"oltin zanglamas"

DOCX 13 pages 45.8 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.8 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

2.1. “oltin zanglamas” asari tahlili “shuhrat aka mukammal inson edi. avvalo u yetuk shoir, zabardast yozuvchi mohir tarjimon va zukko muharrir noshir edi. tabiat ham u kishini bekam-u ko’st qilib yaratgan edi-da. adl qomati, o’ziga xo’b yarashgan kumushdek oppoq sochi, yuzidagi muloyim tabassum, hamma bilan birdek ochilib – sochilib muomala qilishi… shuhrat aka gapirganda birov u kishining so’zini bo’lmasdi. chunki ustozning gapi shu qadar samimiy, jo’yali, serjilo, eng muhimi, yurakka jiz etib tegadigan bo’lardi” 18 -deya sa’dulla siyoyev ustozi-shuhrat (g’ulom alimov)ni eslaydi. darhaqiqat, shuhratning bizga qoldirgan har bir merosida buning isbotini ko’ramiz. “hayot nafasi”(sheriy to’plam), “ besh kunlik kuyov”(drama), “shinelli yillar” , “oltin zanglamas”, “jannat qidirganlar” (roman) kabi asarlar shular jumlasidan. har bir asar yozuvchi uchun aziz, qadrli. shunday bo’lsa-da, ular ichida dilga eng yaqini bo’ladi. shuhratning e’tiroficha, “oltin zanglamas”romanihayotining eng asosiy kitobi edi. to’g’ri, adib mazkur asaridan keyin bir qancha kitoblar e’lon qildi. ikki qayta saylanmalarini chop ettirdi. ammo1 …

2 / 13

ir. endi esa uslub to’g’risida to’xtalib o’tsak. «adabiyotshunoslik va ayniqsa tanqidchilikda ba’zan uslub deya turib turli xil badiiy tasvir usullari hamda adabiy priyomlar haqida fikr yuritilgan holatlarga duch kelib qolinadi» - deb yozgan edi i.sulton «adabiyot nazariyasi» darsligida 19. taniqli adabiyotshunosolim yozuvchi uslubi va badiiy tasvir usullari istilohlarini alohida ob’ekt sifatida, birini-ikkinchisidan ajratib izohlashga harakat qiladi. bu nuqtai nazar bizningcha muammolidir. aslida uslubni o‘rganmoqchi bo‘lgan olimlar yozuvchi asarlaridagi badiiy tasvir usullarini tadqiq etadi. adabiy priyomlar va badiiy tasvir usullari individualligi keng ma’noda uslubni yuzaga keltiruvchi elementlardir. yuqorida aytib o’tganimizdek, shuhratning «oltin zanglamas » romanidagi ruhiyat tasvirining asosiy o‘zagi diyonat (adolat) bilan jaholat o‘rtasidagi shafqatsiz, murosasiz kurashni aks ettirishdan iboratligi ayon bo‘ladi. bu kurash qutblari esa ruhan bir-biriga zid xarakterlar, ular o‘rtasidagi keskin ziddiyatlarga boy to‘qnashuvlar va ruhiy kechinmalardan iborat. asar xususida matyoqub qo’shjonov shunday yozadi: “voqealarni dramatik tobda olib borish, xarakterlar tasviri uchun voqealarning keskin burilishlaridan foydalana bilish –umuman, asarni …

3 / 13

para qiladi, qahramonlar hamisha sharoit taqozosi, xarakter mantig’i asosidagina harakat qiladilar. shuning uchun ham kitobxon nazarida yozuvchi go’yo hodisalarga befarq qarayotgandek, odil hukmni sharoitning o’zi chiqarayotgandek, qahramonlar jazoga ham mukofotga ham vaziyat, sharoit taqozosi tufayligina sazovor bo’layotgandek tuyuladi. aslida bu ishlarda yozuvchining ham “qo’li” bor. “shuhratning “oltin zanglamas” romani shunday maydonga kelganki,-deb yozadi matyoqub qo’shjonov,- bu asarning yaratilishida qariyb o’ttiz yillik mashqlar tajribasini bir nuqtaga yig’di, bor poetik his va tuyg’ularini, prozaik mushohadalarini safarbar qildi. eng muhimi shuki, adib bu yerda ham asar uchun material yig’ganda yana o’z hayot yo’liga, ko’rgan-bilgan va boshidan kechirganlariga murojaat qildi”.20 “oltin zanglamas” romani ham bundan mustasno emas. asar sodiq ismli muallimning taqdiri haqida. bu bir romanga arziydigan taqdir! davrning jabrjafosini tortgan, tuhmatlarga chidagan, biroq zamonga, o’sha davrdagi xurofotlarga qul bo’lib qolmagan, o’z haq-huquqi uchun kurashgan ilm –ma’rifat sohibi sodiqning ayanchli, mashaqqatli taqdiri orqali shuhrat o’z iste’dodining individual xususiyatlariga monand hayotning izdan chiqqan tomonini aniqroq …

