raxit

DOCX 23 pages 59.7 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.7 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

bolalar xayotining 1 yilida ko`p uchraydigan patologik holatlar (raxit, anemiya, chanoq bo`g`imi displaziyasi va chiqishi). dispanser nazorat. raxit – moddalar almashinuvining polietiologik kasalligi bo’lib, o’suvchi organizmning fosfor va kalsiyga bo’lgan talabining yuqoriligi, ularning transporti va metabolizmga qo’shilishini ta’minlovchi tizimning mos kelmasligi bilan xarakterlanadi. raxit osteoidlarni yetarli darajada mineralizatsiya bo’lmasligi bilan yuzaga keladigan suyaklardagi buzilishlar bilan xarakterlanadi. bir yoshdan katta bolalarda va kattalarda bunday holat osteomalyatsiya va osteoporoz deyiladi. raxit - bir yoshgacha bolalarda eng ko’p uchraydigan kasallik. lekin uning aniq tarqalishi o’rganilmagan, ko’pgina bolalarda bu kasallikning u yoki bu qoldiqlari (chaynash va tishlar o’sishi nuqsoni, ko’krak qafasi, oyoq-qo’llar, kalla deformatsiyasi va boshqalar). raxit bilan og’rigan bolalar keyinchalik tez-tez kasallanuvchilar guruhiga kiritiladi. raxit sabablari. patogenezi. raxit birinchi bo’lib xvii asrda angliyada o’rganilgan. o’sha vaqtlarda uning sabablari aniq emas edi, lekin kasallikning paydo bo’lishida insolyatsiyaning yetishmasligi ahamiyatga egaligiga e’tibor berilgan. xx asrning 30-yillarida vitamin d topilgan. shu vaqtda ultrabinafsha nurlanish sintezi terida …

2 / 23

adi) · noto’g’ri ovqatlantirish natijasida kalsiy va fosforni yetarli darajada organizmga tushmasligi · intensiv o’sish davrida minerallarga bo’lgan talabning yuqoriligi (raxit - o’sayotgan organizm kasalligi) · oshqozon - ichak trakti, buyrak, suyaklar orqali fosfor va kalsiy transportining buzilishi, buning sababi organlar patologiyasi yoki ferment sistemasining yaxshi rivojlanmaganligidir. · nomuvofiq ekologik sharoit (organizmda xrom, stronsiy to’planishi, temir, magniy tanqisligi) · irsiy moyillik (misol uchun, o’g’il bolalar qiz bolalarga qaraganda, raxitni og’ir o’tkazadi, o (і) guruhdagi bolalar raxit bilan kam kasallanadi, a (іі) guruhdagilar ko’proq kasallanadi) · endokrin buzilishlar (qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezi funksiyasining buzilishi) · ekzo- va endogen vitamin d tanqislikligi. vitamin dning organizmdagi almashinuvi juda murakkab jarayon. vitamin dning boshlang’ich shakllari - organizmga ovqat bilan tushuvchi ergokalsiferrol (vitamin d2) va xolekalsiferol (vitamin d3) (vitamin d3 shuningdek, terida ubn ta’sirida ham hosil bo’ladi) - biologik jihatdan faolligi yetarli emas. vitamin dning oraliq metabolit shakl 25-gidroxolekalsiferrolga o’tishi bilan kechuvchi …

3 / 23

erdi. shunisi ajablanarliki ko’p homilador, tuqqan ayollarda, erta yoshdagi bolalarda raxitning turli xil klinik va bioximik belgilari bo’lishiga qaramay, gipovitaminoz d aniqlanmagan. bu esa o’z navbatida raxit va gipovitaminoz d bir tushuncha emasligiga asos bo’ladi. gipovitaminoz. vitamin d ichgan yoki ichmagan bolalarda bir xilda uchraydi. bundan tashqari, gipovitaminoz d xar doim ham fosfor-kalsiy almashinuvining buzilishi bilan kechmaydi. klassik gipovitaminoz d qonda fosforni normal miqdori bilan kechadi, tipik raxit – bu gipofosfatemiya. raxit bilan kasallangan bolalarning 15-20%da qonda vitamin d metabolitlari pasayishi aniqlangan. raxit bu kasallik emas, balki, o’tuvchi, chegaradosh, tanqislik holat - diatezdir. raxitning “fiziologik asosi” bo’lib, bola hayotining birinchi yilida suyak to’qimasining 75-80% intensiv remodellashuvi va suyak tuzilishining elektrostatik boshqarilishini buzuvchi majburiy gipokineziya hisoblanadi. shuni ta’kidlash lozimki, qonda fosfor va kalsiy miqdorini ba’zi gormonlar ham boshqaradi. raxitda paratgormon miqdori oshadi, u buyrak kanalchalarida fosfatlar reabsorbsiyasini kamaytiradi, bir vaqtning o’zida buyrakda vitamin dning gidroksillanishini, ichakda kalsiy so’rilishini va suyakdan kalsiy …

