sof monopoliya

ZIP 11 sahifa 29,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 29,0 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

1510121551_69616.docx mr mc = sof monopoliya reja: 1. bozor iqtisodi sharoitidagi iqtisodiy monopoliya. 2. sof monopoliya modelining asosiy xususiyatlari. 3. optimal ishlab chiqarish xajmini tanlab olish va narx diskriminatsiyasi. 4. o‘zbekistonda monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish holati 1. bozor iqtisodi sharoitidagi iqtisodiy monopoliya iqtisodiyotda bozor mexanizmining samarali amal qilishi va raqobat muhitining ta’minlanishi monopoliyalar, ularning kelib chiqish sabablari va amal qilish xususiyatlarini ko‘rib chiqishni taqozo etadi. monopoliya tushunchasiga turli o‘quv adabiyotlarida turlicha ta’rif beriladi. jumladan, ba’zi o‘rinlarda uni «davlat, korxonalar, tashkilotlar, sotuvchilarning qandaydir xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishdagi mutlaq huquqi» sifatida qaralsa, boshqa holatlarda «faoliyatning u yoki bu sohasida shaxs yoki kishilar guruhining har qanday (ba’zi adabiyotlarda – yakka) hukmronlik holati» deb ta’riflanadi. bu ta’riflardagi monopoliyaning «mutlaq huquq» yoki «har qanday yoki yakka hukmronlik holati» kabi tavsiflari uning mohiyatini qisman yoritib berganligi sababli, uni quyidagicha ta’riflash o‘rinli: monopoliya – monopol yuqori narxlarni o‘rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar …

2 / 11

ravishda ko‘paytirib borish maqsadida tadbirkor olingan qo‘shimcha mahsulot (foyda)ning bir qismini kapitallashtiradi, ya’ni unga qo‘shimcha ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi sotib oladi. bu esa ba’zi bir korxonalarning o‘sishi hamda ishlab chiqarish miqyoslarining kengayishiga olib keladi. shu bilan birga raqobat amaldagi kapitallarning ixtiyoriy yoki majburiy birlashtirish, markazlashtirish tendensiyasini keltirib chiqaradi. shunday qilib, ishlab chiqarish to‘planishining moddiy asosi bo‘lib kapitalning to‘planishi va markazlashuvi hisoblanadi. ishlab chiqarishning to‘planishi o‘z rivojining ma’lum darajasida monopoliyalarning paydo bo‘lishiga olib keladi. ishlab chiqarishning to‘planishi hamda monopoliyalarning paydo bo‘lishi o‘rtasidagi ichki aloqalar quyidagilarda namoyon bo‘ladi: 1) tarmoqlarda bir necha yirik korxonalarning hukmron mavqega ega bo‘lishi ularning bir-biri bilan kelishuviga hamda monopolistik birlashmalar tuzishiga imkon yaratadi; 2) yirik korxonalar o‘rtasidagi raqobat juda qaltis bo‘lib, ular uchun katta miqyosdagi yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin. shunga ko‘ra, raqobatni cheklash, tovarlarga yuqori narxlar belgilash va yuqori foyda olish uchun yirik ishlab chiqaruvchilarning monopolistik ittifoqlarga birlashishi lozim bo‘ladi. monopoliyalarning vujudga kelishida ishlab chiqarishning …

3 / 11

. 2.sof monopoliya modelining asosiy xususiyatlari mukammal raqobatning qarama-qarshisi sof monopoliyadir. sof monopoliya – ma’lum mahsulot turini ishlab chiqarish va sotish bo‘yicha yakka hukmron bo‘lgan bozor tuzilmasidir. yagona ishlab chiqaruvchi sifatida sof monopolistda unikal imkoniyatlar mavjud. uning to‘g‘ridan-to‘g‘ri raqobatchilari yo‘q. u o‘zi xoxlagan narx va xajmda istalgan mahsulot turini ishlab chiqarishi mumkin. monopolist ishlab chiqargan mahsulot bozorda unikal hisoblanadi, bozorda uni o‘rnini bosuvchi xech qanday tovar bo‘lmaydi. bozordagi yuqori darajadagi yakka xukmronlik monopolist uchun ishlab chiqarish xajmi va narxini maksimal darajada nazorat qilish imkonini beradi. sof monopoliyaning asosiy xususiyatlari: · firmalar soni bitta, · mahsulot turi yagona, unikal, · bozordagi hokimlik maksimal darajada, · bozorga kirish chiqishdagi to‘siqlar umuman olib tashlab bo‘lmaydigan. o‘zbekistonda sof monopoliyalar sifatida o‘zbekistondagi avtomobil ishlab chiqarish zavodi, o‘z ikkilamchi rangli metall. darhaqiqat, ular o‘z tarmoqlaridagi tegishli faoliyatlarning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadilar. shuningdek, ba’zi hollarda tarmoqdagi monopolist ishlab chiqaruvchilar sonining ko‘payib borishi monopolistik raqobat holatining vujudga kelishiga …

