yalpi talab va yalpi taklif nisbatlari

DOCX 37 pages 420.8 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 420.8 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

yalpi talab va yalpi taklif nisbatlari reja yalpi talab tushunchasi va uning hajmiga ta’sir qiluvchi omillar yalpi taklif tushunchasi. yalpi taklif tarkibi va unga ta’sir qiluvchi omillar. yalpi talab va yalpi taklif o‘rtasidagi muvozanat va uning o‘zgarishi. yalpi talab (aggregate demand, ad) – barcha iste’molchilar, ya’ni aholi, korxonalar va davlat tomonidan narxlaming muayyan darajasida sotib olinishi mumkin bo‘lgan turli tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talabning umumiy hajmidir. shuningdek, yalpi talabni milliy iqtisodiyotdagi real pul daromadlari hajmi sifatida ifodalash ham mumkin. yalpi talab barcha iste’molchilaming turli xil tovarlarga va xizmatlarga bo‘lgan talablari yig‘indisidan tashkil topadi. bilamizki, tovar va xizmatlar ikki xil bo‘ladi: shaxsiy iste’mol tovarlari va tadbirkorlar ishlab chiqarish jarayonida unumli iste’mol qiladigan ishlab chiqarish omillari - yer, kapital va ishchi kuchi. iste’mol tovarlari turli-tuman moddiy, ma’naviy tovarlar va xizmatlami o‘z ichiga oladi. shuningdek, turli ko‘rinishdagi (masalan, davlat, xususiy, jamoa, korporativ) tadbirkorlaming ishlab c h iq ish omillariga bo‘lgan talabi ham turli-tumandir …

2 / 37

. shuningdek, tadbirkorlar ham foizning yuqori darajasida o‘zlarining nisbatan past daromad keltiruvchi investitsiya loyihalarini amalga oshirishdan voz kechadilar. import tovarlar xaridi samarasi. bu samara narx darajasi o‘zgarishining u yoki bu mamlakatdagi ichki va jahon narxlari nisbatiga ta’siri orqali namoyon bo‘ladi. mamlakatdagi narxlar umumiy darajasinirig oshishi, chet el tovarlari narxi o’zgarmagan yoki sekinroq o‘sgan holatda, milliy iste’molchi uchun chetdan xorijiy tovarlami olib kelishni foydali qilib qo‘yadi. olz navbatida, mazkur mamlakat tovar va xizmatlarini xorijiy iste’molchilar tomonidan xarid qilish hajmi ham qisqaradi. natijada bu mamlakatning eksport hajmi kamayadi. eksport hajmining kamayishi va import hajmining oshishi sof eksportning va pirovardida, yalpi talab umumiy hajmining qisqarishiga olib keladi. tashqi va ichki talabning ortishi va xo‘jalik yuritish sharoitlarining yaxshilanishi sanoatning barqaror rivojlanishga ijobiy ta’sir ko‘rsatib kelmoqda. jumladan, sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish hajmi 2015-yilda oldingi yilga nisbatan 8%ga ortdi va 91705,3 mlrd. so‘mni tashkil etdi. sanoatning yuqori sur’atlar bilan rivojlanishida korxonalami modemizatsiyalash va tarkibiy o‘zgartirish, tarmoqlar …

3 / 37

ing o‘zgarishi natijasi hisoblanadi. iste’molchining kutishi. iste’mol sarflari hajmidagi o‘zgarish, iste’molchining narxlar va daromadlar darajasidagi kelajakdagi o‘zgarishlami oldindan bilishiga bog‘liq. masalan, agar iste’molchi kelajakda o‘zining real daromadi ko’payadi, deb hisoblasa, u ko‘proq qismini sarflashga tayyor bo‘ladi. natijada bu davrda iste’mol sarflari ko‘payadi, jamg‘arish esa kamayadi va yalpi talab ortadi. aksincha, agar iste’molchi kelajakda o’zining real daromadlari kamayadi deb hisoblasa, ularning iste’mol sarflari va demak, yalpi talabi qisqaradi. xuddi shunday tarzda inflyatsiyaning kutilishi bugungi yalpi talabni oshiradi. chunki iste’molchilar narxlar oshgunga qadar tovarlami xarid qilib qolishga harakat qiladi. aksincha, yaqin kelajakda narxlar pasayishining kutilishi, bugungi iste’mol miqdorining kamayishiga olib keladi.iste’molchi qarzlari. iste’molchi qarzlari ko‘p boiganda, u joriy daromadini qarzlarga toiab, o‘zining bugungi sarflarini qisqartirishi mumkin. aksincha, iste’molchi qaizdor bo‘lmasa, u bugungi sarflarini ko‘paytirishga tayyor boiadi soliq. daromad solig‘i stavkasining kamayishi, narxlaming mavjud darajasida iste’mol sarflarini ko‘paytiradi, soliqlaming oshishi iste’mol sarflarini kamaytiradi. yalpi taklif (aggregate supply, as) – mamlakatda muayya vaqtda ishlab …