4 / 23

qo’zg’alishlarga qaltirash (qattiq shovqin, to’satdan yorug’lik tushishi). bolaning uyqusi yuzaki va qo’rquvli bo’lib qoladi. ter ajralishi kuchayadi, asosan boshning soch qismida va yuzda, turg’un qizil dermografizm aniqlanadi. ter nordon hidli bo’ladi va terini qichishtiradi. bola boshini yostiqga ishqalaydi, ensa sohasida soch to’kilishi paydo bo’ladi. bu yosh uchun xos bo’lgan mushaklar fiziologik gipertonusi, mushak gipotoniyasi bilan almashinadi. katta liqildoq chegaralari va kalla choklari mo’rtlashadi, suyak-tog’ay birikkan joyda qovurg’alar yo’g’onlashadi (“raxit tasmalari”). kaft suyaklari rentgenogrammasida suyak to’qimalarining siyraklashishi kuzatiladi. qon bioximik tekshiruvida kalsiy konsentratsiyasi normal yoki yuqori, fosfat konsentratsiyasi pasayganligi aniqlanadi; ishqoriy fosfataza aktivligi yuqori bo’lishi mumkin. peshob tahlilida fosfaturiya, ammiak va aminokislotalar miqdori ortadi. kasallikning avj olgan davri kasallikni avj olgan davri bola hayotining birinchi yarim yilligi oxiriga to’g’ri keladi va asab tizimi, tayanch-harakat apparatining yanada kuchliroq o’zgarishlari bilan xarakterlanadi. raxitning o’tkir kechishida yaqqol namoyon bo’luvchi osteomalyatsiya jarayoni kalla yassi suyaklarining yumshoqlanishiga olib keladi (kraniotabes), keyinchalik, ko’p hollarda ensaning yassilanishi kuzatiladi. …

5 / 23

, “munchoq iplari” bilan namoyon bo’ladi. uzun naysimon suyaklar rentgenogrammasida metafizlarning jomsimon kengayishi, dastlabki ohaklanish sohasining o’pirilishi va yaxshi ko’rinmasligi kuzatiladi. gipofosfatemiya, gipokalsiemiya, ishqoriy fosfataza faolligi yuqori bo’ladi. rekonvalessensiya davri bu davr uchun bola o’zini yaxshi his qilishi va holatining yaxshilanishi xos. statistik funksiyalari normallashadi yoki yaxshilanadi. rentgenogrammada o’sish zonasining bir tekis bo’lmagan qattiqlashuvi kuzatiladi. qonda fosfor miqdori normallashadi yoki normadan birmuncha ortadi. unchalik yuqori bo’lmagan gipokalsiemiya saqlanadi, ba’zida ko’tariladi. qoldiq belgilar davri bioximik ko’rsatgichlar normallashuvi va raxit faolligi yo’qolishi kasallikning faol davrdan nofaol davriga – qoldiq belgilar davriga o’tganligini bildiradi. o’tkazilgan raxit belgilari (skelet deformatsiyasi va mushak gipotoniyasi) uzoq vaqt saqlanadi. raxitning kechishi va og’irlik darajasi raxitning o’tkir kechishi uchun barcha simptomlarning tez rivojlanishi xarakterli, nevrologik buzilishlar yaqqol rivojlangan, aniq gipofosfatemiya, osteomalyatsiya jarayoni ustunlik qiladi. raxitning o’tkir osti kechishida nevrologik buzilishlar qisman rivojlangan yoki unchalik rivojlanmagan, qonning bioximik tarkibi kam o’zgargan, osteoid giperplaziya jarayoni ustunlik qiladi. qaytalanuvchi (to’lqinsimon) kechishida …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raxit"

bolalar xayotining 1 yilida ko`p uchraydigan patologik holatlar (raxit, anemiya, chanoq bo`g`imi displaziyasi va chiqishi). dispanser nazorat. raxit – moddalar almashinuvining polietiologik kasalligi bo’lib, o’suvchi organizmning fosfor va kalsiyga bo’lgan talabining yuqoriligi, ularning transporti va metabolizmga qo’shilishini ta’minlovchi tizimning mos kelmasligi bilan xarakterlanadi. raxit osteoidlarni yetarli darajada mineralizatsiya bo’lmasligi bilan yuzaga keladigan suyaklardagi buzilishlar bilan xarakterlanadi. bir yoshdan katta bolalarda va kattalarda bunday holat osteomalyatsiya va osteoporoz deyiladi. raxit - bir yoshgacha bolalarda eng ko’p uchraydigan kasallik. lekin uning aniq tarqalishi o’rganilmagan, ko’pgina bolalarda bu kasallikning u yoki bu qoldiqlari (chaynash va tishla...

This file contains 23 pages in DOCX format (59.7 KB). To download "raxit", click the Telegram button on the left.

Tags: raxit DOCX 23 pages Free download Telegram