og`ishgan xulq bolalar psixologiyasi

PDF 141 стр. 554,5 КБ Бесплатная загрузка

141 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 554,5 КБ

Тип файла PDF

Страницы 141

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 141

microsoft word - xulqi__ogishgan_bolalar_psixologiyasi o`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi a.qodiriy nomli jizzax davlat pedagogika instituti pyedagogika-psixologiya fakul’tеti pedagogika- psixologiya kafеdrasi xulqi og`ishgan bolalar psixologiyasi fanidan ma’ruzalar matni ushbu ma’ruzalar matni “pedagogika-psixologiya” kafedrasining 2013 yil ___.08 dagi majlisida muhokama qilindi va uning 1 - raqamli bayonnomasi bilan tasdiqlandi. tuzuvchi: o`qituvchi d.abduvahobova taqrizchilar: psixol.f.n. r.a.abdurasulov kat o`qit. m.q.qodirova kirish hammamiz ham dyeyarli har kuni ijtimoiy istalmagan axloqning turli-tuman ko`rinishlari – tajovuzkorlik, zararli odatlar, qonunga zid harakatlar bilan to`qnashamiz... shu kabi muammolar bilan shug`ullanuvchi mutaxassislar ko`p yillardan byeri qator savollarga javob izlamoqdalar. bunday axloqning sababi nimada bo`lishi mumkinq! nima insonni qayta-qayta o`ziga va atrofdagilarga zarar kyeltirishga majburlaydiq bunday qanday qutulish mumkinq va nihoyat, “og`ishgan xulq” atamasidan foydalanish qonuniymikin. dyeviantlik, og`ishgan xulq psixologlar, shifokorlar, pyedagoglar,huquqni himoyalovchi organlar xodimlari, sotsiologlar, faylasuflarda jonli qiziqish uyg`otib kyelgan. og`ishgan xulq mavzusi sohalararo va munozarali xaraktyerga ega. atamaning “ijtimoiy mye'yor” tushunchasi bilan payvasta ekanligi muammoni ko`p marotaba murakkablashtiradi, chunki …

2 / 141

sh uchun turlicha psixologik kontsyeptsiyalar qimmatini tan olgan qolda biz asosida kognitiv-axloqiy yondoshuv yotuvchilarni ustuvor sifatida ajratamiz. ushbu fanni o`qitish tajribasi shuni ko`rsatdiki, matyerialni anglashda ba'zi bir qiyinchiliklar mavjud ekan. birinchidan, “og`ishgan xulq” tushunchasining ko`p ma'noliligi va bu bilan bog’liq bo`lgan tyerminologik chalkashliklar. ikkinchidan, har birimizning ichki dunyomizga xos bo`lgan shaxsiy ozodlik ehtiyoji va jamiyatning chyeklashlari orasidagi qarama-qarshilikdir. og`ishgan xulq fyenomyeni mavjudligining o`zi “ozodlik yoki zaruriyat” dilyemmasi faktini tasdiqlaydi, qatto jamiyatning umidlariga qarshi har bir odamning shaxsiy tanlovchi pryedmyeti hisoblanadi. yana bir ma'lum murakkablik shundaki, og`ishgan xulq muammosi bo`yicha ma'lumotlarni turli fanlar, masalan, sotsiologiya, tibbiyot, huquq, psixologiya, pyedagogikadan izlash lozim bo`ladi. mavjud bo`lgan adabiyotlar, qoidadagidyek, yoxud o`ta ixtisoslashtirilgan, yoki o`ta ommaviy xaraktyerga ega. og`ishgan xulq psixologiya bo`yicha adabiyotlar unga ta'sir qilishning samarali tyexnologiyalari yetishmagani kabi shubhasiz yetishmaydi. o`quvchiga taqdim etilayotgan ish o`zida mavjud bo`lgan ilmiy yondoshuvlarni ko`rib chiqishga intilishni va muallifning psixologik aspyektda ko`rib chiqiluvchi shaxs og`ishgan xulqini o`rganish qamda …

3 / 141

ni birmuncha kyeng yoritishdir. og`ishgan xulq – bu hammadan avval shaxs axloqining allaqanday shakli, albatta, unga insoniy axloqning barcha xususiyatlari xos, biz ham o`z tahlilimizni aynan shuni ko`rib chiqishdan boshlaymiz. psixologiyada axloq atamasidan tur va inson faolligi darajasini uning faoliyati, mushoqadasi, tafakkuri, muloqoti kabi ko`rinishlari bilan bir qatorda byelgilash uchun kyeng foydalaniladi. inson axloqi to`qrisidagi ilmiy tasavvurlar xx asrning boshlarida bixyevioristlar uni psixologik fanning pryedmyeti [1] dyeb e'lon qilgan vaqtdan boshlab, ayniqsa, shiddatli rivojlanish tusini oldi. dastlab axloq tushunchasi ostida shaxsning istalgan tashqi kuzatiluvchi, “raqbat – ryeaktsiya” sxyemasi bo`yicha ishlaydigan ryeaktsiyasini (harakatlanuvchan, vyegyetativ, nutqiy) tushundilar. empirik ma'lumotlarning to`planish darajasi bo`yicha inson axloqining tabiati yanada chuqurlashdi. 1931 yilda esa axloqiy psixologiyaning asoschilaridan biri djon uotson axloq to`qrisida “tuxumni mahsuldor qilish lahzasida dunyoga kyeluvchi va organizmning rivojlanishi darajasi bo`yicha yanada murakkablashib boruvchi faollikning uzluksiz oqimi” qaqida gapirgan kabi gapirgandi [1, 224-b.]. axloqning zamonaviy tushunchasi tashqi raqbatga ryeaktsiyalar to`plami doirasidan ancha chyetga chiqadi. …

