15. oliy asab faoliyati. i.p.pavlovning ta'limoti. referat 10 bet.

DOC 10 pages 628.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 628.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: oliy asab faoliyati. i.p.pavlovning ta'limoti. reja 1. oliy asab faoliyati haqida umumiy tushuncha. 2. po’stloq faoliyatini o’rganishda i.m.sechenov va i.p.pavlovning roli. 3. katta yarim sharlar po’stlog’i turli qismlarining funksional va struktura xususiyatlari. 4. i.p.pavlov ta'limotining xalq xo’jaligidagi ahamiyati. 5. manbalar. 1. oliy asab faoliyati haqida umumiy tushuncha. oliy asab faoliyati deganda, markaziy asab tizimsining misli ko’rilmagan darajada rivojlangan oliy qismi - bosh miya katta yarim sharlar po’stlog’i va unga yaqin turadigan po’stloq osti tuzilmalarining muqarrar ishtirokida yuzaga chiqadigan reflektor reaksiyalar tushuniladi. ma'lumki, katta yarim sharlar po’stlog’i va po’stloq osti tuzilmalarining muqarrar ishtiroki bilan yuzaga chiqadigan reflektor reaksiyalar - shartli reflekslardir. demak, shartli reflekslar po’stloq faoliyatining, binobarin, oliy asab faoliyatining mazmunini, mohiyatini tashkil qiladi va organizmning xulq atvorini belgilaydi. miya po’stlog’ining faoliyati tufayli organizm uzluksiz o’zgarib turadigan tashqi muhit shart-sharoitlariga doimo bekamu-ko’st moslashadi, xilma-xil ta'sirotlarga nisbatan esa, eng qo’lay vaziyatni egallaydi. hayvonot olamining evolyucion taraqqiyotida katta yarim sharlar po’stlog’i organizmning …

2 / 10

g katta yarim sharlar po’stlog’i o’rta miyani deyarli batamom o’rab oladi, egatlarining soni ko’payib, kulrang moddasining satxi kengaygan bo’ladi. sut emizuvchilar qancha rivojlangan, taraqqiy etgan bo’lsa, miyasining po’stlog’i ham shuncha yaxshi takomil yetgan bo’ladi. shunday qilib, katta yarim sharlar po’stlog’i sut emizuvchilarning oliy vakili bo’lmish odamlarda misli ko’rilmagan darajada taraqqiyotga erishadi. miya po’stlog’i nihoyatda zo’r taraqqiy etganligi munosabati bilan odam xulq-atvor va ong nuqtai nazaridan boshqa sut emizuvchilar oldida sifat tomonidan tubdan farq qiladigan darajaga ko’tarilgan. demak, evolyutsion taraqqiyotning ma'lum bir bosqichida hayvonot olamining tegishli vakillarida miya po’stlog’ining paydo bo’lishi, keyinchalik esa uning tegishlicha rivojlanib borishi organizm funksiyalarining markaziy asab tizimsi boshqa qismlari bilan bir qatorda miya po’stlog’i tomonidan ham boshqarilishini taqozo qilgan, funksiyalar kortikalizatsiyasi yuz bergan, ya'ni funksiyalar miya po’stlog’iga bog’liq bo’lib qolgan. miya po’stlog’i tashqi muhit bilan bevosita boglanmasdan, balki markaziy asab tizimsining qo’yi qismlari orqali aloqada bo’lib turadi. tashqi muhitdan keladigan ta'sirotlar muayyan asab tolalari orqali markaziy …

3 / 10

ning mashhur “bosh miya reflekslari” asarida ta'riflab berdi va shu bilan oily asab faoliyati haqidagi ta'limotga zamin yaratdi. keyinchalik po’stloqning faoliyatini o’rganish i.p.pavlov zimmasiga tushdi. i.p.pavlov po’stloq faoliyatini atroflicha o’rganib, oliy asab faoliyati haqida materialistik ta'limot yaratdi. i.p.pavlov asoslagan shartli reflekslar usuli katta yarim sharlar po’stlog’ining faoliyatini o’rganishda muhim ahamiyatga ega bo’ldi. faqat ana shu usul tufayli katta yarim sharlarning asl fiziologiyasini o’rganish imkoniyati tugildi. i.p.pavlov o’zi yaratgan oliy asab faoliyati haqidagi ta'limot asosiga uchta materialistik prinsipni olga surdi, bular quyidagilardir: 1) determinizm prinsipi- bu prinsip mohiyat e'tibori bilan shundan iboratki, tabiatda, organizmda sodir bo’ladigan har qanday hodisalarning sababi bo’lgani kabi katta yarim sharlar po’stlog’ida yuz beradigan hodisalar ham muqarrar ravishda biror sababga bog’liqdir. biz ayrim hollarda ba'zi jarayonlarning sababini hali bilmas ekanmiz, bu-ularning sababi yo’q degan ma'noni bildirmay, balki ilmiy tekshirish usullarining mukammal emasligini ko’rsatadi. fanning kelgusidagi taraqqiyoti munosabati bilan, hanuz noaniq bo’lib kelayotgan hodisalarning sababini bilib olamiz; 2) …