4 / 37

b chiqarish hajmining kengayib borishi bilan qo‘shimcha ishchi kuchi ham ishga jalb qilinadi. shu barcha sabablarga ko‘ra mahsulot birligiga qilinadigan xarajatlar ortadi, korxonalar ishlab chiqarishining rentabelli bo‘lishi uchun tovarlarga ancha yuqori narx belgilaydi. shu sababli oraliq kesmada milliy mahsulot real hajmining ko‘payishi narxlaming o‘sishi bilan birga boradi. iii. tik kesma. u ba’zida «klassik» kesma deb ham atalib, iqtisodiyot o‘zining to‘liq yoki tabiiy darajasiga erishganligini ko‘rsatadi. bunda iqtisodiyot ishlab chiqarish imkoniyatining shunday nuqtasida (rasmdagi nuqta) joylashadiki, bunda qisqa muddatda ishlab chiqarish hajmini yanada kengaytirishga erishish mumkin emas. iqtisodiyot to‘liq quwat bilan ishlay boshlaganligi sababli narxning to‘xtovsiz oshib borishi ham ishlab chiqarish real hajmining ko’payishiga olib kelmaydi. qisqacha aytganda, bu kesma milliy ishlab chiqarish hajmi doimiy bo‘lib qolishi, narx darajasi esa o‘zgarishi mumkinligini ko‘rsatadi. yalpi taklif hajmiga ta’sir qiluvchi omillar. yalpi taklifga narxdan tashqari bir qator omillar ta’sir ko‘rsatadi. bu omillardan bir yoki bir nechtasining o‘zgarishi yalpi taklifning o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. yalpi …

5 / 37

iy qismi ishchi va xizmatchilarga ish haqi toiash uchun ketadigan xarajatlar hisoblanadi. boshqa sharoitlar o‘zgarmay qolganda, ish haqining o‘zgarishi mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan xarajatlar darajasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. mavjud ishchi kuchi resurslarining ko‘payishi ish haqining pasayishiga, ulaming kamayishi esa ish haqining oshishiga olib keladi. kapital. agar jamiyat asosiy kapital zaxirasini o‘stirib borsa, yalpi taklif o‘sish tamoyiliga ega boiadi. masalan, agar jamiyat o‘z daromadining asosiy qismini tejab, uni investitsion tovarlar sotib olishga yo‘naltirsa, yalpi taklif o‘sadi. xuddi shunday asosiy kapital sifati yaxshilanganda ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi va yalpi taklif ko‘payadi. korxona o‘zining eski, sifati past boigan qurilmalarini yangi va ancha takomillashgan qurilmalar bilan almashtirishi bunga misol boia oladi. agar mamlakat asosiy kapitalining miqdori kamaysa va sifati yomonlashsa, yalpi taklif qisqaradi. makroko’lamda milliy ishlab chiqarish hajmining o’zgarishi bilan birga narxlar umumiy darajasining o’zgarishi o’rtasida bog’liqlikni tadqiq qilish, nima uchun milliy ishlab chiqarish hajmi ayrim davrlarda barqaror o’sishi, ba’zi davrlarda esa pasayib ketishni …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yalpi talab va yalpi taklif nisbatlari"

yalpi talab va yalpi taklif nisbatlari reja yalpi talab tushunchasi va uning hajmiga ta’sir qiluvchi omillar yalpi taklif tushunchasi. yalpi taklif tarkibi va unga ta’sir qiluvchi omillar. yalpi talab va yalpi taklif o‘rtasidagi muvozanat va uning o‘zgarishi. yalpi talab (aggregate demand, ad) – barcha iste’molchilar, ya’ni aholi, korxonalar va davlat tomonidan narxlaming muayyan darajasida sotib olinishi mumkin bo‘lgan turli tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talabning umumiy hajmidir. shuningdek, yalpi talabni milliy iqtisodiyotdagi real pul daromadlari hajmi sifatida ifodalash ham mumkin. yalpi talab barcha iste’molchilaming turli xil tovarlarga va xizmatlarga bo‘lgan talablari yig‘indisidan tashkil topadi. bilamizki, tovar va xizmatlar ikki xil bo‘ladi: shaxsiy iste’mol tovarlari va tadbi...

This file contains 37 pages in DOCX format (420.8 KB). To download "yalpi talab va yalpi taklif nisbatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yalpi talab va yalpi taklif nis… DOCX 37 pages Free download Telegram