геронтопсихология

ZIP 15 pages 402.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 402.6 KB

File type ZIP

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1714633097.pptx /docprops/thumbnail.jpeg gerontopsixologiya gerontopsixologiya bugun darsimizda! gerontopsixologiya haqida umumiy tushuncha. biologik keksayish. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari gerontologiya insonning qarishi –bu fiziologik yemiruvchi jarayon bo’lib,insonning har bir organizmida sodir bo’ladi.qarish jarayoniga endogen va ekzogen faktorlar ta’sir ko’rsatib o’lim oqibatiga olib keladi. qarilik – bu yoshning taraqqiyotidagi qonuniy kirib keluvchi yakuniy davri,organism rivojlanishidagi tabiiy va to’xtatib bo’lmas bosqichdir. aholining yosh ko’rsatkichlari jsst 2016 yildagi tasnifiga ko’ra quyidagich bo’linadi yoshlar 18-44 yosh o’rta yoshdagilar 45- 59 yosh keksa yoshdagilar 60-74 yosh qari yoshdagilar 75-89 yosh uzoq umr ko’ruvchilar 90 va undan yuqori qarilik davri 75 yoshdan yuqori.90 yoshdan oshganlar uzoq umr ko’ruvchilar deb yuritiladi gerontopsixologiyaning dolzarb vazifasi-keksalar va keksa odamlarning hayotidagi bunday o’zgarishlar tufayli pensiyaga chiqish va ortiqcha bo’sh vaqtning paydo bo’lishi,oldingioldingi qiziqish va odatlardan majburiy voz kechish,ularni zarur va qayta qurish,ularga psixologik yordam ko’rsatish vositalari va usullarini ishlab chiqishdir.yaqinlar bilan munosabatlar shu jumladan o’z farzandlari ,turmush urtog’i …

2 / 15

iy sitseron ("katta katon yoki keksayish haqida" asarida), i.i.mechnikov ("optimizm etyudlari" kitobida), o‘rta osiyo allomalari donolik, donishmandlik haqidagi durdonalarida falsafiy fikr va muyaohazalarni bildirganlar. amerikalik psixolog s.xoll (1846— 1924) "keksayish" monografiyasida amaliy va metodologak ahamiyatga molik qator g‘oyalarni ilgari surgan. psixogerontologiya fanida gerontologiya, involyusiya, geriatriya, gerogigiena, geteroxronlik kabi ilmiy tushunchalar mavjud. gerontologiya — grekcha so‘z bo‘lib, keksayishning, keksalikning kelib chiqishi demakdir. geriatriya so‘zi keksaygan inson shaxsini davolashni bildiradi. involyusiya tushunchasi evolyusiyaning teskarisi bo‘lib, o‘sishdan orqaga qaytishni ifodalaydi. gerogigiena — keksaygan odamning salomatligini saqlash va mustahkamlash sohasidir. gerogigiena keksa odamlarda asab, ruhiy kasalliklarning oldini olish uchun xizmat qiladi. geteroxronlik bir xil yoshdagi odamlarda ruhiy jarayonlarning turlicha (har xil vaqg va muddatda) namoyon bo‘lishidir. d.bromley insonning qarish sikli uchta bosqichdan iborat bo‘lishini ta’kidlaydi: 1) "ishdan, xizmatdan uzoqlashish" (iste’fo) — 66-70 yoshi 2) keksalik (70 va undan katta yosh), sh), 3) munkillagan keksalik (hasta keksalik va o‘lim) — maksimum 110 yosh. olimlarning fikricha …

3 / 15

qisqa va to‘kis qismida (ko‘k va qizil rangda) aniqroq aks etadi. psixogerontologik nuqgai nazardan sezish vaqgini tad qilgan e.n.sokolov, e.i.boyko, a.r.luriya sezish vaqti yosh davrining informatsion stimul funksiyasidan boshqa narsa emas, deya xulosa chiqaradilar. ular sezish vaqgining egri chiziqli ko‘rsatkichlarini sxema tarzida ishlab chiqib, keksalik davriga xos ikkita xususiyatni chuqur tahlil qildilar. xuddi shunga o‘xshash ma’lumotlar d.birron, d.botvinnik tajribalarida ham olingan. arestotel qarish bu-insonning yoshligidan boshlab berilgan issiqlikning asta- sekin kamayishidir deb izoh qoldirgan va u inson hayot davrlarini 3 bosqichga bo’ladi. yoshlik kamolot keksalik qarishning birinchi ta’riflari antic davrga to’g’ri keladi.miloddan avvalgi 3 asrda gepokrat qarishni tabiiy issiqlikni kamayishi va tananing qarishi deb ta’riflaydi. bundan 30 ming yil avval 2 ta an’ana bo’lgan misrda: qarilik bu boshqa davrlardan eng foydalisi,keksa odam xudoga yaqin bo’lgan odamdir. spartada: qari bo’lgandan ko’ra uysiz it bo’lgan yaxshi.zaif ,foydasiz, qarilarni jardan uloqtirishgan. agetizm muammo paydo bolsa: 1. o’zimiz echim axtarib ko’ramiz 2. yaqinlarimizdan yordam …

