatsiya beshiklaridan biri hisoblanib, uning falsafasi o’zining qadimiy va boy tarixiga ega. qadimgi xind falsafasini o’rganishda «ramayana», «maxabxarota», «kalila va dimna», «vedalar» kabi mashxur asarlar ilk manbalar bo’lib xizmat qiladi. xind madaniyati va falsafasining ana shu bebaho yodgorliklarining har birida aql-idrok, adolat, insof-diyonat, xalollik, poklik, mexnatsevarlik, milliy totuvlik, to’gri so’zlilik haqida va yomon illatlarga qarshi kurashish zarurligiga doir juda muxim falsafiy goyalar xikmatlar, rivoyatlar, maqollar shaklida bayon etilgan. falsafiy qarashlarning kurtaklari …

5 / 18

mashxur bo’lgan manba’larda ham o’z aksini topgan. «upanishadalar» «sirli bilim» degan ma’noni anglatib, «vedalar»ning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo’lmay, balki turli vaqtda har xil mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi turlicha falsafiy qarashlar maxsulidir. «upanishadalar»dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o’rab turgan borliq, uning hayotdagi o’rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruxiyatining moxiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq me’yorlari haqidadir. falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. eramizgacha bo’lgan viii-vii asrlarda xindistonda lokayati (bu dunyo) ni tan oluvchi falsafiy ta’limot shakllana boshladi. bu ta’limotning asosi brixaspati va uning izdoshlari vedalarda bayon etilgan diniy qarashlarni tanqid qilib, erdan boshqa tarzdagi hayotning bo’lishi mumkin emas, degan fikrni ilgari surdilar. lokayataning eng rivojlangan oqimi charvaklar (er.avv. vi-asr) ta’limotidir. ularning fikricha, dunyo 4 elementdan - tuproq, xavo, suv va olovdan tashkil topgan bo’lib, barcha narsa, xodisalar shu 4 elementning …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq falsafasi"

1697714543.docx sharq falsafasi reja: 1. qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. hindiston va xitoyda falsafiy fikrlar. 2. markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o’rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. (abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino) 3. qadimgi yunon–rim falsafiy maktabi. milet maktabi, uning misr-bobil, hind falsafasi ildizlari bilan bog’liqligi. xristianlik va avreliy avgustin falsafiy ta’limoti. apologetika va patristika. hozirgi adabiyotlarda falsafaning vujudga kelishini marksizmning sinfiylik tamoyillariga asoslanib, quldorlik tuzumining shakllanishi bilan bog’lab, uning tarixini uch ming yil deb hisoblanadi. fikrimizcha, qadimgi asotirlardayoq falsafiy fikrlashlar, olam va undagi hodisalarg...

This file contains 18 pages in ZIP format (754.1 KB). To download "sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq falsafasi ZIP 18 pages Free download Telegram