4 / 10

r ham moddiydir, chunki ularning ham moddiy asosi-struktura zamini bor. 1-rasm. itlarda vaqtincha aloqaning hosil bo’lishi. 2-rasm. yakka kameralarda so ’lak ajratish va me’da shirasi ajratishining shartli reflekslarini hosil qilish usuli (i.p.pavlov usuli). 3. katta yarim sharlar po’stlog’i turli qismlarining funksional va struktura xususiyatlari. organizmda qanday bo’lmasin biror funksiyaning boshqarilishi bosh miya katta yarim sharlarining qaysi qismiga bog’liq, degan muammo azaldan munozarali masala bo’lib kelgan. bu haqda nihoyatda xilma-xil va bir-biriga tamomila qarama-qarshi fikrlar bayon qilingan. ba'zi olimlar bosh miya po’stlog’ining qat'iyan ma'lum bir nuqtasi organizmning muayyan bir funksiyasini boshqaradi deb ta'kidlasa, boshqalari bu fikrni inkor qilar edilar; ular miya po’stlog’ining hamma qismi struktura va funksional jihatidan bir xil deb xisoblab, belgili bir funksiyaning boshqarilishida butun miya po’stlog’i ishtirok etadi deb e'tirof qilar edilar. bosh miya yarim sharlar po’stlog’ining turli sohalari turli funksiyalarni boshqarishga moslashganligini dastavval i.p.pavlov isbotladi. uning ta'limotiga ko’ra, miya po’stlog’ining tegishli qismlarida maxsus funksiyalarni boshqarishga birmuncha ixtisoslashgan …

5 / 10

po’stloqning turli qismlaridagi hujayralar faoliyatiga bog’liqdir. demak, miya po’stlog’ida aniq bir joyga to’plangan, muqarrar bir funksiyani boshqaradigan markaz yo’q. biror xil funksiyalarni boshqarishga ozmi-ko’pmi ixtisoslashgan po’stloq hujayralari tuzilish va funksional xususiyatlariga qarab bir qancha zonalarni hosil qiladi. shunga yarasha katta yarim sharlar po’stlog’i quyidagi zonalarga bo’linadi: ko’ruv zonasi - ko’ruv analizatorining po’stloqdagi zonasi bo’lib, po’stloqning ensa sohasida joylahsgan. po’stloqning chakka qismida esa eshitish analizatorining markaziy qismi urnashgan, shu sababli bu yer eshituv zonasi deyiladi. teri, muskul va paylardan keladigan ta'sirotlar po’stloqning markaziy pushtasida, roland egatining orqa sohasida analiz va sintez qilinadi. shu sababli po’stloqning bu qismi teri va proprioretsepsiyaning po’stloq zonasi deb yuritiladi. po’stloqdagi roland egatining oldingi sohasi harakat reaksiyalarining boshqarilishida ishtirok etadi. harakatni yuzaga chiqaradigan gavda muskullarining faoliyatini po’stloqning ana shu qismi nazorat qiladi. shu sababli po’stloqning bu qismi motor zona deyiladi. po’stloqning motor zonasidagi yirik piramidal hujayralar po’stloq osti yadrolar bilan, qolaversa, markaziy asab tizimsining yana ham qo’yiroq …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "15. oliy asab faoliyati. i.p.pavlovning ta'limoti. referat 10 bet."

mavzu: oliy asab faoliyati. i.p.pavlovning ta'limoti. reja 1. oliy asab faoliyati haqida umumiy tushuncha. 2. po’stloq faoliyatini o’rganishda i.m.sechenov va i.p.pavlovning roli. 3. katta yarim sharlar po’stlog’i turli qismlarining funksional va struktura xususiyatlari. 4. i.p.pavlov ta'limotining xalq xo’jaligidagi ahamiyati. 5. manbalar. 1. oliy asab faoliyati haqida umumiy tushuncha. oliy asab faoliyati deganda, markaziy asab tizimsining misli ko’rilmagan darajada rivojlangan oliy qismi - bosh miya katta yarim sharlar po’stlog’i va unga yaqin turadigan po’stloq osti tuzilmalarining muqarrar ishtirokida yuzaga chiqadigan reflektor reaksiyalar tushuniladi. ma'lumki, katta yarim sharlar po’stlog’i va po’stloq osti tuzilmalarining muqarrar ishtiroki bilan yuzaga chiqadigan reflektor reaksi...

This file contains 10 pages in DOC format (628.5 KB). To download "15. oliy asab faoliyati. i.p.pavlovning ta'limoti. referat 10 bet.", click the Telegram button on the left.

Tags: 15. oliy asab faoliyati. i.p.pa… DOC 10 pages Free download Telegram