4 / 13

gi qonuniyatiga amal qiladi. xususan, “…u bog’da, maysa ustida, ko’ylagini chiqarib, botinkasini yechib, maykada dars tayyorlab o’tirardi. havo dim. qilt etgan shamol yo’q. daraxtlarning barglari qo’rg’oshindan quyilgandek vazmin sollanib turadi. faqat anhor chetidagi o’siq giyohlarni suv epkini o’z holiga qo’ymay tortqilaydi, “yur biz bilan!” degandek bukib ketadi. qodir na havoning dimini, na vaqtning o’tganini bilardi. u bilan o’chakishgandek bir juft musicha parr etib qayoqdandir oldinma –keyin uchib keldi-da, uning yoniga tushdi. oldin uchib kelgani keyingisiga tutqich bermas, u “ku-ku”lab qarshisiga borsa qochardi. yo’rg’alab yoniga o’tsa, uchib sal nariga tushadi. yana keyingisiga xushomad qiladi… birdan cho’qilashib ketishdi. ikki yuvosh parrandaning bu nojo’ya ishi qodirning g’ashiga tegib, endi haydamoqchi bo’lib turgan edi, bittasi daraxtga uchib o’tdi, keyingisi ketidan qarab qoldi. …bir ozdan keyin o’sha tomondan qizlarning kulgisi eshitildi! bu kulgi ichidan qodir qizning ovozini tanidi va yuragi gursillab urib larzaga keldi… qodir o’zini zo’rlab dars tayyorlamoqchi bo’lgan edi, ko’zi kitobda yaxmalak otib, …

5 / 13

hbatlarda namoyon bo’ladi. muloqot jarayoni o‘ta sinkretik tabiatga ega bo‘lib,unda xarakterlarning o‘zlarini tutishlari, holati va kayfiyatlari yaqqol namoyonbo‘ladi. shu sababli adib bunday hayotiy holat, vaziyatda xarakterlarning faoliyatini tabiiy tasvirlashga intiladi. ruhiyat tovlanishlarini ochishning ob’ektiv yo‘li hamma vaqt muallif bayoni vositasida olib boriladi. bunday bayon goh xarakterlarning tashqi qiyofalari yoki xatti-harakatlari tasviriga ko‘chsa, goh ularning nutqlarini yoxud ichki tuyg‘ularini ilg‘ashga ko‘chadi. xarakter ruhiyati, nutqi va harakatidagi g‘alayonni to‘g‘ri, tabiiy uyg‘unlikda tasvirlanishi badiiy asarning hayotiyligini ta’minlaydi. muloqot jarayonida xarakterlar ruhiyatini ochishda shuhratkatta tajriba orttirgan. shu bois, uning qahramonlari o‘rtasidagi barcha muloqotlar kishiga qattiq ta’sir qiladi, muloqot ishtirokchilarining ruhiyati aniq 38 sezilib turadi. bunga adib so‘z, xatti-harakat va holat tasvirini birgalikda, uyg‘unlikda olib borish, aniqrog‘i, ruhiyat tasvirining sintetik usulini qo‘llash orqali erishadi. umuman olganda, romanlarda xarakterlar ruhiyatini ochishda personajlar o‘rtasida muloqotlar juda ko‘p foydalanilgan. bu muloqotlar asarning g‘oyaviy yo‘nalishi, ijodkorning maqsadi, asarning konsepsiyasini aniqlab berishdan tashqari unga kuchli ta’sirchanlik, keskin dramatizm va hayotiylik …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""oltin zanglamas""

2.1. “oltin zanglamas” asari tahlili “shuhrat aka mukammal inson edi. avvalo u yetuk shoir, zabardast yozuvchi mohir tarjimon va zukko muharrir noshir edi. tabiat ham u kishini bekam-u ko’st qilib yaratgan edi-da. adl qomati, o’ziga xo’b yarashgan kumushdek oppoq sochi, yuzidagi muloyim tabassum, hamma bilan birdek ochilib – sochilib muomala qilishi… shuhrat aka gapirganda birov u kishining so’zini bo’lmasdi. chunki ustozning gapi shu qadar samimiy, jo’yali, serjilo, eng muhimi, yurakka jiz etib tegadigan bo’lardi” 18 -deya sa’dulla siyoyev ustozi-shuhrat (g’ulom alimov)ni eslaydi. darhaqiqat, shuhratning bizga qoldirgan har bir merosida buning isbotini ko’ramiz. “hayot nafasi”(sheriy to’plam), “ besh kunlik kuyov”(drama), “shinelli yillar” , “oltin zanglamas”, “jannat qidirganlar” (roman)...

This file contains 13 pages in DOCX format (45.8 KB). To download ""oltin zanglamas"", click the Telegram button on the left.

Tags: "oltin zanglamas" DOCX 13 pages Free download Telegram