4 / 141

akati jarayonini tushunamiz. ta'rifga ega bo`lgach o`rganilayotgan ryeallikning asosiy byelgilarini ajratishga urinamiz. inson axloqining birmuncha muqim xususiyatlaridan biri – bu uning o`z moqiyati bo`yicha ijtimoiyligidir, u jamiyatga shakllanadi va amalga oshadi. inson axloqining boshqa muqim xususiyati – bu uning nutqiy boshqaruv va maqsad qo`yilganligi bilan mustaqkam aloqasi hisoblanadi. yaxlit olganda insonning axloqi uning ijtimoiylashuvi jarayonini – jamiyatga intyegratsiyasini aks ettiradi. ijtimoiylashuv, o`z navbatida, individual xususiyatlarni hisobga olgan qolda ijtimoiy muqitga moslashishni ko`zda tutadi. moslashuv – individuallashuv jarayonlarining nisbati bo`yicha, shuningdyek, jamiyatda shaxs mavqyei yuzasidan ijtimoiy moslashuvning quyidagi variantlarini ajratish mumkin: radikal moslashuv – shaxsning mavjud ijtimoiy qayotda o`zgarishi orqali o`z-o`zini ro`yobga chiqarishi; gipyermoslashuv – shaxsning o`z oliy yutuqlari vositasida ijtimoiy qayotga ta'siri orqali o`z-o`zini ro`yobga chiqarishi; uyqunlashgan moslashuv – shaxsning jamiyatda ijtimoiy talablarga oriyentatsiyasi vositasida o`z-o`zini ro`yobga chiqarishi; konformistik moslashuv – individuallikni bostirish, o`z-o`zini ro`yobga chiqarishni birlashish hisobiga; dyeviant moslashuv – mavjud bo`lgan ijtimoiy talab (mye'yor) lardan chiqish vositasida o`z-o`zini …

5 / 141

shunday byelgilari borki, ular anchagina xususiy, biroq kam bo`lmagan aqamiyatga egadir: – faollik darajasi (enyergiyalilik va tashabbuskorlik); – hissiy ifodalanganlik (namoyon etilayotgan affyektlarning kuchi va xaraktyeri); – jo`shqinlik; – turqunlik (turli vaqt va turlicha vaziyatlarda ko`rinishlarning doimiyligi); – onglilik (o`z axloqini tushunish uni so`z bilan tushuntira olish qobiliyati); – ixtiyoriylik (o`z-o`zini nazorat); – egiluvchanlik (muqitning o`zgarishiga javoban axloqni o`zgartirish). “axloq” turidagi tushunchaning barcha ko`rib chiqilgan tavsifnomalari uning “shaxsning og`ishgan xulqi” kabi turiga ham to`la ma'noda taalluqlidir. “og`ishgan xulq” tushunchasini aniqlash myezonlari. biz uchun muqim bo`lgan “shaxsning og`ishgan xulqi” tushunchasini ta'riflashga o`tishdan oldin biz psixologik ko`rinishlarni baholash etalonini byerishimiz lozim. ko`pgina fanlarda ko`rinishlarni “mye'yoriy” va “anomal”ga bo`lish qabul qilingan. j.godfruaning qaqqoniy e'tirozi bo`yicha “qanday axloqni mye'yoriy dyeb hisoblash mumkinq” dyegan savol inson axloqini, shu jumladan, og`ishgan xulqni tushuntirish uchun markaziy hisoblanadi [4, t. 2, 126-b.]. “normal”g`”anomal” axloq tushunchasining ma'nosiga qat'iy ta'rif byerish murakkab, ular orasidagi chyegara esa o`ta noaniq. shunga qaramay, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 141 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "og`ishgan xulq bolalar psixologiyasi"

microsoft word - xulqi__ogishgan_bolalar_psixologiyasi o`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi a.qodiriy nomli jizzax davlat pedagogika instituti pyedagogika-psixologiya fakul’tеti pedagogika- psixologiya kafеdrasi xulqi og`ishgan bolalar psixologiyasi fanidan ma’ruzalar matni ushbu ma’ruzalar matni “pedagogika-psixologiya” kafedrasining 2013 yil ___.08 dagi majlisida muhokama qilindi va uning 1 - raqamli bayonnomasi bilan tasdiqlandi. tuzuvchi: o`qituvchi d.abduvahobova taqrizchilar: psixol.f.n. r.a.abdurasulov kat o`qit. m.q.qodirova kirish hammamiz ham dyeyarli har kuni ijtimoiy istalmagan axloqning turli-tuman ko`rinishlari – tajovuzkorlik, zararli odatlar, qonunga zid harakatlar bilan to`qnashamiz... shu kabi muammolar bilan shug`ullanuvchi mutaxassislar ko`p yillardan byeri q...

Этот файл содержит 141 стр. в формате PDF (554,5 КБ). Чтобы скачать "og`ishgan xulq bolalar psixologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: og`ishgan xulq bolalar psixolog… PDF 141 стр. Бесплатная загрузка Telegram