4 / 11

vlatning nazorati va boshqaruviga bo‘ysunadilar. o‘zbekistonda tabiiy monopoliyalar sifatida «o‘zbekiston havo yo‘llari» dak, «o‘zbekiston temir yo‘llari» dak, “o‘zbekneftegaz” holding kompaniyasi, “o‘zbekenergiya” dak misol keltirish mumkin. tabiiy monopoliya – korxonaning texnologik xususiyatlari sababli mahsulotga bo‘lgan talabni qondirish, raqobat mavjud bo‘lmagan sharoitda samaraliroq amalga oshiriluvchi tovar bozorining holati. bunday samaradorlik ishlab chiqarish hajmining ko‘payib borishi bilan tovar birligiga to‘g‘ri keluvchi xo‘jalik xarajatlarining ahamiyatli darajada pasayib borishida namoyon bo‘ladi. shu bilan birga, tabiiy monopoliya subyektlari tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar iste’molini boshqa turdagi mahsulotlar bilan almashtirib bo‘lmaydi. legal (qonuniy) monopoliya – bu qonuniy tarzda tashkil etiluvchi monopolistik holat. ular tarkibiga raqobatdan himoya qiluvchi quyidagi monopoliya shakllarini kiritish mumkin: 1) patent tizimi – bu ixtirochi va mualliflar tomonidan yaratilgan ixtirolar, foydali modellar, sanoat namunalarini tasdiqlovchi hamda ularga mutlaq huquqni taqdim etish tizimi. bu jarayon maxsus guvohnomalar – patentlar orqali amalga oshiriladi; 2) mualliflik huquqi – ilmiy, badiiy va san’at asarlari, ijro san’ati fonogrammalari, ko‘rsatuvlar, efir …

5 / 11

. sun’iy monopoliya o‘z manfaatlari yo‘lida bozor muhiti tuzilishini ataylab o‘zgartiradi, ya’ni: - bozorga yangi raqiblarning kirib kelishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun turli to‘siqlar hosil qiladi (xomashyo va energiya manbalarini egallab oladi; banklarning yangi korxonalarga kredit berishini taqiqlashga harakat qiladi va boshqalar); - ishlab chiqarishning eng yuksak darajadagi texnologiyasiga erishib, qolgan raqiblarining bu darajaga chiqishiga imkon bermaydi; - ishlab chiqarish miqyosi samarasidan unumliroq foydalanish imkonini beruvchi nisbatan yirik hajmdagi kapitalni qo‘llaydi; - o‘z faoliyatini yuqori darajada reklama qilish orqali boshqa raqobatchilarni bozordan siqib chiqarishga harakat qiladi. sun’iy monopoliyalar kartel, sindikat, trest, konsorsium, konsern kabi aniq shakllarda namoyon bo‘ladi. monopoliyaning salbiy tomoni sifatida quyidagi jixatlarni ko‘rsatish mumkin: 3) resurslarning oqilona taqsimlanmasligi. bu holat monopoliyalarning yuqori foyda ketidan quvib, sun’iy ravishda ishlab chiqarishni cheklash vositasida narxlarni ko‘tarishi, mahsulotlarning u qadar yaxshi bo‘lmagan turlarini, past texnikaviy darajasini, past sifati hamda sotishning yomon sharoitlarini vujudga keltirishi orqali namoyon bo‘ladi. natijada, raqobat sharoitida amal qiluvchi iqtisodiyot …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sof monopoliya" haqida

1510121551_69616.docx mr mc = sof monopoliya reja: 1. bozor iqtisodi sharoitidagi iqtisodiy monopoliya. 2. sof monopoliya modelining asosiy xususiyatlari. 3. optimal ishlab chiqarish xajmini tanlab olish va narx diskriminatsiyasi. 4. o‘zbekistonda monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish holati 1. bozor iqtisodi sharoitidagi iqtisodiy monopoliya iqtisodiyotda bozor mexanizmining samarali amal qilishi va raqobat muhitining ta’minlanishi monopoliyalar, ularning kelib chiqish sabablari va amal qilish xususiyatlarini ko‘rib chiqishni taqozo etadi. monopoliya tushunchasiga turli o‘quv adabiyotlarida turlicha ta’rif beriladi. jumladan, ba’zi o‘rinlarda uni «davlat, korxonalar, tashkilotlar, sotuvchilarning qandaydir xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishdagi mutlaq huquqi» sifatida qara...

Bu fayl ZIP formatida 11 sahifadan iborat (29,0 KB). "sof monopoliya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sof monopoliya ZIP 11 sahifa Bepul yuklash Telegram