4 / 15

nidek, 60 yoshdan oshgan odamlarning somatik sihatliligi ularning ishlab chiqarishda qatnashishiga qanchalik imkon berishini, insonning ruhiy salomatligi ishlashda qay darajada yordamlashishini, sog‘lom keksa odamning psixo- fiziologik funksiyalari, psixik jarayonlari, shaxsiy xususiyat- lari va kasb-korlik uchun zarur talablarga mos kelish-kelmas- ligini aniqlashdan iboratdir. shularning so‘nggi qismini tadqiq qilish bevosita psixologlarning zimmasida bo‘lib, yosh ulg‘ayib borishiga qarab fiziologik funksiyalarning o‘zgarishi psixometriya ma’lumotlariga tayanib muayyan usulda o‘rganilishi lozim. bu usulda bir qancha elat, jamoa hududning xuddi shu yoshdagi aholisi bilan solishtiriladi. tadqiqotning bu usuli ayrim ruhiy jarayonlarning yosh dinamikasini aniqlashga xizmat qiladi. makroskopiya ma’lumotlariga ko‘ra: a) keksalik davrida miyaning og‘irliga 20-30 foiz engillashadi: b) bir davrning o‘zida miya bilan kalla suyagining hajmi o‘rtasida disproporsiya kuchayadi; v) keksayish davrida miya burmalari kamayadi va ariqchalari kengayishi kuzatiladi, bular ayniqsa miya qobig‘ining peshona qismida yaqqol ko‘rinadi va etuk yoshdagi odamlarga qaraganda 3—4 ta yo‘l qisqaradi; g) miyaning zichligi ortadi. harakatlar sekinlashadi,kamayadi,inson yurishda qadam qo’yishda ishonchsizlik vujudga …

5 / 15

gayadi. ovqat hazm qilish a’zolarining yoshga bog’liq o’zgarishlari og’iz bo’shlig’i hajmining kamayishi so’lak bezlarining o’zgarishlari,so’lak ishlab chiqarishning kamayishi tishlash va chaynashning buzilishi oshqozon motor vazifasi sekinlashadi jigarning funksional aktivligi pasayadi yara kasalligi-oshqozon yarasi un ikki barmoq ichak kasalliklari 2 barobar ko’p uchraydi qabziyat-ich kelishining 48 soatga cho’zilishi,gipodinamik-yotoq rejimi,nevrogen-kuchli emotsiyalar,ruhiy depressiya siydik ajratish- buyrak massasining kamayishi,buyrakda qon aylanishing kamayishi,siydik pufagining cho’ziluvchanligi kamayadi. mikroskopiyaning natijalariga binoan: 1) nerv hujayra- larining umumiy miqsori kamayadi, bu o‘zgarish qobig‘ining iii-v zonalarida aniq bilinadi; 2) purkine hujayralarining mikdori keskin kamayadi, hujayralarning yo‘qolishi etuk kyshilart nisbatan 25 foiz ko‘p bo‘ladi; 3) nerv hujayralari ajinlashadi: yadro esa noto‘g‘ri ko‘rinishga ega bo‘la boshlaydi; 4) nerv tolalari yo‘g‘on- lashadi; 5) xabar olib boruvchi yo‘lda mielin tolalarining miqdori ozayadi. sensor-perseptiv funksiyalarning qarish. ko‘rish funksiyasining yosh davri dinamikasiga bag‘ishlangan qator tadqiqotlar mavjud bo‘lib, amerikalik psixolog kruk tadqiqotining ma’lumotlariga qaraganda, agar vaqg hech bir cheklanmasa, ko‘ruv stimullarini idrok qilish 20—50 yoshli odamlarda bir …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "геронтопсихология"

1714633097.pptx /docprops/thumbnail.jpeg gerontopsixologiya gerontopsixologiya bugun darsimizda! gerontopsixologiya haqida umumiy tushuncha. biologik keksayish. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari gerontologiya insonning qarishi –bu fiziologik yemiruvchi jarayon bo’lib,insonning har bir organizmida sodir bo’ladi.qarish jarayoniga endogen va ekzogen faktorlar ta’sir ko’rsatib o’lim oqibatiga olib keladi. qarilik – bu yoshning taraqqiyotidagi qonuniy kirib keluvchi yakuniy davri,organism rivojlanishidagi tabiiy va to’xtatib bo’lmas bosqichdir. aholining yosh ko’rsatkichlari jsst 2016 yildagi tasnifiga ko’ra quyidagich bo’linadi yoshlar 18-44 yosh o’rta yoshdagilar 45- 59 yosh keksa yoshdagilar 60-74 yosh qari yoshdagilar 75-89 yosh uzoq...

This file contains 15 pages in ZIP format (402.6 KB). To download "геронтопсихология", click the Telegram button on the left.

Tags: геронтопсихология ZIP 15 pages Free download Telegram