ta'lim jarayonida o'quv motivatsiyasi va uni boshqarish muammosi

DOCX 17 pages 589.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 589.2 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ta’lim jarayonida o‘quv motivatsiyasi va uni boshqarish muammosi reja kirish 1. o‘quv motivatsiyasining nazariy asoslari 2. o‘quv motivatsiyasini shakllantirish omillari 3. o‘quv motivatsiyasini boshqarish muammolari 4. o‘quv motivatsiyasini boshqarish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi globallashuv va axborot asrida ta’lim jarayonining samaradorligini oshirish eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. ta’lim sifati faqat bilimlar hajmi bilan emas, balki o‘quvchilarning ta’limga bo‘lgan munosabati, qiziqishi va motivatsiyasi bilan ham belgilanadi. motivatsiya shaxsni ma’lum faoliyatga undovchi ichki kuch bo‘lib, aynan u o‘quv jarayonining samarali tashkil etilishida hal qiluvchi omil sifatida namoyon bo‘ladi.o‘quv motivatsiyasi ta’lim oluvchilarning ehtiyojlari, maqsadlari, qiziqishlari va qadriyatlari bilan chambarchas bog‘liqdir. ta’lim jarayonida motivatsiya nafaqat o‘quvchining bilim olishga bo‘lgan intilishini oshiradi, balki uning mustaqil fikrlashi, ijodkorligi va faolligini ham rivojlantiradi. agar o‘quvchi bilim olishni shaxsiy ehtiyoj sifatida qabul qilsa, u ta’lim jarayonida faol ishtirok etadi, yangi ma’lumotlarni mustahkam o‘zlashtiradi va amaliyotda qo‘llashga harakat qiladi.motivatsiyani boshqarish masalasi esa pedagogika fanining eng murakkab va dolzarb …

2 / 17

. bu esa o‘z navbatida ta’lim samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. shu bois, o‘quv motivatsiyasini to‘g‘ri boshqarish, uni rivojlantirish va samarali usullarni joriy etish ta’lim tizimining dolzarb vazifasiga aylanmoqda.mazkur mavzu doirasida o‘quv motivatsiyasining nazariy asoslari, uni shakllantirish omillari, boshqarishdagi muammolar va ularni hal qilish yo‘llari tahlil qilinadi. shuningdek, mahalliy va xorijiy tajribalarga asoslanib, ta’lim jarayonida motivatsiyani samarali boshqarishning amaliy yo‘llari ko‘rsatib o‘tiladi. o‘quv motivatsiyasining nazariy asoslari o‘quv motivatsiyasi ta’lim jarayonining asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida o‘z o‘rniga ega bo‘lib, o‘quvchilarning o‘rganishga bo‘lgan qiziqishi, faolligi va natijaliligini belgilaydi. ushbu mavzu nazariy asoslarini o‘rganish orqali biz ta’limning psixologik va pedagogik jihatlarini chuqurroq anglashga erishamiz. motivatsiya nafaqat shaxsiy rivojlanishning kaliti, balki jamiyatning kelajak avlodlarini shakllantirishda ham muhim rol o‘ynaydi. ushbu maqolada o‘quv motivatsiyasining nazariy asoslari, uning psixologik mazmuni, ta’limdagi ichki va tashqi motivlar, o‘quvchilarning ehtiyoj va qiziqishlari, shuningdek, motivatsiyani shakllantirish omillari batafsil ko‘rib chiqiladi. maqsad – ta’lim amaliyotchilari va olimlar uchun foydali nazariy asos yaratishdir. …

3 / 17

tish lozim. birinchidan, motivatsiya ehtiyojlar, qiziqishlar va qiymatlar asosida shakllanadi. ikkinchidan, u kognitiv (bilim va anglashga asoslangan), affektiv (his-tuyg‘ular bilan bog‘liq) va konativ (harakatga yo‘naltirilgan) jarayonlarni o‘z ichiga oladi. masalan, klassik psixologlarning fikriga ko‘ra, motivatsiya insonning ichki muvozanatni tiklashga intilishidir. bu yerda z. freydning psixoanalitik nazariyasi muhim o‘rin tutadi: u motivatsiyani instinktlar va ongsiz istaklar bilan bog‘laydi. freydga ko‘ra, inson faoliyati libido (hayot instinkti) va tanatos (o‘lim instinkti) kabi asosiy kuchlar tomonidan boshqariladi, ammo ta’limda bu nazariya ko‘proq o‘quvchilarning ongsiz qarshiliklarini tushuntirish uchun qo‘llaniladi.boshqa bir muhim yondashuv – g. allportning shaxsiyat psixologiyasi, u motivatsiyani shaxsiy maqsadlar ierarxiyasi sifatida ko‘radi. allportning fikricha, har bir insonning motivatsiyasi uning individual maqsadlari tomonidan belgilanadi, bu esa o‘quv jarayonida o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishini hisobga olishni talab qiladi. motivatsiyaning psixologik mazmunini yanada chuqurroq o‘rganish uchun a. maslou ehtiyojlar ierarxiyasi nazariyasiga murojaat qilish mumkin. maslou piramidasi quyidagi bosqichlardan iborat: fiziologik ehtiyojlar (ovqat, uyqu), xavfsizlik ehtiyojlari, ijtimoiy ehtiyojlar (do‘stlik, …

4 / 17

minlaydi. bu nazariya ta’limda baholash tizimlarini loyihalashda qo‘llaniladi: yaxshi baho o‘quvchining keyingi harakatlarini rag‘batlantiradi. ammo skinnerning yondashuvi tanqidga uchrab, ichki motivatsiyani e’tiborsiz qoldirgani uchun rad etilgan. buning o‘rniga, l. vygotskiyning sotsial-kultural nazariyasi paydo bo‘ldi, u motivatsiyani ijtimoiy muhit va madaniy vositalar orqali shakllanadigan jarayon sifatida ta’riflaydi. vygotskiyning "yaqin rivojlanish zonasi" tushunchasi o‘quvchining motivatsiyasini o‘qituvchi va tengdoshlar yordami bilan oshirishni taklif qiladi.motivatsiyaning psixologik mazmunini yanada kengaytirish uchun kognitiv nazariyalarga murojaat qilamiz. a. bandura ijtimoiy o‘rganish nazariyasida motivatsiyani o‘z-o‘ziga samaradorlik (self-efficacy) bilan bog‘laydi. banduraga ko‘ra, o‘quvchi o‘zini muvaffaqiyatli deb his qilsa, uning motivatsiyasi yuqori bo‘ladi. bu nazariya ta’limda o‘quvchilarning muvaffaqiyat tajribasini ko‘paytirishni talab qiladi, masalan, kichik vazifalardan boshlab kattaroq maqsadlarga o‘tish orqali. shu bilan birga, j. atkinsonning erishish motivatsiyasi nazariyasi motivatsiyani xavf va muvaffaqiyatga intilish orqali tushuntiradi. atkinsonning formula bo‘yicha, motivatsiya darajasi = motiv potentsiali × muvaffaqiyat ehtimoli × mukofot qiymati. bu formula ta’limda o‘quv vazifalarini shunday loyihalashni taklif qiladiki, ular o‘quvchining …

5 / 17

higa asoslanadi. masalan, agar o‘quvchi matematikani yechishdan zavq olsa, bu ichki motivdir. ichki motivatsiyaning nazariy asosi d. dekining o‘z-o‘zini belgilash nazariyasida yotadi. deki uchta asosiy psixologik ehtiyojni ajratib ko‘rsatadi: avtonomiya (o‘z qarorlarini qabul qilish), kompetentsiya (qobiliyatni his qilish) va bog‘lanish (ijtimoiy aloqalar). ta’limda ichki motivatsiyani rivojlantirish uchun o‘quvchilarga tanlov huquqini berish, masalan, loyihaviy ishlar orqali, zarur. ichki motivlar o‘quvchining uzoq muddatli o‘sishini ta’minlaydi, chunki ular tashqi rag‘batlarsiz ham harakatni davom ettiradi.tashqi motivlar esa ko‘pincha qisqa muddatli ta’sirga ega. ular o‘qituvchi, ota-ona yoki jamiyat tomonidan beriladigan rag‘batlar: yaxshi baho, sovg‘a, maqtov. b. skinnerning nazariyasi tashqi motivlarni asosiy vosita sifatida ko‘radi, ammo ular ichki motivatsiyani susaytirishi mumkin. bu "ortiqcha oqlanish effekti" deb ataladi: agar o‘quvchi ichki qiziqish bilan o‘qisa va tashqi mukofot berilsa, u faqat mukofot uchun o‘qiy boshlaydi. ta’limda tashqi motivlarni to‘g‘ri qo‘llash muhim: ularni ichki motivatsiyani qo‘llab-quvvatlash uchun ishlatish, masalan, yaxshi natija uchun erkin vaqt berish.ichki va tashqi motivlarning o‘zaro …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta'lim jarayonida o'quv motivatsiyasi va uni boshqarish muammosi"

ta’lim jarayonida o‘quv motivatsiyasi va uni boshqarish muammosi reja kirish 1. o‘quv motivatsiyasining nazariy asoslari 2. o‘quv motivatsiyasini shakllantirish omillari 3. o‘quv motivatsiyasini boshqarish muammolari 4. o‘quv motivatsiyasini boshqarish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi globallashuv va axborot asrida ta’lim jarayonining samaradorligini oshirish eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. ta’lim sifati faqat bilimlar hajmi bilan emas, balki o‘quvchilarning ta’limga bo‘lgan munosabati, qiziqishi va motivatsiyasi bilan ham belgilanadi. motivatsiya shaxsni ma’lum faoliyatga undovchi ichki kuch bo‘lib, aynan u o‘quv jarayonining samarali tashkil etilishida hal qiluvchi omil sifatida namoyon bo‘ladi.o‘quv motivatsiyasi ta’lim oluvchilarning ehtiyojlari, maqsad...

This file contains 17 pages in DOCX format (589.2 KB). To download "ta'lim jarayonida o'quv motivatsiyasi va uni boshqarish muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: ta'lim jarayonida o'quv motivat… DOCX 17 pages Free download Telegram